Hitit Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Filiz Boran, endüstride geniş kullanım alanına sahip çok duvarlı karbon nanotüplerin geleneksel yöntemle işlenmesi sürecinde ortaya çıkan ürün kaybının ve kimyasal kullanımın önüne geçmek amacıyla çalışma başlattı.

Laboratuvar testlerinin başarılı sonuç vermesinin ardından Türk Patent ve Marka Kurumuna başvuran Boran, inceleme sürecinin ardından yöntemin tescilini aldı.

Boran, AA muhabirine, geliştirdiği yöntem sayesinde karbon nanotüplerin çok daha küçük parçacıklar haline getirildiğini, bu sayede yüzey alanlarının arttığını ve gözenekli yüzey elde edildiğini söyledi.

Geliştirdiği tekniğin, geleneksel tekniklere göre birçok avantajının olduğunu belirten Boran, geleneksel yöntemde çok duvarlı karbon nanotüplerin 700 dereceyi bulan sıcaklığa maruz bırakıldıktan sonra ultra ses, mekanik kesme, öğütme gibi tekniklerle işlendiğini ancak bu tekniklerin pahalı ekipman ve uzun çalışma sürelerine ihtiyaç duyduğunu anlattı.

Ayrıca bu yöntemlerin nanotüplere zarar verdiğini, yüzde 90 ürün kaybına neden olduğunu dile getiren Boran, geliştirdiği tekniğin bir sıvı azot tankı yardımıyla kolayca uygulanabildiğini, hiç ürün kaybı yaşanmadığını ve çok kısa sürede uygulanabildiğini vurguladı.

Tekniğin oldukça basit ve kolay uygulanabildiğine işaret eden Boran, şöyle devam etti:

“Burada herhangi bir kimyasal kullanmıyoruz, sıvı azot kullanıyoruz sadece. Diğer kimyasal yöntemlerde yüksek derişik asit çözeltileri kullanılıyor. 600-700 dereceler arasındaki sıcaklıklarda termal şoklama var. Buradaki teknikte verim yüzde 10 olmakta. Bu nedenle sanayiye uygun bir yöntem değil. Yüksek sıcaklıkta termal stresi kullandığında 1 tondan 100 kilogram ürün kalacak ellerinde. Arada çok büyük ürün kaybı var ama bizim geliştirdiğimiz teknikle ürün kaybı bulunmuyor. Bu nedenle çok daha sanayiye uygulanabilir, daha etkin çözümler sunacak bir teknik.”

Geliştirdiği yöntemin halk tabiriyle “soğuk yakma” veya “termal şoklama” şeklinde adlandırılabileceğine dikkati çeken Boran, “Burada ürünleri çok daha basit bir şekilde sıvı azot ortamında, sıfırın altında 196 derecede, çok soğuk ortamdan oda koşullarında ortama çıkartarak termal şoklama yapılmakta. Bundan faydalanarak ürün parçalara ayrılıp daha küçük boyutlara ayrılmakta. Bu da malzemenin yüzde alanının ve gözenekliliğinin artmasını sağlamaktadır.” dedi.

Boran, bu yöntemle elde edilen çok duvarlı karbonat tüplerin artırılan yüzey alanları ve gözenekleri sayesinde filtreleme sistemleri, ilaç sanayisi, gıda taşıma ve ambalaj sektöründe etkin şekilde kullanılabileceğini aktararak, şunları kaydetti:

“Sanırım en önemlisi de enerji sektöründe kullanılabilirliğini artıracaktır. Burada geliştirdiğimiz ürünlerin artan spesifik yüzey alanları ve gözenekliliğiyle enerji depolama ve dönüşüm sistemlerinde, elektrot malzemelerinin yapılarında kullanıldığında daha hızlı şarj, deşarj olunmasını sağlayacak. Bu teknikle geliştirilen ürünler daha yüksek kapasitede enerji depolanmasını sağlayacak. Bu sayede de lityum iyon pillerinde süper kapasitelerde, yakıt pilleri gibi yakıt hücrelerinde enerji sistemlerinin oluşturulmasında, geliştirilmesinde ve depolanmasında büyük olanaklar sunacaktır.”

Boran, “Çok daha ekonomik bir teknik, çünkü ürün kaybımız yok. Ekstra pahalı ekipmanlara, sistemlere ihtiyaç duymuyoruz. Kimyasal atıklar oluşmayacak. Dolayısıyla bu teknik atık arıtımı, atıkların yok edilmesi konularında bize fayda sağlayacaktır.” ifadesini kullandı.

Araç sigortalarında veya ikinci el ticaretinde aracın değerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen detaylı kontroller esnasında bazı oto ekspertizlerinin kaporta kontrolünü bozuk parayla kazıyarak gerçekleştirdiği biliniyor. Ustalar arasında en çok kullanılan bozuk parayla kazıma yöntemi ile araç kaportasının belli bir bölümü deforme edilerek boya kontrolü gerçekleştiriliyor. Ancak Eskişehir’de bulunan Experix Kurumsal Oto Ekspertiz firmasının genel koordinatörü Alperen Temizyürek, bu yöntemin çok yanlış olduğunu ve kazımak yerine araca zarar vermeden kullanılabilecek birçok alternatif metot bulunduğunu ifade ederek vatandaşları uyardı. Boyanın açıldığı yerdeki metalin havayla temas etmesi halinde oksitleneceğinin altını çizen Temizyürek, araç sahiplerinin böyle bir uygulamaya müsaade etmemesi gerektiğine vurgu yaptı.

“Kazımak yerine kullanabileceğimiz birçok yöntem ve metot var”

Experix Kurumsal Oto Ekspertiz firmasının genel koordinatörü Alperen Temizyürek, aracın değişen parçalarının kontrollerinde kaportaya da bakıldığını belirtti. Yoğunlukla parçaların iç kısımlarında dışarıdan görünmeyecek şekilde kazıma işlemi gerçekleştirildiğini ve bu sayede materyal parça yapısının kontrol edildiğini dile getiren Temizyürek, “Bu kontrol tabii ki doğru bir yöntem değil. Sonuç itibariyle araca zarar veriyoruz. Görünmeyen noktada da olsa araçta bir deformasyona sebebiyet veriyor. Araçların marka ve modeline göre değişkenlik göstererek bunu hiçbir zarar vermeden yapabileceğimiz çok farklı yöntemler var. Kapakta olan kısımlara, parça üstündeki seri numaraları ile civata ve menteşe bağlantı noktalarına bakılabilir. Kazımak yerine kullanabileceğimiz birçok yöntem ve metot var. Ama en bilinen ve en temel yöntem, ustaların da en kolayına gelen kazıyarak kontrol etmektir. Kurumsal olan hiçbir firma zaten buna tenezzül etmez, yapmaz. Etkin ve yetkin kişiler de kontrol yapıldığı zaman bu tarz şeylerle karşılaşmanız pek mümkün değil” dedi.

“Ben kendi şahsi aracım da olsa bu tarz bir şeyi kesinlikle yaptırmam”

Kesinlikle böyle bir kontrole müsaade edilmemesi gerektiğinin özellikle altını çizen Temizyürek, “Boyanın dokusunu bozuyorsunuz ve boyanın açıldığı yerdeki metal havayla temas ettiği andan itibaren oksitlenmeye, çürümeye başlayacaktır. Bunlar ufak çizikler olarak gözüküyor ama uzun vadede aracın yapısına ve dokusuna zarar veren durumlar. Bu tarz yaklaşımlara, bu tarz kontrollere müsaade edilmemeli. Bu tarz kontroller araca herhangi bir değer kaybı vermese bile deformasyona neden oluyor. Kısa vadede herhangi bir şey görmezsiniz. Sadece fiziksel bir deformedir. Siz görsel olarak bir bozukluğa sebebiyet verdiğini düşünürsünüz. Daha ilerleyen dönemlerde bu bölgelerden su almasıyla ve havayla temas etmesiyle parçanın ömrü kısalır. Daha erken çürümeler ve deformasyonlar başlar. Zaten metot olarak da doğru değil. Bunun birçok alternatifi var. Onların öğrenilmesi, bu konular hakkında bilgilerin alınması ve ustanın da kendisini geliştirmesi gerekiyor. Ben kendi şahsi aracım da olsa bu tarz bir şeyi kesinlikle yaptırmam. Bu tarz noktalara giden insanlar da buna müsaade etmemeli” şeklinde konuştu. – ESKİŞEHİR