Eyüpsultan Belediyesi, doğaya ve insana verdiği önemle geleceği düşünen hizmetler üretmeye devam ediyor. Bu kapsamda Odayeri Mahallesi’nde oluşturulan Ekolojik Yaşam Çiftliği, hem Türkiye hem de dünyada sürdürülebilir çevre ve tarım için önemli bir başlık olan permakültür, yeşil ekonomi ve sıfır atık yönetimine odaklanan bir alan olma özelliği taşıyor.

Atölye çalışmaları ve eğitimlerle renkli etkinlikler

Eyüpsultan Belediyesi bu projeyle “Ekolojik Tarım Felsefesi” ile ürünler üretmeyi, her fırsatta doğa ile insanı buluşturmayı, atölye çalışmaları ve eğitimlerle renkli etkinlikler düzenlemeyi, Eko Kafe ile yöresel ve geleneksel yöntemlerle hazırlanan sağlıklı yemekler sunmayı hedefliyor.

Çiftlikte hügelkültür bahçesi gibi doğal gıda üretim alanları, yağmur suyu hasadının yapıldığı su toplama göletleri, gıda ormanı, meyve ağaçları, aromatik bitkiler, toprağı koruma ve toprak üretimi alanları, toprak enerjisinden faydalanmak için oluşturulan bölümler bulunuyor.

Yağmur suyu hasadı yapılıyor

Geleneksel tarım yönteminin, toprağın ve iklimsel döngünün kendi kendini yenilediği bir yöntem olduğunu belirten Eyüpsultan Belediyesi Plan ve Proje Müdürlüğü’nde görevli Yüksek Ziraat Mühendisi, Tarım 4.0 Proje koordinatörü Murat Aktaş, “Projemizde permakültür yöntemlerini ve geleneksel tarım dediğimiz yöntemleri uyguluyoruz. Burada hem çeşitli aromatik bitkiler, hem meyve ağaçları hem de yağmur suyunun hasadının yapıldığı bir sistem var. Bu proje hepsinin ekolojik bir döngüye bağlı yapıldığı bir proje” dedi.

“Ekolojik döngü içerisinde kendini yenileyen bir sistem”

İstanbul’da yapılaşma ve betonlaşmanın çok fazla olduğuna dikkat çeken Aktaş, şöyle devam etti: “Biz de İstanbul’un kuzey yakasında özellikle Eyüpsultan’da, Odayeri’nde böyle bir alanı değerlendirdik. Projenin amacı, özellikle tarımsal üretimin ekolojik döngü içerisinde kendi kendini yenileyen bir sistemi oluşturmak ve bu sayede her aşamasında maksimum tasarrufu sağlamak. Bu çalışmanın doğaya sağladığı fayda konusuna gelirsek, özellikle hem topraktaki organik madde miktarı ve toprağın verimlilik seviyesi artıyor hem de alınan ürünlerde verim oranı artıyor. Aynı zamanda oluşacak ürünler de karşımıza temiz ve güzel olarak geliyor.”

Su yetersizse göletlerde biriken yağmur suyu kullanılıyor

Eyüpsultan Belediyesi Plan ve Proje Müdürlüğü’nde Şehir Plancısı olarak görev yapan Tümay Arıcan ise Ekolojik Yaşam Çiftliği’nde gerçekleştirilen yağmur suyu hasadı ile ilgili şunları söyledi:

“Odayeri Ekolojik Yaşam Çiftliği projesi hazırlanırken kendi kendine yetebilen bir ekosistem kurulması hedeflenmişti. O yüzden öncelikle arazinin ıslah edilmesi gerekiyordu. Buna bağlı olarak toprak ıslahı ve su tutma çalışmaları gerçekleştirildi. Şu anda yaklaşık 10 bin metrekare bir alanda bu çalışma tamamlandı. 3 tane göletimizde arazi tipi yağmur suyu hasadı gerçekleştiriyoruz. Böylece suyun yetersiz olduğu zamanlarda göletlerimizde biriken sularla arazimizi sulayabiliyoruz. Burada 100 kadar meyve ağacı dikildi ve çeşitli aromatik bitkiler ekilerek bir gıda ormanı oluşturuldu. Yaklaşık dördüncü senemiz. Ektiğimiz tüm bitkilerin ve ağaçların meyvelerini her sene artarak almaya devam ediyoruz.” – İSTANBUL

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer’in öncülüğünde iklim krizi ve kuraklıkla mücadele kapsamında Türkiye’de ilk olarak hayata geçirilen Sünger Kent projesi kentin dört bir yanına yayılmaya devam ediyor. Başkan Tunç Soyer Türkiye’nin su döngüsü ile yağmur suyu yönetimi yapılan ilk sünger okulu olan Bornova Çamdibi Mahallesi’ndeki Mediha Mahmut Bey Ortaokulu’nu ziyaret etti.

“SİZE MİNNETTARIZ”

Başkan Soyer’e İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkan Danışmanı jeoloji mühendisi Alim Murathan ve ekip temsilcileri eşlik etti. Mediha Mahmut Bey Ortaokulu Müdürü Hüseyin Yaldız okulda kurulan sistem hakkında bilgi verdi. Alim Murathan Başkan Soyer’e projenin uygulama kitabını vererek “Türkiye’de ilk defa bu pilot projeyi yaptık. Şimdi de tüm Türkiye’de rehber olacak. Beton kabukları kıracak, yeşil dönüşümü gerçekleştirecek bir rehber kitap var. Bu sizin eseriniz. Size minnettarız” dedi.

İNSANLIK İÇİN BÜYÜK ADIM

Başkan Soyer de rehber kitabı alarak çok gurur duyduğunu söyledi. Soyer, “Neil Armstrong aya indiğinde benim için küçük, insanlık için büyük bir adım demişti. Sünger Kent uygulamaları uzaktan küçük bir adım gibi görünebilir ama hakikaten hayatı dönüştürecek, iyileştirecek çok büyük bir adım. Sünger otoparkı, şimdi de sünger okulu yaptık.  Sünger cami, mezarlık… Bunların devam etmesi çok kıymetli. Çünkü bu iklim krizi daha büyük sıkıntıları yaşatacak hepimize. O nedenle bu adımların son derece kıymetli olduğunu düşünüyorum. Verdiğiniz emek için her birinize ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Bütün Türkiye’ye örnek olacağını düşündüğüm bir proje. Attığınız imza için kutluyorum” dedi.

“ÇOCUKLARIN ÇOK İHTİYACI VARDI”

Okul Müdürü Hüseyin Yaldız ise “Destekleriniz için çok teşekkür ediyoruz. Ekibin tamamı özveriyle çalıştı. Çocuklarımın çok ihtiyacı vardı. Onlar adına teşekkür ediyorum. Onlar da gülüyorlar. Mutluluğumuza ortak olduğunuz için, destek verdiğiniz için şükranlarımı sunuyorum” ifadelerini kullandı.

OKULDAKİ SİSTEM NASIL KURULDU?

Türkiye’nin su döngüsü ile yağmur suyu yönetimi yapılan ilk sünger okulu olma özelliğini kazanan Mediha Mahmut Bey Ortaokulu’nun yakın çevresi ani yağışlarda su baskınlarına maruz kalıyordu. Okulun yağmur suyundan kaynaklı sorunlarını çözmek amacıyla doğa esaslı yağmur suyu altyapı tekniklerinin uygulanmasına karar verildi. Ülkede birçok okulun geçirimsiz yüzey alanlarından oluşması nedeniyle pilot projenin diğer okullara örnek olması da hedeflendi.

Proje kapsamında okulun çatı alanlarına düşen sular yağmur depoları ve yağmur kuyuları ile asfalt ve geçirimsiz yüzeylerinde toplanan yağmur suları ise yağmur hendekleri ve yağmur bahçelerinde toplandı. Suyun önemi ve iklim değişiminin etkilerini anlatan projenin yağmur depoları grafiti sanatçıları ve okul öğrencileri ile boyandı ve diğer altyapı uygulamaları açık bir laboratuvar ortamı sağladı.

SÜNGER KENT İZMİR PROJESİ BÜYÜYOR

Değişen iklim koşulları, nüfus artışı, kuraklık ve kirlilik kentleri daha hassas hale getiriyor ve temiz su varlığına erişim her geçen gün önem kazanıyor. İzmir’de yağmur suyu hasadının yaygınlaşması ve bu kültürün gelişmesi için “Yağmur Suyu Hasadı” projesi yürütülmeye başlandı. Proje kapsamında kente düşen yağmuru değerlendirip yeniden doğal su döngüsüne iade etmek için İzmir’deki 5 bin binaya 5 bin yağmur suyu deposu dağıtılıyor.

Küçük Menderes Ovası Yağmur Suyu Hasadı projesi ile besleme kuyuları, sızdırma sarnıçları ve göletleri kurularak yağmur suyu hasadı yapılmaya başlandı. Ödemiş’te 1 sızdırma göleti ve Bayındır’da 2 sızdırma tüneli yapımına devam ediliyor.

HEDEFLENEN YÜZDE 70

Türkiye’de ilk kez İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan 1097 sayılı Sünger Kent Uygulamaları Yönetmeliği ile yağmur suyu hasadı projesi güçlendirilmeye devam ediyor.

Sünger Kent projesi ile İzmir’in çatılarını, kent içi yollarını, sokaklarını, kaldırımlarını, parklarını, kısacası kentin her bir noktasındaki yağmur suyu değerlendiriliyor. Projenin nihai hedefi İzmir’in kentsel alanlarındaki yağmur suyu akışını yüzde 70 oranında azaltmak.

ÇEVRE, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2 bin metrekareden büyük parsellerde inşa edilecek binalarda yağmur suyundan faydalanmak için getirdiği ‘yağmur sulu toplama sistemi’ zorunluluğunun ardından Tekirdağ’da 200’ün üzerinde sitede 75 ile 150 ton arasında değişen depolar kuruldu. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi’nden (NKÜ) Prof. Dr. Halim Orta, “Bir kere her yerde, tarımda, şehirlerde, hatta sanayide yağmur hasadı denen sisteme geçmemiz lazım. Nedir yağmur hasadı? Yağışla düşen suyun mümkün olunca depolanması ve kurak zamanlarda kullanılmasıdır” dedi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2 bin metrekareden büyük parsellerde inşa edilecek tüm binaların çatılarında toplanan yağmur sularının, bahçe sulama ve arıtılarak bina ihtiyacında kullanılmak üzere bahçe zemini altında bir depoda toplaması amacıyla ‘yağmur suyu toplama sistemi’ yapılması zorunluluğu getirdi. 2022 yılında yürürlüğü giren kararın ardından Tekirdağ genelinde bugüne kadar 200’ün üzerinde sitede yağmur suyu toplamak için 75 ile 150 ton arasında değişen depolar kuruldu.

‘DİKKATE DEĞER BİR ARTIŞTAN BAHSETMEMİZ MÜMKÜN DEĞİL’

NKÜ Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Arazi ve Su Kaynakları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halim Orta, kurak geçen dönemin ardından kasım ve aralık ayındaki güzel yağışların toprağın açlığını doyurduğunu söyledi. Prof. Dr. Orta, “Son 2 yıldan beri yaşadığımız ciddi kurak dönemler, 1 metrelik bitkiler için önem arz eden tarımsal kuraklığın belirleyicisi olan 1 metrelik profildeki nem miktarı ciddi azaltmıştı. An itibaren bu 1 metrelik profil, aşağı yukarı tarla kapasitesi dediğimiz seviyelere geldi, doldu. Bundan sonra düşecek düzgün kapasiteli, yoğunluklu, uzun süreli yağmur ve kışın yağacak kar yağışları ile umuyoruz ki artık yer altı sularının beslenmesi gerçekleşecektir. Ama şu ana kadar düşen yağışlar ile böyle yer altı sularında dikkate değer bir artıştan bahsetmemiz mümkün değil. Bunlar ile böyle hemen gün içerisinden değişecek miktarlar değildir” dedi.

‘TARIM VE SANAYİDE DE SU HASADINA GEÇMELİYİZ’

Prof. Dr. Orta, yağmur hasadının önemli olduğunu ve bunun için apartman sitelerinin, sanayicilerin de depolama sistemi yapmalarının önemli olduğunu kaydetti. Prof. Dr. Orta, “Ne yapmamız lazım? Bir kere her yerde, tarımda, şehirlerde, hatta sanayide yağmur hasadı denen sisteme geçmemiz lazım. Nedir yağmur hasadı? Yağışla düşen suyun mümkün olunca depolanması ve kurak zamanlarda kullanılmasıdır. Bunun için araziye koyduğunuz bir taş bile altında su biriktir. O noktada bir de su birikim olur ve arazinin diğer yerlerine göre daha geç kurur. En basitini söylüyorum. Toprak işleme biçimleri buna çok uygundur. Şehirlerde betonlaşma çok uygundur, düşen yağışların mutlaka şehirlerde ayrı bir yağmur suyu şebekesi ile toplanması, kolektörlerle depolama alanlarına iletilmesi ve bunların yeşil alan sulamasında, itfaiyecilik hizmetlerinde ve diğer ihtiyaçlarda kullanılması sağlanmalıdır” diye konuştu.

‘YER ÜSTÜ KAYNAKLARI GELİŞTİRME PROJELERİ YAPMAMIZ LAZIM’

Türkiye’de site yerleşimlerinin çok moda olduğunu söyleyen Prof. Dr. Orta, “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yeni yaklaşımında, her bir sitede su depolama hatta yağmur suyu depolama yapılarının kullanılması gerekecek. Bunların mevzuatta da yerel yönetim, belediyecilik anlamında da mevzuata girmesi ve boyutlarının belirlenmesi çok önemli. Boyutları göstermelik depolar yapılmamalı. En azından bir ailenin 4-5 günlük şu ihtiyacını karşılayacak düzeyde, bir ailenin günlük su ihtiyacı yaklaşık 300 litredir, 4 kişilik bir şehirde 5 günlük ihtiyaç 1,5 ton. Sitede 100 aile varsa, 150 tonluk su deposu yapılmalıdır. 200 aile varsa, 300 tonluk bir su deposu olması gerekir ki hiç olmazsa depolanan su zor zamanda 4-5 gün ihtiyacı karşılayabilsin. Birçok sitede yeşil alanlar var, ciddi şekilde görsel tatmin için, hatta yüzme havuzları var, hatta bu yağmur suyu çok rahat yüzme havuzlarında da kullanabilir. Çok kaliteli sulardır, tüm sudan daha kaliteli su, yağmur suyudur. O vesileyle şehirlerde bunları uygulamak gerekir, tarımda toprak işleme biçimlerimizi değiştirmemiz lazım. Sanayide kirletmeyi engelleyerek onların da yağmur suyundan istifade edecek yapıları kurması gerekir, çok büyük kapalı alanları var. Çatı sistemleri var, bu çatıya düşen suları toparlayarak kullanabilirler. Ama her şeyin üstünde esasen yer üstü kaynakları geliştirme projelerini yapmamız lazım” dedi.

‘DOĞAYI BOZMAYACAK GÖLET VE BARAJLAR YAPMALIYIZ’

Su sıkıntısının çözümlerinden birinin de gölet yapılması olduğunu söyleyen Prof. Dr. Orta, “Bunlar, ekosistemi bozmayacak ölçekteki gölet ve barajlardı. Doğal yapıyı, doğayı, doğal dengeleri bozmayacak gölet ve barajları yapmamız lazım. Bunları şehirler için yapmamız lazım, organize sanayi bölgeleri için yapmamız lazım. Bunları tarımsal sulamalar için köylere yapmamız lazım. Bu barajlar ile yer üstü sularını kullanacağız ve aynı zamanda da yer altı su kaynaklarının beslenmesini sağlayacağız ki uzun süreli kurak periyotlarda başvurabileceğimiz, acil durumda kullanabileceğimiz kaynaklarımızı hazır tutacağız. Bunlar olursa rahatlarız, tabi ki belirli periyotlardaki kuraklıklara karşı rahatlarız” diye konuştu.

‘PROJELERDE YAĞMUR SUYU DEPOLAMA SİSTEMİNE GEÇTİK’

Tekirdağlı müteahhit Aydın Kervancı ise bakanlığın mevzuatı öncesinde yağmur suyu depolama sistemi yaptıklarını ve bu sayede büyük bir avantaj sağladıklarını söyledi. Kervancı, “O biriken yağmur suları, bahçe sulama, havuz ve binaların temizliğinde kullandığımız bir su. Çünkü bildiğiniz gibi yağmur suyu en kaliteli ve temiz sulardan birisi. Projelerde bugüne kadar 75 ton ile 150 ton arasındaki büyüklüklerde yaptık. Bu çok doğru bir mevzuat. Çünkü bu depolarla yıllık 400 tondan fazla tasarruf sağlıyoruz. Sadece bizim 1 yıl içerisinde yapmış olduğumuz 15’e yakın yağmur suyu deposu var. Firma olarak yıllık 6 bin tona yakın tasarruf sağlayan depolar imal ettik. Çatılardan aşağıya inen derelerimiz var, aşağıda da açık oluklarımız var. Bu sayede sitede yağan yağmurun hepsi bir yerde toplayabiliriz. Her yağmurda tekrarlanacak, onu 75 ton olarak düşünmemek lazım. Her yağmurda dolacağı için onun 500, 600 ton kapasitesi var” dedi.