TORAKS Derneği heyeti, Adıyaman ve Malatya’da göğüs hastalıkları uzmanlarıyla görüştü. Ziyaretin ardından yayımlanan raporda, deprem sonrası dönemde bölgede görülen başlıca akciğer sağlığı sorunlarının astım ve KOAH alevlenmeleri ile pnömonilerde yaşanan artış ve toza maruziyet sonrası geçmeyen öksürük olduğu belirtilerek, “Yıkım sırasında ortaya çıkan tozun yaratmış olduğu hava kirliliğinin, uzun vadede akciğer sağlığı açısından birçok soruna ve hastalığa neden olabileceği endişesi hakimdir” denildi.

Türk Toraks Derneği Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Bahriye Oya İtil, Türk Toraks Derneği Okul Başkanı ve Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Metin Akgün ve Örgütlenme-Üye İletişim Sorumlusu Uzman Dr. Fatih Tekin’den oluşan heyet, 6 Şubat depremlerinden etkilenen Adıyaman ve Malatya’daki sağlık kuruluşlarında incelemede bulundu. Deprem sonrası dönemde sağlık sisteminde devam eden aksaklıkları ve göğüs hastalıkları uzmanlarının yaşadığı sorunları tespit etmek amacıyla Adıyaman ve Malatya’da hastanelerde göğüs hastalıkları uzmanlarıyla görüşmeler yapan Türk Toraks Derneği heyeti, ziyaretle ilgili bir değerlendirme raporu yayınladı.

Raporda, hekimlerin çalışma, barınma ve yaşam koşullarında halen normalleşmenin tam olarak gerçekleşmediğine yer verildi. Deprem sonrası yapılan mecburi hizmet kuraları ile bölgeye birçok yeni uzman ataması gerçekleştirildiğinin bildirildiği raporda, hekimlerin ve sağlık çalışanlarının tüm olumsuzluklara rağmen mesleklerini büyük bir fedakarlık içerisinde icra ettikleri dile getirildi.

Hastanelerin durumlarıyla da ilgili değerlendirmenin yer aldığı raporda, ” Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi, depremde ayakta kalan ve bu süreçte hasta yükünün çoğunu karşılayan bir konumda olmuştur. Hastanede 1 alerji uzmanı, 3 göğüs cerrahı ve 7 göğüs hastalıkları uzmanı görev yapmaktadır. Deprem sırasında bölgede ayakta kalan ve kesintisiz hizmet veren bir diğer hastane ise İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi’dir. Bu merkez, birçok hekim ve sağlık çalışanı için güvenli bir barınma yeri temin edilene kadar sağlık çalışanlarına ev sahipliği yapmıştır. Hastanede Alerji Anabilim Dalında 1, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalında 5 olmak üzere 6 öğretim üyesi ile 7 göğüs hastalıkları asistanı görev yapmaktadır. İlde bulunan ve deprem sonrası dönemde faal olan diğer bir hastane olan Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi binası depremden çok az etkilenmiştir. Hastanede 7 göğüs hastalıkları uzmanı görev yapmaktadır. İki ilde bulunan hastanelerin depremden etkilenmemesi, sağlık sisteminin ayakta kalmasını ve sağlık hizmetlerinin devam etmesine olanak sağlamıştır” denildi.

AKCİĞER SAĞLIĞINA DİKKAT

Dernek heyeti, raporunun son bölümünde bölgede yaşanan sağlık sorunlarına da dikkat çekti. Deprem sonrası dönemde bölgede görülen başlıca akciğer sağlığı sorunlarının astım ve KOAH alevlenmeleri ile pnömonilerde yaşanan artış ve toza maruziyet sonrası geçmeyen öksürük olduğu belirtilen raporda, “Hava kirliliğindeki artış ile moloz yığınlarının kaldırılması ve hasarlı binaların yıkımı sonrası ortaya çıkan tozdan dolayı astım ve KOAH alevlenmeleri ile pnömonilerde yaşanan artış ve toza maruziyet sonrası geçmeyen öksürük olarak sıralanabilir. Şehirde yaşam normale dönmeye başlamış olmasına rağmen, halen yıkımı süren ve yıkım bekleyen binaların ve bir yandan da yapımı devam eden yeni konutların olduğu görülmüştür. Yeni olmasına rağmen ağır hasar gören binalarla hasar görmemiş binaları yan yana görmek mümkündür. Yıkım sırasında ortaya çıkan tozun yaratmış olduğu hava kirliliğinin, uzun vadede akciğer sağlığı açısından birçok soruna ve hastalığa neden olabileceği endişesi hakimdir” ifadelerine yer verildi.

UZUN VADEDE SAĞLIK SORUNLARI ORTAYA ÇIKABİLİR

Türk Toraks Derneği Okul Başkanı ve Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Metin Akgün, ziyaret sırasında deprem bölgesinde çalışanların durumun değerlendirdiklerini söyledi. Çalışanların büyük bir özveriyle görev yaptıklarını ifade eden Akgün, hala konteynerde yaşayanlar olduğunu kaydetti. Kaldırılmayan enkazların, hasarlı binaların bölgede sağlık için önemli sıkıntılar olduğunu belirten Akgün, “Deprem enkazlarının sağlık sorunlarına yol açtığı birçok kez dile getirildi ama hatırlatmakta fayda var. Toz toprak ve içerisindeki maddeler akciğer rahatsızlığı olanların şikayetlerinin artmasına sebep olabiliyor. Özellikle uzun vadede binalar içindeki asbest, silika nedeniyle uzun vadede birtakım sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Özellikle enkaz kaldırmada çalışan işçiler başta olmak üzere çevrede bulunan bu toza maruziyetinin azaltılması gerekiyor” diye konuştu.

Kağıthane Şirintepe Mahallesi’nde geçtiğimiz Cumartesi günü saat 12.00 sıralarında meydana gelen olayda, belediyeden emekli temizlik görevlisi Hüseyin Katırcı (56) evinin önünü süpürmeye başladı. Bu sırada karşı binanın önünde oturan Mikail F. iddiaya göre, “Buraları süpüremezsin bana toz geliyor” dedi. Katırcı ise gelen tepki üzerine “Kapımın önü, ben emekli belediye temizlikçisiyim, burayı temizlerim” karşılığını verdi. Taraflar arasında çıkan tartışmanın kısa sürede kavgaya dönüşmesi üzerine Mikail F., üzerine yürüdüğü Hüseyin Katırcı’ya küfrederek yumruk atmış, çevrede bulunan vatandaşlar ise tarafları ayırmıştı. Bu sırada Mikail F., “Devlet kim beni git istediğin yere şikayet et” diye konuşmuştu.

Akraba iki aile birbirine girmişti

İki komşu oradan uzaklaştırılırken, Hüseyin Katırcı’nın oğlu Ali Katırcı durumu öğrenerek olay yerine geldi. Bu sırada Mikail F. ve babası Hacı Osman F. de komşularının yanına geldi. Daha sonra Mikail F. tişörtünü çıkartarak Ali Katırcı’ya saldırmış, sokak üzerinde yaşanan o anlar ise güvenlik kamerasına yansımıştı. İhbar üzerine gelen polis ekipleri, olayla ilgili inceleme yaptı. Hüseyin Katırcı, Hacı Osman F. ve oğlu Mikail F.’den şikayetçi oldu.

“Gömleğini falan çıkarttı, bam güm bana yerleştirdi”

Kavgada darbedilen Hüseyin Katırcı, “Kapının önünü süpürme, mahalleye toz geliyor dedi. Ağzıma ve burnuma vurdu. Beton kaldırıma yatırıp, öldüreceğim seni dedi ve vurdu. Evin önüne geliyordum, babası çıktı. ‘Hüseyin efendi buraları süpürme, bina ve mahalle tozlanıyor’ dedi. Ben de ‘tozlanmasından bir şey olmaz’ dedim. ‘Sana süpürme diyorum işte’ dedi. Ben karşı tarafı değil kendi tarafımı temizliyordum. Ardından babası binaya çıktı. Sonra ben süpürmeye devam ettim. Orada bizim beyaz araba var. Onun içine girerken, oğlu ‘bana toz geliyor’ dedi. Gömleğini falan çıkarttı, bam güm bana yerleştirdi. Başıma 3 tane darbe aldım. Ondan sonra mahalledekiler geldi ve benim anama ve babama küfrettiler. ‘Kötü söz sahibine aittir, terbiyesiz’ dedim. Onların akrabaları vardı ben ise tek başımaydım. ‘Ben Sanayi Mahallesi’nin fedaisiyim’ dedi ve ağzımı burnumu dağıttı. Beni boğacak şekilde betona yapıştırdı. Şikayetçiyim” dedi.

“Onların tarafından gelenler de oğlumu darp ediyorlar”

Adamı darbeden Mikail F.’nin babası Hacı Osman F. ise, “Yanaştım ona ve ‘buraları tozlatma’ dedim. ‘Süpüreceksen de su serp, insanların camı açık’ dedim. O da ‘sana ne sen kimsin’ dedi. ‘İyi o zaman süpür’ dedim. Arabanın önüne yanaştım ve park ettim. Sonra eve çıktım, çocuğum orada oturmuş sigara içiyordu. ‘Baba sen çık’ dedi. Yukarıya çıktım bir bardak su içtim bu arada tantana koptu. O süpüre süpüre geldi, çocuğumu da tanımıyor küfür ederek geldi. Oğlum da ‘abi sen kime küfür ediyorsun’ dedi. O da ‘ben buradan geçene küfür ediyorum’ deyince, oğlum da ‘o benim babam’ demiş. O da fırça ile oğlumun üstüne gelmiş. Öyle olunca bir tane vurmuş. Biz daha fazla vurmasına müsaade etmedik. Ondan sonra adam oğlunu aramış. Benim oğlum komşunun orada oturup çay içerken, onların tarafından gelenler de oğlumu minibüsün oraya götürdüler. Orada çocuğumu darp ediyorlar. Ben hiç el kaldırmadım” diye konuştu. – İSTANBUL

Kuzey Afrika'dan gelen ve geçtiğimiz günlerde Güney Yunanistan'ın üzerindeki gökyüzünün turuncu renk almasına neden olan toz bulutları, şimdi de Türkiye'de etkisini göstermeye başladı. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, bugün için 44 ile sarı uyarı yaptı.

İŞTE SARI UYARI YAPILAN 44 İL

Adana, Adıyaman, Afyonkarahisar, Amasya, Ankara, Antalya, Aydın, Bolu, Burdur, Çankırı, Çorum, Denizli, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, Isparta, Mersin, Kastamonu, Kayseri, Kırşehir, Konya, Kütahya, Malatya, Kahramanmaraş, Muğla, Nevşehir, Niğde, Ordu, Samsun, Sinop, Sivas, Tokat, Şanlıurfa, Uşak, Yozgat, Zonguldak, Aksaray, Karaman, Kırıkkale, Bartın, Karabük, Kilis, Osmaniye, Düzce.
Sahra Çölü'nden gelen toz bulutunun Avrupa'ya taşınması Ataköy Escort başta Türkiye ve Yunanistan olmak üzere birçok güney Avrupa ülkesinde gökyüzünün turuncuya dönüşmesine ve hava kalitesi ile görüş mesafesinin düşmesine neden oldu. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Türkiye'de de etkili olan toz taşınımı ile ilgili uyarılarda bulundu.
 

TÜRKİYE'DE 3 GÜN ETKİLİ OLACAK

Tekirdağ üzerinden Türkiye'ye giriş yaparak yurdun batı kesimini etkisi altına alan çöl tozunun etkisinin İstanbul'da 3 gün daha süreceği tahmin ediliyor.
 

"SAĞLIK AÇISINDAN ÇOK ZARARLI"

Birkaç sene önce yoğun olarak çöl tozlarının geldiğini hatırladığını ifade eden Mustafa Baran, " Sabah kalktığımızda arabalarımızın üzeri görünmez oluyordu. Sağlık açısından çok zararlı olduğunu biliyorum. Gelince evden çıkmayacağız herhalde. Kesinlikle maske takılması gerekiyor. Sadece çöl tozları ile alakalı değil günlük hayatımızın içinde insanların yoğun olduğu yerlerde takılması gerekiyor. Ben etkilenmedim ama etkilenen dostlarımız oldu" diye konuştu.
 

"MİSAFİRLİĞE GİDENLER NEFES ALAMIYORLAR, GERİ DÖNÜYORLAR"

Sahilde bisikleti ile gezerken çöl tozlarından etkilendiğinin belirten Fahrettin Güden, "Ben her sabah bisiklet ile 50 kilometre yol yaparım. Akşam eve gittiğim zaman saçlarım toz içerisinde olur. İçki ve sigara kullanmadığım için öksürük problemim yok ama benim hanımımda var. Anadolu tarafından buraya misafirliğe gelenler nefes alamıyorlar geri dönüyorlar. Kızımın arabalarının üzeri bembeyaz oluyordu. İstanbul'un kirliliği çok kötü" dedi.

Çöl tozlarının ne olduğunu bilmediğini ifade eden Halil Hayırlıoğlu, "Arabaların üzerinde sapsarı toz olduğunu gördüm. Ne olduğunu bilmiyorum. Arabanın üzerinde sildikten sonra bende merak ettim ne olduğunu. Benimde oldukça dikkatimi çekti" diyerek sözlerini tamamladı.

"HERKESİ ETKİLİYOR, BAZEN NEFES ALIRKEN BİLE ZORLANIYORSUN"

Ailesi ile birlikte sahilde gezdiklerini çocuğunun çöl tozlarından etkilendiğini söyleyen Naim Uludağ, "Arabanın üzerinde kolaca belli oluyor. Her yıl oluyor alıştık artık. Beni fazla etkilemiyor ama çocukları etkiliyor. Çocuklarımın burnu tıkanıyor. Burnundan nefes alamıyor, ağzından alıyor. İkisini de etkiliyor zor bur durum. Kimse maske ile dışarı çıkmak istemez. Herkesi etkiliyor, bazen nefes alırken bile zorlanıyorsun" dedi.

Kocaeli’nin Derince ilçesindeki TMO silolarında 7 Ağustos 2023 tarihinde meydana gelen, 2 kişinin hayatını kaybettiği, 10 kişinin yaralandığı patlama ile savcılık, valilikten soruşturma izni talep etti. Kocaeli Valisi Seddar Yavuz’un ‘sorumluların genel hükümlere göre yargılanması’ görüşünü belirtmesinin ardından yargı süreci başlatıldı. Olayla ilgili bilirkişi heyetinin hazırladığı raporda; hem TMO yetkilileri hem de taşeron firma yetkilileri asli kusurlu bulundu.

Hazırlanan raporda, patlamanın oluş anına dikkat çekildi. Yangının 5’inci katta başladığı ve tozlu ortamın ilk alevlenmesi ile birincil patlamayla alevleri elevatöre taşıdığı ve elavatörlerin baca görevi görerek yangını silolara taşıdığı ve konveyörlerdeki tozların da yanması ile büyük bir basınç ile yangının çıktığı belirtilirken, yanıcı olan patlamanın ikincil patlama olduğu ifade edildi.

TOZ PATLAMASI VE YANGIN OLMAMASI İÇİN EKSİKLİKLER 2021 YILINDA BELİRLENMİŞ

‘Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik’ kapsamında; Ağustos 2021 tarihinde yaptırmış olduğu Patlamadan Korunma Dokümanı’nda (ATEX) toz patlaması ve yangın olmaması için gereklilikler ve eksiklikler belirlenirken, bu eksikliklerin giderilmediğine raporda dikkat çekildi. Bilirkişi raporunda, tesisin içinde ve çevresinde toz nedenli patlama olmaması için uygunsuzlukların tespit edildiği, tesisteki elektrik ekipmanlarının ATEX’e uygun olmadığını, patlama kapaklarının belirtildiği şekilde düzenlenmediğini ifade edildi.

GÖZ GÖRE GÖRE GELDİ

Patlamadan Korunma Dokümanı’nda tesiste toz kaçaklarının olduğu, konveyörler içinde çalışma olmadığı durumlarda bile hatlar ve çevresinde toz birikintilerinin olduğu, tozun düzenli temizlenmemesi, toz sızdırmazlığının giderilmemesi, elektrik motoru gibi ekipmanların ATEX gerekliliğine uygun exproof ekipman ile sorunların giderilmediği, tesiste bulunan elektrik topraklanmasında uygunsuzluk olduğu belirtildi.

‘SORUNLAR, YETKİLİLER TARAFINDAN DİKKATE ALINMADI’

Ayrıca raporda, patlama kapaklarına da dikkat çekildi. Patlama kapaklarının bina dış duvarlarından güvenli alana tahliye edilmesi, bina içi alanlarda alevsiz patlama kapağı kullanımı, patlama söndürme sistemi, elevatör içi alev algılama ve söndürme sistemi kullanılmadığının görüldüğü belirtildi. Hava emiş kanallarının kaçak olduğu, tesisin içine sürekli toz verdiği raporda belirtilirken, hazırlanan Patlamadan Koruma Dokümanı’ndaki sorunların, yetkililer tarafından dikkate alınmadığı bilirkişi raporuna yansıdı.

TMO, TALEBİ REDDETMİŞ

İş Sağlığı ve İş Güvenliği’ne yönelik eksiklikleri tespit edilmesi için nisan ayında TMO Genel Müdürlüğü’nden uzman talebinde bulunulduğu bilirkişi raporuna yansırken, bu talebin ‘uzman görevlendirme yükümlülüğünün aralık ayında başlayacağı’ gerekçesiyle reddedildiği belirtildi. Müştekilerin ifadeleri kapsamında; siloların olduğu bölgede sigara içilmemesi gereken yerlerde sigara içildiği, hem yükleme hem de boşaltma sırasında şoförlerin sigara izmaritlerini zemine attığı, bununla ilgili birçok kez yangın çıkmasına rağmen yangının su ile söndürüldüğü belirtilirken alınan tek önlemin sigara içilmemesi için uyarı levhaları olduğu ifade edildi.

BAŞMÜDÜR ASLİ KUSURLU BULUNDU

Raporda, yönetmelikteki yükümlülükleri yerine getirmemesi ya da yerine getirmesine yönelik gerekli organizasyonları yapmaması, Patlamadan Korunma Dokümanı’nda belirtilen eksiklikleri gidermemesi, periyodik bakımları zamanında yaptırmaması, düzenli toz temizleme çalışmalarını yürütmemesi gibi nedenlerle patlamadan 2 ay sonra Ankara’da göreve başlayan TMO Kocaeli Başmüdürü Kenan Destici asli kusurlu bulundu.

‘ÖNLEMLER ALINMADI’

Hem düzenli toz temizleme çalışmalarını yürütmemesi ve önlemler almaması, taşeron personele etkin eğitim vermemesi, elektrik tesisatı periyodik kontrollerini yaptırmaması, 2023 yılında yapılan Topraklama Tesisatı Periyodik Kontrolleri’nde belirtilen eksiklikleri gidermemesi, iş güvenliği önlemlerinin yeterince yerine getirilmemesi, defalarca yangın olmasına rağmen alanda sigara içilmesine göz yumulması gibi nedenlerle patlamadan 2 ay sonra Sakarya’da göreve başlayan Müdür Yardımcısı Kemal Özkaya ve şef vekili Bahri Babacan da asli kusurlu bulundu.

‘HUBUBAT BOŞALTIMI SIRASINDA KATLARDA KAYNAK İŞLEMİ YAPILDI’

Personele iş güvenliği eğitimi aldırmaması, risklere karşı bilgilendirmemesi ve gerekli risk analizini yaptırmaması gibi sebeplerle taşeron firmanın sahibi ile hububat boşaltımı sırasında personele katlarda tamirat yaptırması, olayın olduğu gün geminin boşaltım yaptığı sırada katlarda kaynak işlemi yaptırması gibi nedenlerle taşeron firmanın alan yetkili İsmail Çetin de asli kusurlu bulundu. Toz temizlik çalışması yaptırmaması, toz emme sisteminin etkin çalışma kontrolünü yaptırmaması, alanda sigara içilmesine göz yumulması, iş güvenliği önlemlerinin yeterince yerine getirilmemesi nedeniyle mühendis Ahmet Sert ise tali kusurlu bulundu. Patlama ile ilgili hazırlanacak iddianamenin ardından yargılama süreci başlayacak. (DHA)