İşçi Partisi’nin Avam Kamarası’nda çoğunluğu elde etmesiyle İngiltere’de 14 yıllık Muhafazakar Parti yönetimi sona erdi.

Starmer’ın açıkladığı kabinede Angela Rayner Başbakan Yardımcısı, Rachel Reeves ise İngiltere’nin ilk kadın maliye bakanı oldu.

Yeni İçişleri Bakanı Yvette Cooper, Dışişleri Bakanı David Lammy ve Savunma Bakanı John Healey oldu.

Seçim kampanyası sloganı “değişim” olan Starmer’ın kurduğu kabinede 11 kadın bulunuyor.

“Ekonomik büyüme ulusal görev”

Yeni Hazine Bakanı olan Rachel Reeves bugün iş insanları ile ilk kez bir araya gelerek İşçi Partisi iktidarının ekonomi planını açıklayacak.

Reeves’in ‘ekonomik büyümeyi başlatmanın ulusal bir görev’ olduğu ve ‘önceki hükümetlerin almaya isteksiz olduğu zor kararları almaktan çekinmeyeceği’ mesajlarını vermesi bekleniyor.

Yeni ekonomi bakanının iş dünyasına, zorunlu konut inşası hedeflerini geri getireceğini açıklayacağı da tahmin ediliyor. Seçim kampanyası sürecinde İşçi Partisi 1,5 milyon yeni konut inşası sözü vermişti.

Reeves uluslararası yatırımcılara ise ABD ve Fransa’daki siyasi belirsizliği örnek göstererek, İngiltere’nin yatırım için en istikrarlı ülkelerden biri olduğu mesajını gönderecek.

İşçi Partisi’nin seçim manifestosunda “sürdürülebilir ekonomik büyümenin ülkenin zenginliğini ve çalışanların yaşam standartlarını artırmanın tek yolu olduğu” hedefi yer alıyordu.

Reeves 2010’da İşçi Partisi’den milletvekili seçilmeden önce İngiltere Merkez Bankası’nda ekonomistti.

Reeves’in yeni Hazine Bakanlığı analizlerine göre, diğer gelişmiş ekonomilerle aynı oranda büyüseydi İngiltere ekonomisinin şu an 140 milyar sterlin daha büyük olacak olduğunu da söylemesi bekleniyor.

Ukrayna’ya daha fazla silah sözü

Yeni Dışişleri Bakanı David Lammy göreve hızlı bir başlangıç yaptı ve ilk ziyaretini Almanya’ya yaptı.

Burada Alman mevkidaşı Annalena Baerbock ile görüşen Lammy, ardından Polonya’ya geçerek Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorsky ile görüştü. Burada da birkaç saat geçirdikten sonra NATO’nun en yeni üyelerinden İsveç’e geçti.

Lammy’nin ilk olarak bu üç ülkeyi ziyaret etmesinin en büyük nedeni Ukrayna savaşı. Savunma Bakanı John Healey’i de Odesa’ya gönderen Starmer, yeni dönemde İngiltere’nin Kiev’e desteğinin tam olacağı mesajını vermeye çalışıyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve Savunma Bakanı Rustem Umerov ile görüşen İngiltere Savunma Bakanı Healey, Kiev’e daha fazla silah göndereceği sözünü verdi.

Dışişleri Bakanı Lammy de “Ukrayna’ya olan taahhüdümüzü iki katına çıkarmak istiyoruz” diye konuştu.

İngiltere – AB ilişkileri

2016’daki referandum ile Avrupa Birliği’nden (AB) çıkan İngiltere’de (Brexit) yeni hükümetin önceliklerinden biri de birlik ile ilişkileri geliştirmek olacak.

Dışişleri Bakanı Lammy “AB ile ilişkileri yenilemek istediğini” açıkladı. İşçi Partisi AB ile yeni bir güvenlik anlaşması imzalamak niyetini dile getirmişti ancak bunun nasıl olacağı büyük ölçüde belirsiz.

Yeni Başbakan Starmer ise kendi yönetimi sürecinde İngiltere’nin AB’ye geri dönmeyeceğini açıklamıştı ancak Pazar günü İskoçya’ya yaptığı ziyarette AB ile ilişkileri geliştirmek için çalışmaların başladığını belirtti. Starmer, hükümetinin AB ile, eski Başbakan Boris Johnson’ın yaptığı “baştan savma” anlaşmadan çok daha iyisini yapabileceğini savundu.

Starmer İskoçya’dan sonra Kuzey İrlanda’da

Yeni Başbakan Keir Starmer da başbakan olarak ilk ziyaretini Pazar günü İskoçya’ya yaptı.

İskoçya Başbakan John Swinney ile görüşen Starmer, İngiltere ve İskoçya hükümetleri arasındaki ilişkinin yenilenmeye ihtiyaç duyduğunu belirtti.

Swinney ise iki hükümet arasındaki ilişkilerin Muhafazakar Parti yönetimi döneminde “çok zayıf” olduğunu vurguladı.

Starmer buradan Kuzey İrlanda’ya geçti. Ziyaret öncesi konuşan Starmer hükümetinin Kuzey İrlanda politikasının merkezinde “istikrar ve kesinlik” olacağını söyledi. Starmer Galler’i de ziyaret edecek.

Botlarla geçişi kontrol altına alma

İngiltere’nin yeni İçişleri Bakanı Yvette Cooper’ın mesajlarında öne çıkan konu ise İngiliz Kanalı’nı botlarla geçerek ülkeye ulaşmaya çalışan mülteciler oldu.

Bu geçişleri azaltmak için Birleşik Krallık Sınır Güvenliği Komutanlığı kurmayı planlayan Cooper, bu birimin başına geçecek ismin birkaç hafta içinde açıklanacağını belirtti.

Geçmiş Muhafazakar hükümet, geçişleri durdurmak için ülkeye yasa dışı yollardan ulaşan mültecileri Rwanda’ya gönderme planı yapmıştı. Starmer “öldü ve defnedildi” diyerek önceki hükümetin Rwanda planını çöpe attıklarını teyit etti.

Cooper yasa dışı geçişleri azaltmak için “sorunun köküne ineceklerini” ve öncelikli olarak insan kaçakçılığı çetelerini hedefleyeceklerini açıkladı.

Keir Starmer seçim zaferi sonrası yaptığı konuşmada, “Bugün ülkeyi yeniden inşa etmeye başlıyoruz” dedi.

Starmer, 4 yıl önce İşçi Partisi’nin liderliğini daha sol çizgideki Jeremy Corbyn’den devraldıktan sonra partiyi daha merkezde konumlandırmıştı.

Peki Keir Starmer nasıl siyasete atıldı, İşçi Partisi’nin lideri oldu?

Siyasete atılmadan önceki hayatı

Keir Starmer, 50’li yaşlarında milletvekili olmadan önce ünlü ve başarılı bir avukattı.

Ancak radikal sol görüşte olduğu öğrencilik yıllarından beri her zaman siyasete ilgi duymuştu.

1962’de Londra’nın güneydoğusundaki Surrey şehrinde doğdu. Sık sık ailesinin işçi sınıfından olduğunu vurguluyor.

Annesi hemşireydi, babası da bir fabrikada alet üreticisiydi.

Ailesi sadık İşçi Partisi destekçilerinden oluşuyordu. Nitekim ismi, partinin ilk lideri olan İskoç madenci Keir Hardie’den geliyor.

16 yaşındayken İşçi Partisi’nin yerel gençlik kollarına katılarak bir süre Socialist Alternatives adı verilen radikal sol dergide editörlük yaptı.

Ailesinde üniversiteye giden ilk kişi oydu. Leeds ve Oxford üniversitelerinde hukuk okudu. Daha sonra insan hakları alanında avukatlık yaptı.

Bu süreçte Karayipler ve Afrika’da ölüm cezasının kaldırılması için çalıştı.

1990’lı yıllardaysa avukat olarak dev restoran zinciri McDonalds’ın hakaret davası açtığı iki ekoloji aktivistini temsil etti.

2015’te milletvekili, 2020’de parti lideri seçildi

2015’te Londra’daki Holborn ve St Pancras seçim bölgesinden milletvekili seçilerek İngiltere Parlamentosu’nda Avam Kamarası’na girdi.

O dönem Jeremy Corbyn’in liderliğindeki İşçi Partisi ana muhalefetteydi.

Corbyn Keir Starmer’ı İçişleri Sözcüsü olarak atadı. Starmer, gölge bakan olarak özellikle hükümetin göç konusundaki performansını tetkik etti.

2016’da Brexit referandumunun İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılma kararıyla sonuçlanması sonrası Starmer bu kez aynı görevi Brexit süreci için yaptı. Bu konumunu, Brexit konusunda ikinci bir referandum düzenlenmesi yönünde baskı yapmak için kullandı ancak başarılı olamadı ve ilerde bu çizgisini değiştirdi.

İşçi Partisi, 2019’daki genel seçimde ağır bir yenilgi aldı. Bu parti için, 1935 yılından bu yana genel seçimlerdeki en büyük yenilgiydi. Corbyn yenilgi sonrası istifa etti.

Keir Starmer, 4 Nisan 2020’de İşçi Partisi lideri seçildi. Kampanyasında, enerji ve su şirketlerinin kamulaştırılmasını, üniversite öğrencilerine ücretsiz eğitim verilmesini savundu.

Starmer, Corbyn’i, İşçi Partisi lideri olduğu dönemindeki Yahudi karşıtı açıklamalarının yeniden gündeme gelmesi sonrası yaşanan tartışmalar nedeniyle partiden ihraç etti.

Partinin sol kanadından pek çok isim ise Starmer’ın esasında, milletvekili adaylarının sadece “ılımlı partililerden” oluşmasını istediğini, uzun süredir “bu operasyonu yürüttüğünü” savundu.

Partiyi merkezde konumlandırdı

Keir Starmer liderliği sonrası partinin dümenini merkeze doğru çevirdi.

Enerji ve su şirketlerinin kamulaştırılması yönündeki daha önceki vaatlerinden vazgeçti.

Eğitim konusunda da üniversite öğrencilerinin okul harçlarının iptal edilmesi yönündeki önerisini geri çekti, hükümetin bunu karşılayamayacağını söyledi.

İşçi Partisi, çevre konusunda yeşil enerji projelerine yılda 28 milyar sterlin ayrılması yönündeki önerisinin kapsamını büyük oranda daralttı. Açık deniz rüzgar çiftlikleri inşa edilmesi ve elektrikli araçlar için batarya fabrikası geliştirilmesi gibi vaatlerine ise bağlı kaldı.

Muhafazakar Parti, Starmer’ı “en temel taahhütlerinden birinden sıyrılmaya çalışmakla” suçladı.

Starmer, İngiltere’de elektrik üretiminden fosil yakıtların tamamen çıkarılması yönünde de vaatlerde bulundu ancak çoğu uzman bunu gerçekçi bulmuyor.

İsrail- Hamas savaşına yönelik tutumu tartışma yarattı

Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’de düzenlediği saldırı sonrası Keir Starmer, İsrail’in Gazze’deki operasyonlarını savundu.

Keir Starmer, kendisini savunma hakkını kullandığı gerekçesiyle İsrail’e destek verdi.

Starmer’ın bu açıklamaları çok sayıda Filistin yanlısı seçmeni kızdırdı. Acil ateşkes çağrısı yapan onlarca İşçi Partisi milletvekili Starmer’a tepki gösterdi.

Starmer sonunda Şubat ayında “kalıcı ateşkes” çağrısı yaptı, “Bu hemen gerçekleşmeli” dedi.

YouGov’un Mart ayındaki kamuoyu araştırmasına göre, İngiltere’de halkın yüzde 52’si Starmer’ın bu meseleyi iyi yönetemediğini düşünüyor.

Starmer, İngiltere’nin, İsrail ile bağlantılı gemilere yönelik saldırılarına misilleme olarak Yemen’deki Husilerin üslerini bombalamasına da destek verdi.

Geçmişte ikinci Brexit referandumu isteyen Starmer artık Brexit konusunda bir soru işareti olmadığını söylüyor. Ancak Avrupa Birliği ile gıda, çevre ve çalışma standartları dahil birçok konuda işbirliği yapılmasını ve yeni anlaşmalar imzalanmasını istiyor.

‘Kaybetmekten nefret ediyorum’

Keir Starmer, rakipleri tarafından sık sık “sıkıcı” olduğu gerekçesiyle alay konusu oluyor.

Starmer, kendisini kurallara uyan biri olarak göstermeyi seviyor. Lakaplarından birisi “Bay Kural”.

Starmer sadece bir kez yasalara uymamış. Polis onu gençken bir kez izinsiz dondurma satarken yakalamış.

Verdiği röportajlarda karakteriyle ilgili fazla ipucu vermiyor Starmer ancak Guardian gazetesine verdiği röportajdaki “Kaybetmekten nefret ediyorum. Bazıları önemli olanın katılmak olduğunu söyler. Ben onlardan değilim” sözleriyle rekabetçi duruşunu da gösterdi.

Starmer, 2007’den beri İngiliz Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS) için çalışan Victoria Alexander ile evli ve çiftin iki çocuğu var.

İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılışının ardından gerçekleştirilen ilk genel seçimde Birleşik Krallık ülkeleri İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’daki seçmenler, Avam Kamarasının 650 üyesini ve yeni hükümeti belirleyecek. Seçimler için yerel saatle 07.00’de başlayan oy kullanma işlemi, 22.00’ye kadar devam edecek. İngiliz hükümet kaynaklarına göre, 2023 yılı sonu itibarıyla 46 milyonu aşkın kayıtlı seçmenin bulunduğu ülkede vatandaşlar, yaklaşık 40 bin oy kullanma noktasında demokratik tercihlerini ortaya koyuyor.

SEÇİMLERDE 98 FARKLI SİYASİ PARTİ YARIŞIYOR

Kurulacak yeni hükümetin 650 üyeli Avam Kamarası’nda en az 326 vekilin desteğini alması gerekecek. Hiçbir partinin meclis çoğunluğunu elde edememesi durumunda ise koalisyon hükümeti kurma yetkisini ilk üstlenecek isim, ülkenin başbakanı olacak. Seçimlerde yarışacak 98 farklı siyasi partiden en önemlileri arasında, Başbakan Rishi Sunak liderliğindeki Muhafazakar Parti, Keir Starmer liderliğindeki İşçi Partisi, Ed Davey liderliğindeki Liberal Demokratlar, Nigel Farage liderliğindeki sağ popülist bir parti olan Reform UK, John Swinney liderliğindeki İskoç Ulusal Partisi (SNP) ve Carla Denyer ile Adrian Ramsay eş başkanlığındaki Yeşil Parti yer alıyor. Oy kullanma işleminin sona ermesiyle 22.00’de sandık çıkış anketlerinin seçim sonuçlarına ilişkin ilk sonuçları ortaya koyması, seçimlere ilişkin resmi sonuçların ise sabah saatlerinde belli olması bekleniyor.

İşçi Partisi lideri Keir Starmer

ANKETLERİN FAVORİSİ İŞÇİ PARTİSİ

Anketlerin genel seçimlerde tarihi bir zafer elde edeceğine işaret ettiği İşçi Partisi lideri Keir Starmer, halkın kendileri için oy vermeleri halinde İngiltere’nin bugün “yeni bir sayfa açabileceğini” söyledi. Seçim günü mesajında seçmenlere 14 yıldır devam eden Muhafazakar Parti iktidarına son verme çağrısı yapan Starmer, ” Britanya’nın geleceği oy pusulasında. Bugün, son 14 yılı geride bırakmak için oy kullanın” diye konuştu. Downing Sokağı 10 Numara adresindeki Başbakanlık Ofisine kendisinin girmesi halinde Britanya’da değişim sözü veren Starmer, “Değişim, ancak oy kullanmanız halinde mümkün olacak” dedi. Starmer, “Bugün, Britanya yeni bir sayfa açabilir. 14 yıllık kaos ve gerilemenin ardından umut ve fırsat dolu yeni bir dönem başlıyor. Büyük ulusumuzun potansiyeli sınırsızdır. Britanya halkı, hırslarına uygun bir hükümeti hak ediyor. Bugün İşçi Partisi ile birlikte Britanya’yı yeniden inşa etme çalışmalarına başlama fırsatıdır” diye konuştu.

İngiltere Başbakanı Rishi Sunak

SUNAK İÇİN FELAKET ÖNGÖRÜSÜ

Seçimler öncesinde İngiliz basını tarafından yayınlanan bazı anketler, Sunak liderliğindeki Muhafazakar Parti’nin tarihin en ağır yenilgisi ile karşı karşıya kalabileceğine işaret etti. İngiliz basını, Muhafazakar Parti’nin İngiltere Parlamentosu’nun alt kanadı Avam Kamarası’ndaki sandalye sayısının 100’ün altına düşebileceğini ve durumun Rishi Sunak’ın parti liderliğini kaybetmesiyle sonuçlanabileceğine dikkat çekti. Anket şirketi YouGov MRP tarafından yayınlanan bu hafta yayınlanan son anket, İşçi Partisi’nin yüzde 39, Muhafazakar Parti’nin yüzde 22, Reform UK’in yüzde 15, Liberal Demokratlar’ın yüzde 12 ve Yeşil Parti’nin yüzde 7 oy oranına sahip olduğunu göstermişti.

Muhafazakar Parti lideri Sunak, BBC’nin 75 dakikalık etkinliğinde Starmer’ı vergi artışı planları ve yasa dışı göçle başa çıkma konusunda bir planı olmamakla suçladı.

Starmer ise, Sunak’ı finansal destek olmaksızın vergi vaatleri vermekle ve seçmenlerle “temas halinde olmamakla” suçlayarak cevap verdi.

Nottingham Trent Üniversitesi’nde yapılan etkinlikte iki lider de halktan gelecek soruları bilmiyordu. Katılımcılardan biri, “Siz ikiniz gerçekten elimizdekilerin en iyisi misiniz?” diye sordu.

İşçi Partisi lideri, Sunak’ı, genel seçim zamanlamasıyla ilgili bahis oynadığı iddia edilen Muhafazakar adaylar konusundaki tepkisini eleştirdi.

Sunak, “Mevcut konuların ciddiyeti ve hassasiyeti göz önüne alındığında bunların doğru şekilde ele alınması benim için önemliydi ve ben de öyle yaptım” diyerek yanıt verdi.

Seçim anketleri İşçi Partisi’nin zaferini öngörürken, bu TV tartışması Sunak’ın seçimden önce durumu tersine çevirmek için son şansı olabilir. Bu nedenle tartışmada mücadeleyi bırakmadı.

Seçim kampanyasının başında olduğu gibi, rakibini vergi konusunda ezmeye çalıştı.

Daily Telegraph’ta çıkan, İşçi Partisi’nden Darren Jones’un ekonomiyi karbondan arındırmanın yüz milyarlarca sterline mal olacağını söylediği bir habere dikkat çekti.

Starmer, harcamayı taahhüt ettiği hükümet parasının yanı sıra yatırımcıların da gelmesini istemelerinin kesinlikle doğru olduğunu söyledi.

Sunak ayrıca izleyicilere, olası bir İşçi Partisi hükümeti altında “emeklilerin, emeklilik vergisine tabi olacağını” söyledi.

BBC Doğrulama Servisi’ne göre, Muhafazakar Parti, emeklilik vergisi alınmayacağını taahhüt etmişti ancak İşçi Partisi bu konuda yorum yapmadı. Dolayısıyla bu, İşçi Partisi’nin emeklilik vergisi planladığı anlamına gelmiyor.

Starmer ilk tartışmaya göre daha sertti. Başbakan’ın izleyicilere “En az 2.000 pound daha fazla vergi ödemeyi göze alabilir misiniz?” diye sormasının ardından onu “yalanı tekrarlamakla” itham etti.

Küçük bir işletme sahibi Avrupa Birliği ile ticareti geliştirmek için ne yapacaklarını sorduğunda iki lider Brexit konusuyla karşı karşıya kadı.

Sunak, AB ile yeni bir ticaret anlaşması yapmanın tek yolu olarak “serbest dolaşıma” izin vermeyi işaret ederken Starmer ise, “AB’ye geri gitmiyoruz, tek pazara veya gümrük birliğine yeniden katılmıyoruz ve serbest dolaşımı kabul etmiyoruz” dedi, “Yaptığımız berbat anlaşmadan daha iyi bir anlaşma yapabileceğimizi biliyorum ve çıkıp bunun için savaşacağım” sözlerini ekledi.

Sunak, rakibine yasa dışı göç ve küçük tekne geçişlerinin durdurulması konusunda sorular yöneltti.

Starmer, Sunak’ın bazı sığınmacıları Ruanda’ya gönderme planlarından bahsederken Başbakan defalarca Starmer’ın planlarını sorarak onu susturdu.

Ardından Starmer’a, İngiltere’den ret alan sığınmacıları geri göndermek için Taliban’la bir anlaşma yapmayı planlayıp planlamadığını sordu.

Tartışma boyunca Starmer kendisinin İngiltere ve Galler’deki başsavcılık kariyerine ve “işçi sınıfı” geçmişine değindi. Sunak’a “gerçek dünyanın kaygılarından kopuk olduğu” konusunda saldırdı.

İşçi Partisi lideri, Muhafazakar rakibini sosyal yardımlar konusundan uzak olmakla suçlarken stüdyodaki izleyicilerden alkış aldı.

Starmer, insanların işlerine geri dönmesi yönündeki planlarını özetlerken Sunak’a şunları söyledi: “Eğer ülke çapındaki dinleyicileri daha sık dinlerseniz, o kadar da kopuk olmayabilirsiniz”.