ASTANA, 2 Temmuz (Xinhua) — Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kazakistan ve Çin cumhurbaşkanları arasında gerçekleştirilecek görüşmenin, iki ülkenin halklarına fayda sağlayacağını ve yapılacak anlaşmaların Kazakistan-Çin daimi kapsamlı stratejik ortaklığında yeni bir sayfa açacağını kaydetti.

Kazakistan’a resmi ziyaret gerçekleştirecek olan Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, önümüzdeki günlerde Shanghai İşbirliği Örgütü Devlet Başkanları Konseyi 24. Zirvesi’ne katılacak.

Tokayev, kısa sürece Xinhua’ya verdiği yazılı özel söyleşide, “Cumhurbaşkanı Xi’nin ziyaretini sabırsızlıkla bekliyor ve bu ziyaretin ikili ilişkilerdeki kalkınma ivmesine güçlü bir canlılık kazandıracağına inanıyoruz” dedi.

Kazakistan-Çin ilişkilerinin sağlam dostluk ve iyi komşuluktan oluşan güçlü bağlar üzerine inşa edildiğini vurgulayan Tokayev, Xi’nin Eylül 2022’de gerçekleştirdiği Kazakistan ziyareti sırasında ikili işbirliğinde yeni bir “altın 30 yıla” adım atıldığını vurguladı.

Tokayev, sadece geçtiğimiz yıl içinde, karşılıklı vize muafiyeti politikasının uygulanması, üçüncü bir demiryolu kontrol noktasının inşa edilmesi, kültür merkezlerinin kurulması ve 2024’ün Çin’de “Kazakistan Turizm Yılı” ilan edilmesi de dahil olmak üzere çok sayıda önemli anlaşmanın imzalandığını belirtti.

Tokayev, Kazakistan ve Çin’in Birleşmiş Milletler, Shanghai İşbirliği Örgütü, Asya’da Etkileşim ve Güven İnşasına Yönelik Önlemler Konferansı ve Çin- Orta Asya mekanizması gibi uluslararası çerçevelerde yakın etkileşim kurduğunu ifade etti.

Tokayev, “Acilen ilgilenilmesi gereken birçok küresel ve bölgesel meselede Çin ile benzer tutumlara sahibiz. Kazakistan, Çin’in önerdiği Kuşak ve Yol İnisiyatifi’ne tam destek vermenin yanı sıra ulusal kalkınma stratejilerimiz arasında devam eden entegrasyona aktif şekilde katılmaya da hazır” dedi.

Kazakistan Cumhurbaşkanı, yatırım işbirliğinin derinleştirilmesi, ikili ticaret cirosunun artırılması, Kuşak ve Yol işbirliğinin güçlendirilmesi, ulaştırma işbirliğinin genişletilmesi ve kültürel ve halklar arası etkileşimin geliştirilmesinden oluşan kilit önemdeki beş alanda işbirliğinin teşvik edilmesi çağrısı yaptı.

Çin’de “Kazakistan Turizm Yılı” açılış töreninin Mart ayında Beijing’de gerçekleştirildiğini hatırlatan Tokayev, özellikle iki ülke arasındaki kültürel ve halklar arası iletişimin önemini vurguladı.

Tokayev, “Çin’in önerdiği Küresel Kalkınma İnisiyatifi, Küresel Güvenlik İnisiyatifi ve Küresel Medeniyet İnisiyatifi, küresel güvenliğin sağlanmasına ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin hayata geçirilmesine büyük katkılar sunacaktır” dedi.

Kazakistan’ın Shanghai İşbirliği Örgütü dönem başkanlığına da değinen Tokayev, güvenlik sorunlarının çözümüne müşterek yaklaşımlar geliştirmek, ticari ve ekonomik işbirliğini güçlendirmek, çevrenin korunmasını teşvik etmek ve üye ülkeler arasındaki dostluğu pekiştirmek için çaba gösterme sözü verdi.

Cumhurbaşkanı, Shanghai İşbirliği Örgütü’nün önde gelen uluslararası ve bölgesel kuruluşlarla irtibatını genişletmek suretiyle örgütün uluslararası nüfuzunu daha da güçlendirmeyi amaçladıklarını belirtti.

Tokayev, zirvede elde edilecek sonuçların karşılıklı güven, karşılıklı fayda, eşitlik, istişare, farklı medeniyetlere saygı ve ortak kalkınma arayışından müteşekkil Shanghai Ruhu’nu tam olarak yansıtmasını umduğunu söyledi.

“Shanghai Ruhu, insanlık için ortak geleceğe sahip bir topluluk kavramıyla uyumludur. Zira iki kavram da sürdürülebilir kalkınma, ortak refah, açıklık ve kapsayıcılığı teşvik ediyor” diyen Tokayev, bu kavramların uluslararası ilişkilerde norm kabul edilmesi gerektiğini söyledi.

Tokayev, bu kez Kazakistan’ın “petrol başkenti” olarak bilinen Atırau kentinde düzenlenen 3’üncü Ulusal Kurultay’da bir konuşma yaptı.

Tokayev, gelişmiş bir ülke olmak için sadece ekonomik sorunların çözülmesi değil aynı zamanda ideolojik alanda da yönlerin belirlenmesi ve bu kapsamda hareket edilmesi gerektiğini söyledi.

Toplum olarak bazen tarihi fazla duygusal algıladıklarına işaret eden Tokayev, “Geçmişe çok fazla takılıp kalmak bize yarardan çok zarar verecektir. Hiç kimse geçmişi değiştiremez. En adil yargıcın zaman olduğunu unutmamalıyız.” ifadesini kullandı.

Tokayev, Kazaklar için soy geleneğinin büyük önem taşıdığını ancak bunun siyasallaştırılmasının kabul edilemez olduğunu vurguladı.

Kazakistan’ın yurt dışında “anıtlar toprağı” olarak anıldığını dile getiren Tokayev, şu değerlendirmede bulundu:

“Bunu hem uzak tarihi geçmişe hem de Sovyet dönemine ait çok sayıda anıtlara dayanarak söylüyorum. Bu nedenle onomastik politikada, önemli tarihi şahsiyetlerin yanı sıra egemenlik, cumhuriyet ve birlik gibi devletimizin ideallerini somutlaştıran milli değerlerin vurgulanması önemlidir.”

Tokayev, Kazak dilinin kullanım kapsamının genişletilmesinin devlet politikasının temel önceliği olmaya devam edeceğini kaydederek, “İş dünyasının, teknolojinin ve bilimin dili haline dönüşmeye başlayan Kazak diline talep her geçen yıl artıyor. Devlet politikasının özü, kimseyi zorlamadan Kazakçanın günlük yaşamdaki rolünü sürekli olarak güçlendirmektir.” ifadesini kullandı.

Kazakistan’ın Altın Ordu Devleti gibi göçebe uygarlığının doğrudan varisi olduğuna dikkati çeken Tokayev, “Cuci Han’ın Altın Ordu Devleti, her zaman Orta Avrasya’nın uçsuz bucaksız topraklarında devlet inşasının bilinen zirvesi olmuştur. Bu Orta Çağ gücünün jeopolitik mirası, Kazak Hanlığı da dahil olmak üzere birçok Avrasya devletinin ortaya çıkışı için verimli bir zemin görevi gördü. Genel olarak ülkemizin uluslararası arenadaki imajının inşasında Altın Ordu Devleti markasının daha aktif ve yaygın olarak kullanılması gerekmektedir.” ifadelerini kullandı.

Tokayev, Altın Ordu Devleti tarihinin ve mirasının kapsamlı bir şekilde incelenmesi için sistematik faaliyetler yürütmenin önemine değinerek,”Benim girişimimle Cuci Han Ulusu Araştırma Enstitüsü kuruldu. 60’ı yabancı uzman olmak üzere 250’den fazla bilim insanının yer aldığı 7 ciltlik Kazakistan’ın yeni bir akademik tarihinin yazılması için çalışmalar sürüyor.” dedi.

Tokayev, devlete ve genel ahlaka zarar vermeyen tüm dinlere, görüşlere ve öğretilere her zaman hoşgörülü olacaklarını vurgulayarak, “Manevi köklerimizi onurlandırarak devletimizin laik statüsünü mümkün olan her şekilde güçlendirmeliyiz.” dedi.

Kazakistan devlet armasının değiştirilmesini öneren Tokayev, “Başta gençlerin olmak üzere uzmanların ve vatandaşların Kazakistan armasının algılanmasının çok zor olduğu, eklektizm ve Sovyet dönemi işaretleri içerdiği yönündeki makul argümanlarının dikkate alınması gerektiğini düşünüyorum.” diye konuştu.

Tokayev, gelecek yıl 9 Mayıs Zafer Bayramı’nın 80. yıl dönümü olacağını ve bunun bir parçası olarak ülkede kutlama hazırlıklarının başlatılmasına yönelik öneriyi desteklediğini bildirdi.

Kazakistan’ın çok taraflı ve ikili işbirliğine olan bağlılığını sürdüreceğini belirten Tokayev, “Avrasya alanı ve Orta Asya bölgesindeki entegrasyon süreçleri odak noktamız olmaya devam edecek. Kazakistan’ın Türk devletleri arasındaki işbirliğinin gelişmesine de olumlu katkısı sürecektir.” diye konuştu. ???????

Tokayev, bir sonraki Ulusal Kurultay’ın Kenesarı Han ve Abılay Han gibi Kazak Hanlığının önemli isimleriyle bağlı Burabay’da toplanacağını açıkladı.