Türkiye’nin Milli Uzay Programı’nda gönderilecek keşif aracının altyapısını oluşturmayı amaçlayan Anadolu Gezegen Gezgini Yarışması, Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nin Kampüsü’nde ODTÜ Bilim ve Toplum Merkezi’nin ev sahipliğinde devam ediyor. Uluslararası Anadolu Gezegen Gezgini Yarışması finaline Bangladeş, Polonya, Hindistan ve Türkiye kaldı. Jüride bulunan ve yarışmaya katılan üniversite öğrencileri, yarışmanın detaylarını ANKA Haber Ajansı’na anlattı.

Kurallardan Sorumlu Jüri Üyesi Işık Su Yazıcı amaçlarının üniversite öğrencilerini gerçek bir uzay misyonuna hazırlamak olduğunu belirterek şöyle konuştu:

“Hem Mars hem Ay saha alanını simüle ediyoruz. Hem mühendislik açısından hem de bilimsel açıdan takımların gerçek bir uzay misyonunda karşılaşabilecekleri hem günümüzdeki teknolojilerle hem de aslında gelecekte hayal güçlerini de kullanarak gelecekte mutlaka yaşayacağımız gerçekçi ama ileri görüşlü planlar yapmalarını teşvik eden görevlerimiz var. İki görev ay sahasında oluyor. Bu aynı zamanda milli uzay programımız ve gelecekteki aya inişimiz için de bir hazırlık niteliğinde. Aynı zamanda burada başarılı olan takımlarımızdan, ekip arkadaşlarımızdan milli uzay programımızdaki ay projesinde de bursiyer olarak çalışan arkadaşlarımız var. Bu süreçte mühendislik açısından ve bilmsel açıdan bir uzay görevinde neler gerekliyse buna hazırlıklı oluyorlar. Bu otonom bir şekilde yani aracı manuel bir şekilde kimse kontrol etmeden belli yerlere gidip belli görevleri gerçekleştirmesine olanak sağlayan bir robot kolla çeşitli manipülasyonlar yapabilen, aynı zamanda çok ağır yükleri çekebilen ve bilimsel anlamda bir uzay projesi nasıl yapılacaksa bununla ilgili tasarılarda bulunmalarını sağlayan çeşitli sorunlar veriyoruz. Bunu çözümlemeye çalışıyorlar.”

“Takımlarımız çok başarılı ve çok burada oldukları için mutlular”

Yartışmada dört ülkeden on beş finalistin olduğunu vurgulayan Nur Deniz Altuntaş ise açıklamasında şunlara değindi:

“Bangladeş, Polonya, Hindistan ve Türkiye’den katılımcılarımız mevcut. Başarılı bir şekilde devam ediyor yarışmamız. Takımlarımız çok başarılı ve burada oldukları için çok mutlular. Pozitif geri dönüşler alıyoruz. Şu anda görevlerimiz devam ediyor. Yine arkamızda da aynı zamanda Anadolu gezegen gezgini yarışmasının junior yarışması var. Burada da genel olarak Anadolu gezegen gezgini yarışmamız üniversitelilere hitap ederken junior yarışmamız bütün herkese açık bir yarışma. Liseliler, üniversiteliler, mühendisler gibi birçok kademeden katılımcımız mevcut.”

“Yarışmada herkese göre bir rol var”

Öğrencilerden operasyon robotlarını yapmalarını beklediklerini ifade eden jüri üyesi Bahadır Onur Güdürü konuşmasında şunlara değindi:

“Anadolu gezegen gezgini yarışmasında herkese göre bir rol var aslında. Biz burada öğrencilerden bir robot yapmalarını istiyoruz. Bu robot da Ay’a gidecek astronotlara yardımcı olacak bir robotun yapması gereken görevleri, burada bize ispatlamalarını bekliyoruz. Bunlar üniversite öğrencisi düzeyinde büyük robotlar da var. Lise öğrencisi düzeyinde daha küçük robotlar da var ve bunlarla, ülkemizin ileride yapmak istediği Ay yüzeyine veya Mars yüzeyine konuşlandırmak istediğimiz robot gezginlerin temellerini atıyorlar aslında. Ben jüri olarak bulunuyorum. Takımlarımız uluslararası alanlardan geliyorlar. Burada belli görevler kapsamında yarışıyorlar. Görevlerimiz bir puan kitapçığıyla beraber Geliyor. Orada takımın yapması gerekeni örnek veriyorum, bir Ay yüzeyindeki bir formasyon var. Bunun üzerine gidecek ve araştırmasını yapmak için buradan bir örnek alacak. Geri gelecek ve burası madencilik için uygun bir arazi mi? Onu ispatladıktan sonra maden aracını oraya gönderip orada yapacağı kazıyı başlatacak. Bu tarz operasyonları robotun kendi kendine yapmasını bekliyoruz. Biz de bunları robot yaptıkça puanlıyor ve takımımızı buradan umuyoruz ki güzel puanlarla uğurluyoruz. Her sene tekrar geliyor ve kendilerini geliştiriyorlar.

“Yetenekli gençlere ihtiyacımız var”

Daha önce Mars görevlerini duymuşsunuzdur. Mars üzerinde insanlığın birçok robotik araştırma faaliyeti yürütülebiliyor. Mars’taki araştırma robotları, insanın henüz gidemediği bu gezegende toprak örnekleri alıyor. Bunların içerisinde geçmişte yaşamın varlığını daha önemlisi de burada suyun varlığına dair araştırmalar yapıyorlar. Bu robotların yapmak istediği faaliyetlerin bir yenisi daha ekleniyor geçtiğimiz zamanlarda. İnsanın Mars’ta olmasını konuşuyoruz. Mars’a nasıl gideceğini konuşuyoruz. Buraya gittiğinde ona yardımcı olacak bir robota ihtiyacı var. Dolayısıyla astronotların sürekli üsse giriş çıkışları çok zahmetli ve zor. Bunları robotik faaliyetlerle kolaylaştırmak istiyoruz. Yakın zamanda ülkemizin Ay’da önemli bir faaliyet göstereceğini biliyoruz. Biz bir ay görevi tasarımı içerisindeyiz, ülkecek. Bunun bir parçası da Ay’a yumuşak iniş yapan bir robot. Bu robotun gelişmesi için de yetenekli gençlere ihtiyacımız var. Biz bu yarışma sahalarından, ay sahasına da bu görev konsepti çevresinde belirledik. Ay üzerinde bir üs var. İnsanlar burada çalışıyorlar ve bunların üstteki tamirat işleri ve üstteki getir götür işlerini gerçekten robotlara teslim edebilecek miyiz? ve bunları nasıl robotlar yapabiliriz? Burada onu kordine ediyoruz ve takımların buna dair yaratıcı çözümlerini izliyoruz.”

“Daha güçlü geleceğiz”

Uludağ Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik öğrencisi Kurayi Chawatama bir sonraki yıl yapılacak yarışmaya daha güçlü geleceklerini belirterek şunları söyledi:

“Toprak örneklerimiz analiz ettik. Bizim hipotezimizi ispat etmeye çalıştık. Metanojenik bakterilerle alakalıydı. Sonuçlarımız gayet güzel oldu. Yani başarılı olmamızı bekliyorum. Seneye daha güçlü ve daha enerjik geleceğiz kesinlikle.”

“Böyle projelere girmek isteyen, düşünmesin girsin”

Uludağ Üniversitesi Makine Mühendisliği öğrencisi Gökhan Dülger ise merak edenlerin projede yer alması gerektiğini belirterek şöyle konuştu:

“Bizim bu yarışmadaki ilk senemiz olduğu için olabildiğince sadece Roverı çalıştırmaya çalıştık. Hazırlanmak için de ilk önce ekiplere ayrıldık; Mekanik ekip, elektronik ekip, yazılım ekibi, bilim ekibi ve bir organizasyon ekibi oluşturduk ki harcamalarımızı kontrol edebilelim diye. Dört yarış oluyor. Bir otonom sürüş, bir örnek alma veya başka bir robot kol göreviyle farklı şeyler taşıma. Bu yarışma olmak zorunda değil tabii ama herhangi bir şekilde böyle projelere girmek isteyen biri varsa çok düşünmesin sadece girsin.”

Ardıç, Odanın mart ayı meclis toplantısında yaptığı konuşmada, 31 Mart’ta yapılacak yerel seçimlere işaret etti.

Seçimin ardından mevcut rasyonel politikaların devam etmesi, gerekli görülmesi durumunda ekonomi yönetiminin daha kapsayıcı tedbirler alması gerektiğini aktaran Ardıç, mevcut durumda önemli dış pazarlarda yaşanan durgunluğun ihracatı baskıladığını bildirdi.

Ardıç, enflasyona ilişkin beklentilerine işaret ederek, “Toplumun tüm kesimlerince desteklenen kredibilitesi yüksek bir para politikasının, enflasyonda düşüş sürecinde önemli çıpa etkisi yaratacağına inanıyoruz. Kamu harcamalarını kısarak mali disiplinin ivedi şekilde sağlanması şart. Para politikasında başlayan sıkılaştırma sürecine mutlaka maliye politikası da eşlik etmeli. Enflasyonla mücadelede temel bileşen olan mali disiplinin uygulamaya konulduğuna işaret eden adımların atılması iş dünyası olarak beklentimiz.” ifadelerini kullandı.

“Sözleşmeli tarım modeline geçilmeli”

Tarım sektörünün bir ‘milli güvenlik meselesi’ olarak kabul edilmesi gerektiğini belirten Ardıç, “Arazi ve ürün planlaması yapılması artık hayati önem taşıyor. Tarımın bütüncül yaklaşımla ele alınması ve bilimsel tarım politikalarına geçilmesi zaruret halini aldı. Üreticiye, sanayiciye ve tüketiciye kazandıran sözleşmeli tarım modeline tamamen geçmemiz gerektiğini düşünüyorum.” diye konuştu.

“Havza Bazlı Üretim ve Destekleme Modeli”nin zorunlu hale getirilmesi gerektiğini de vurgulayan Ardıç, bu modelin işlerlik kazanmasının, ülkenin tarım ve ekonomisine önemli avantajlar sağlayacağını bildirdi.

Ardıç, Türkiye ekonomisinin geçen yıl yüzde 4,5 büyüdüğüne, bu büyümede sanayi tarafında sınırlı artış olduğuna işaret ederek, sanayi sektörüne verilecek desteğin, büyüme hızını artıracağını, ekonomide genel verimlilik ve istihdam artışını destekleyeceğini söyledi.

“Ham madde üretiminde ithal ikamesi bir politika izlemeliyiz”

İnsan kaynağının niteliğinin ve işletmelerin teknoloji seviyesinin artırılması gerektiğini dile getiren Ardıç, şu ifadeleri kullandı:

“Daha çok katma değer üretmemiz gerekiyor. En önemlisi de ham madde üretiminde ithal ikamesi bir politika izlemeliyiz. Türkiye’nin ithal ettiği önemli girdileri yerli olarak üretmek için gerekli tedbirleri almamız şart. Dünyada korumacı tedbirler artarken, bizim de yerli sanayimizi güçlendirecek şekilde ithalatımızı azaltacak ilave önlemleri almamız gerekir.”

Ardıç, endüstriyel robotların kullanımının dünyada hızla yaygınlaştığına da dikkati çekerek, 2022 yılında dünya genelinde ortalama küresel robot yoğunluğunun 10 bin çalışan başına 151 robotla en yüksek seviyeye yükseldiğini belirtti.

Bu oranın Güney Kore’de 1012, Singapur’da 730, Almanya’da ise 415 olduğunu aktaran Ardıç, şunları kaydetti:

“Ülkemiz ise 40 robotla oldukça gerilerde. Dünya çapındaki fabrikalara 2022’de 553 bin endüstriyel robot kuruldu. Bu, yıllık bazda yüzde 5’lik büyümeyi temsil ediyor. Türkiye, endüstriyel robot kullanımında ilk 15 ülke arasında yer almasına rağmen Çin’in yaklaşık 90 kat, Almanya’nın ise 8 kat daha fazla robot kullanımına sahip olması, bizim ne kadar zayıf olduğumuzun göstergesi.”

DÜNYANIN en prestijli robot savaşları liglerinden olan ‘NHRL’de (National Havoc Robot League), Türkiye’den ilk kez liseli 2 genç ‘Hilal’ adını verdikleri robotla yarıştı. Bahçeşehir Koleji öğrencileri Alper Saraç ve Tuna Erhanoğlu, yarışmada Türkiye’yi temsil etti. ‘İstanbul Combat Robotics’ takımı, ABD’de düzenlenen ve 70 ülkeden katılımcının yer aldığı yarışmaya ‘en genç ekip’ ünvanıyla adını yazdırdı.

Amerika Birleşik Devletleri’nde Norwalk şehrinde 2018 yılından itibaren düzenlenen ve dünyanın en büyük, en prestijli robot savaşları ligi olarak görülen NHRL hem 150’den fazla ülkede izleyici kitlesiyle sosyal medya platformlarında 1 milyon kişi tarafından takip ediliyor. Bahçeşehir Koleji öğrencileri Alper Saraç ve Tuna Erhanoğlu, hayranı oldukları yarışmada hayal ettikleri robotu hazırlayarak Türkiye’yi temsil etti. Saraç ve Erhanoğlu, ‘İstanbul Combat Robotics’ takımıyla uluslararası arenada yer aldı. Amerika, İngiltere ve Hindistan gibi 70 farklı ülkeden katılımın olduğu ‘NHRL’ yarışmasında, Türkiye’yi ilk kez ‘Hilal’ adını verdikleri robotlarıyla liseli gençler temsil etti.

‘ULUSLARARASI ARENADA TEMSİL ETMEK İÇİN ÇALIŞMAYA BAŞLADIM’

Bahçeşehir Koleji Nakkaştepe 50. Yıl Kampüsü Fentek 11’inci sınıf öğrencisi Alper Saraç, robot savaşlarını ilk izlediği andan itibaren katılmayı istediğini ancak yeterince robotik bilgiye sahip olmadığı için sadece hayal olarak kaldığını söyledi. Saraç, hayallerini gerçekleştirme serüvenini ise şöyle anlattı:

“Robot yapımı hakkında donanımlı değildim. 9. ve 10. sınıfta okulumuzun FRC (First Robotics Competition) takımında çalışarak kendimi geliştirdim. Kendi robotumu geliştirebilecek düzeye geldiğimde ilk işim ülkemizde bu tür bir yarışma düzenlenip düzenlenmediğini araştırmak oldu. Ancak robot savaşlarının ülkemizde yapılmadığını öğrendim. Bu nedenle çocukluğumdan beri takip ettiğim NHRL robot savaşlarına katılmaya karar verdim. Türkiye’yi uluslararası arenada temsil etmek için çalışmaya başladım.”

GÜNDE 15 SAAT ÇALIŞARAK KENDİ ROBOTLARINI YAPTILAR

Aynı kampüste eğitim gören 12’nci sınıf öğrencisi Tuna Erhanoğlu ile ‘İstanbul Combat Robotics’ takımını kuran Alper Saraç, yaklaşık üç ay çalışmalarına sponsor aradı. Projelerine sponsor bulmalarının ardından bir yıllık çalışmanın sonunda ‘Hilal’ adını verdikleri robotlarını hazırladılar. Okulun FRC takımına katılımıyla robotlara olan ilgisinin daha da artığını ve bu sayede mühendislik konusunda birçok şey öğrendiğini söyleyen Tuna Erhanoğlu, “Robot savaşlarına ilgim vardı. Ama bir gün kendi savaş robotumu yapmayı düşünmüyordum. Alper ile bir robot yapmaya ve yarışmaya katılmaya karar verdik. Hangi ağırlık sınıfında ve türde robot yapacağımızı kararlaştırdıktan sonra okulumuzun da desteğiyle çalışmalarımıza başladık. Son haftalarda 15 saat aralıksız çalışarak bütün hazırlıkları tamamladık. 20 Ocak’ta Amerika’da National Havoc Robot League (NHRL) yarışmasına katıldığımızda her şey rüya gibiydi. Hayallerimizi gerçekleştirmenin yanı sıra Türkiye’den katılan ilk takım olmak gurur vericiydi” ifadelerini kullandı.

‘İLK SAVAŞ ROBOTUMUZ, LİGİN EN İYİ ROBOTLARIYLA BENZER SEVİYEDEYDİ’

Güçlü rakiplerle karşı karşıya kaldıklarını ancak uluslararası arenada en genç takım olarak 5.4 kiloluk savaş robotlarıyla sergiledikleri performansla yarışmacıların ve seyircilerin takdirini kazandıklarını söyleyen Alper Saraç, “Daha önce de ünlü ‘Battle Bots’ şovuna katılmış olan Glenn Boxell ve 12 yıllık deneyime sahip NHRL liginin önde gelen ismi Zack Knight ile yarıştık. Maalesef, sporun en iyileriyle karşılaşmamız finale gitmemizi engelledi. Ama yaş sınırının olmadığı bu yarışmada Türk gençlerinin ilk savaş robotuyla ligin en iyi robotlarıyla benzer seviyede olmasına da bir hayli şaşırdılar. Bir derece elde edemediğimiz için üzgünüz ancak hayran olduğumuz bir yarışın içinde olabildiğimiz için, en önemlisi de ülkemizi ilk temsil eden takım olduğumuz için son derece gururluyuz. İleriki yarışlarda yeniden yarışmayı planlıyoruz” diye konuştu.

İtalya’nın kuzeyindeki Cenova kentindeki Avrupa’nın önemli araştırma ve inovasyon merkezlerinden biri olan İtalya Teknoloji Enstitüsü’nün, (IIT) kısaca Robot Vadisi olarak anılan merkezinde cerrahiden endüstriyele, rehabilitasyon amaçlı dış iskeletlerden uzaya kadar farklı alanlarda robotik sistemlerin projelendirilmesi, geliştirilmesi ve prototiplenmesi yapılıyor. İnsan-Robot Etkileşimi Laboratuarı’nda ise bilim insanı dört Türk genci, daha verimli sistemler ortaya çıkarmak için işbirlikçi robotlar üzerinde çalışıyor.

Günümüzde birçok endüstriye yayılmakta olan robotlar, iş dünyasında adeta devrim yaratıyor. Bu değişimden yararlanan şirketlerin sayısı gitgide artıyor. Robotlar veya otonom sistemler, üretim, sağlık ve pek çok endüstride önemli yarar sağlıyor. Robotların birçok çalışanın yaşam standardını düşüreceği ve yıkıcı yan etkileri olacağı endişesi ise gün geçtikçe büyüyor. Robotların insanların yerini almasından ziyade birlikte nasıl çalışabileceklerini, onlara nasıl yardımcı olabileceklerini düşünen araştırmalar ve şirketlerin sayısı da gitgide artıyor.

İTALYA’NIN ROBOT VADİSİ

İtalya’nın kuzeyindeki Cenova kentindeki Avrupa’nın önemli araştırma ve inovasyon merkezlerinden biri olan, bünyesinde 60 ülkeden yaklaşık 2 bin kişiyi barındıran İtalya Teknoloji Enstitüsü (IIT) bunlardan biri. Yüzlerce hevesli ve motive olmuş genç bilim insanına kapılarını açan enstitünün Robotik ve Akıllı Sistemler Merkezi’nde 250’ye yakın kişi çalışıyor. “Robot Vadisi” olarak da anılan merkezde, cerrahiden endüstriyele, rehabilitasyon amaçlı dış iskeletlerden uzaya kadar farklı alanlarda robotik sistemlerin projelendirilmesi, geliştirilmesi ve prototiplenmesi yapılıyor.

Direktörlüğünü Aras Ajoudani’nin yürüttüğü İnsan-Robot Etkileşimi Laboratuarı’nda ise 35 kişi çalışırken bunun 4’ünü Türkiye’den genç bilim insanı oluşturuyor. Bu birimin amacı; işbirlikçi robotları hayata geçirmek. Yani insanların işlerini tamamen robotlara yaptırmadan, onlara yardım ederek daha verimli sistemler ortaya çıkarmak.

“MESLEK HASTALIĞI RİSKİ DE AZALTILIYOR”

Emir Mobedi, endüstriyel ortamlarda kullanılmaya yönelik yardımcı bir cihaz geliştirerek Avrupa Patent Ofisi’nden bunun patentini aldı. Mobedi, geliştirdiği bu cihazın insanın dirsek eklemine fiziksel destek sağladığını belirterek bunu şöyle açıklıyor:

“Yüksek damperleme özelliğinden dolayı elastik bir kordon entegre ettik. Bu özellik, aynı zamanda bizim kaslarımızda da mevcut ve ani hareketleri gerçekleştirip durdurma kabiliyetini bize verir. Cihazın kola takılan kısmı 250 gram olup toplam kütlesi 1,4 kilogramdır. Son yayımlanan makalemizde de benzerlerine göre hem daha hafif hem de daha yüksek tork ürettiğini ispatladık.”

Bu tarz yardımcı cihazlar sayesinde işçilerin esasında boşa çıkmadığını söyleyen Mobedi, “Aksine bu cihazlar hem onların ergonomisine hem de daha verimli şekilde çalışmasına yardımcı olmaktadır. Ayrıca meslek hastalığı riski azalıyor,” dedi.

“ROBOTİK DÜNYASI YENİ İŞ İMKANLARI DOĞURUYOR”

Bir diğer projede birlikte çalışan İdil Özdamar ve Doğanay Şirintuna da gelişen teknolojiyle birlikte tekrarlanabilir işlerin yanı sıra, insanı anlayabilip ona nasıl yardımcı olabileceğini kendi kendine algılayıp gerçekleştirebilen robotlar üzerine yenilikler yapmaya çalışıyor. Türkiye’deki eğitim hayatlarının ardından IIT’de çalışmaya başlayan bu genç bilim insanları, birden fazla senaryoda robotun insana yardım edebileceği bir sistem geliştirdi.

İdil Özdamar bunu, “İnsana en iyi şekilde nasıl yardım edebilir, onu nasıl takip edebilir ve onun tahmin edemediği durumlarda güvenliği nasıl sağlayabilir. Mesela, çarpışmayı nasıl önleyebilir ya da sürekli çok ağır bir eşyayı bir insanın endüstriyel ortamlarda taşıması onun ergonomisi açısından da sorunlar yaratıyor. Fakat birçok işi robota yaptırarak insanların daha rahat, daha güvenli çalışabilmesini sağlamak bizim amaçlarımız arasında,” diye açıkladı.

İdil Özdamar, robot teknolojisindeki gelişmeler üzerine yaşanan endişelere karşılık ise şu değerlendirmeyi yapıyor:

“Aslında iki açıdan yaklaşılabilir: tehlikeli olan durumlarda insanların tehlikeye girmemesini sağlamak için bu kullanılabilir. Bu da zaten yerini almak değil, onların daha iyi şartlarda çalışmasını sağlamak için. Bir ikincisi de aslında yeni bir çalışma sektörü yaratılıyor. Çünkü robotlar bizim hayatımıza girdikçe bu robotları geliştirecek, onları kodlayabilecek, onların nasıl davranması gerektiğini, onların insanlarla aynı ortamlarda bulunması için gerekli zorunlulukları robota öğretebilecek bizim gibi mühendisler için yeni bir iş kolu da ortaya çıkıyor ve bu aslında giderek büyüyen bir iş kolu. Tamamen yerini almak değil, yeni iş kolları da yarattıklarını da düşünüyorum.”

“ROBOTLAR, YAŞLANMAKTA OLAN NÜFUSA YARDIMCI OLABİLİR”

Doğanay Şirintuna, bazı işlerde robotların insanların yerine kullanımının daha verimli olabileceğini belirterek, “İnsan hayatını tehlikeye atmak yerine tehlikeli yerlere robotları sokarak onlara bu işi yaptırabiliyoruz. Bizim üzerinde çalıştığımız konu, fabrikalarda, lojistik sektöründe insana yardım ederek daha verimli sistemler ortaya çıkarmak,” ifadelerini kullandı.

Avrupa nüfusunun yaşlandığını ve bazı sektörlerde onların yerini dolduracak yeni işçileri bulmakta sıkıntılar yaşandığını anlatan Şirintuna, “Bizim çalıştığımız laboratuarın da temel amaçlarından biri bu yaşlanan nüfusa yardım ederek iskelet bazlı oluşan bazı sakatlıkları önleyebilecek senaryolarda işlerini halen sürdürülebilir hale getirmeye çalışmak,” dedi.

Robotların bir işte insandan daha iyi olmasının yakın gelecekte çok mümkün gözükmediğini dile getiren Şirintuna, “Çünkü insanların bilişsel yeteneği, problem çözme yeteneği robotlardan çok daha ileride. O yüzden amaçlarımızdan biri de insanların bu bilişsel, problem çözme yeteneğini kullanarak robotu sadece tekrarlanabilir işlerde kullanmak ve onların tabii ki kas değil, ama mekanik gücünü kullanarak bu işlerde insanlara yardım etmek,” diye konuştu.

“PROGRAMLADIĞIMIZ CİHAZIN BİZİ KONTROL EDEBİLECEĞİNE İNANMIYORUM”

Bir buçuk yıldır IIT’de çalışan Gökhan Solak ise, amaçlarının, kontrolün insanda olduğu senaryolarda cihazlar üretmek olduğunu söylüyor. İnsanın kontrolünü, niyetini robota daha rahat aktarabilmek için portatif ara yüzler, platformlar geliştirdiklerini anlatan Solak, bu teknolojiye neden önem verilmesi gerektiğini ise şu sözlerle anlattı:

“Robotlar, biz insanların yapmak istemediği işleri yapabilir, tehlikeli ortamlarda çalışabilir; aşırı sıcak, karanlık, çökme riski olan bir bina, nükleer bir tesis, uzayda olabilir. Aynı zamanda, rehabilitasyon konusunda, bakıma muhtaç milyonlarca insan var. Bunları sağlayacak iş gücü bulmak zorlaşıyor. Robotlar sınırsız enerji ve sabırla bu tip işlerde kullanılabilir. O yüzden robotik, gelecek için önemli bir alan.”

Gökhan Solak da, robotların insanların yerini alabileceği endişesine dair, “İnsanların sezgileri, sürekli bir tehlikeyi sezip kendini korumak üzerine. Bunu çok iyi anlıyorum, ama sonuçta bu aracı biz geliştiriyoruz, biz kodluyoruz, biz inşa ediyoruz. Onun neleri yapıp yapamayacağı tamamen bizim kontrolümüz altında. Bu kontrolü sağlamak teknolojik değil, daha fazla sosyal bir problem bana sorarsanız, bunun kararının verilmesi. Ben bizim programladığımız mekanik bir cihazın bizi kontrol edebileceğine inanmıyorum, ancak bu mekanik cihazı kontrol eden kişinin niyeti bunu istemezse,” ifadelerini kullandı.

Türk araştırmacılarla çalışmaktan çok memnun olduğunu ifade eden İnsan-Robot Etkileşimi Laboratuvarı Başkanı, ödüllü bilim insanı Aras Ajoudani de, ekibiyle birlikte bilim dünyasına bu alanda üst düzey katkı sağladıklarını söyledi. Robotların insanların yerini almasından değil, 10 yıl sonra kimsenin yapmak istemediği işleri kimin yapacağından daha fazla endişeli olduğunu söyleyen Ajoudani, “Kilolarca kutuları kim kaldıracak, hastane banyolarını kim temizleyecek? Bu sorunu şimdi çözmeye yönelmezsek bu hizmetleri almamız daha zor olacak yakın gelecekte,” diye sözlerini sürdürdü.

Otizmli çocukların öğreticisi insansı robot ‘Pepper’ artık hizmette

Soruları yanıtlayabilen ve duygularını anlayarak ona göre değişik reaksiyonlar verebilen robot Pepper, büyük ilgi gördü

ELAZIĞ – Fırat Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Zülfü Genç öncülüğünde otizmli çocuklarının eğitimi ve duyguların tanımaları için insansı robot ‘Pepper’ geliştirildi. İnsanlarla iletişim kurabilen, soruları yanıtlayabilen ve duygularını anlayarak ona göre değişik reaksiyonlar verebilen robot Pepper, büyük ilgi gördü.

Fırat Üniversitesi Doç. Dr. Zülfü Genç tarafından TUBİTAK 4008 çerçevesinde ‘Robot Arkadaşımla Duyguları Tanıyorum, Legolarla İnşa Ediyorum’ Projesi hayata geçirildi. Yürütücülüğünü Genç’in yaptığı projeye, İstanbul Teknik, Yeditepe, Hacettepe ve Cumhuriyet üniversiteleri olmak üzere alanında uzman birçok akademisyen destek verdi. Proje çerçevesinde insanlarla iletişim kurabilen, soruları yanıtlayabilen ve duygularını anlayarak ona göre değişik reaksiyonlar verebilen insansı robot ‘Pepper’ geliştirildi. Projede, duyguları anlama ve ifade etme konusunda sorun yaşayan Otizm Spektrum Bozukluğu çocuklara Pepper ile duygu eğitimi verilmesi planlanıyor. Toplumda otizmli çocukların sayısının giderek artığını ve buna bir önlem alabilmek, çocukların daha iyi öğrenmelerini sağlayabilmek için projeyi hayata geçirdiklerini dile getiren Doç. Dr. Genç, yapılan araştırmalarda da otizmli çocukların öğretmenlerinden farklı olarak robotlarla daha fazla sosyal iletişim kurduğunu söyledi. Otizmli çocukların en önemli sorunlarından birisinin de sosyal beceri ve insanlarla kaynaşma olduğunu vurgulayan Genç, bu tarz problemleri robot aracılığı çözmek için umut vadeden sonuçlar elde ettiklerini ifade etti.

“Bu robot insanlarla iletişim kurabiliyor”

2 yıldır insansı robotlarla ilgili araştırmalar geliştirdiklerini belirten Doç. Dr. Zülfü Genç, “Özellikle otizmli çocukların eğitimiyle ilgili 2 projeyi hayata geçirdik. Bugün itibariyle TUBİTAK 4008 çerçevesinde engelli bireylere yönelik olan kapsayıcı toplum uygulamaları kapsamında ‘Robot Arkadaşımla Duyguları Tanıyorum, Legolarla İnşa Ediyorum’ Projemizi bugün itibariyle başlatıyoruz. Teknolojik gelişmeler, çok hızlı bir şekilde ilerliyor. Yapay zekanın hayatımıza girmesiyle cihazların da akıllı özellikler sergilediklerini görüyoruz. Bu robot da insanlarla iletişim kurabiliyor. İnsanların sorularını yanıtlayabiliyor. Duygularını anlayabiliyor ve ona göre değişik reaksiyonlar verebiliyor. Bu tamamen bizim programlama becerilerimizle alakalıdır. Robotu hemen tüm sosyal alanlar kullanabilecek şekilde programlayabiliyoruz. Yakın bir zamanda belki de bir öğretmenin yerini alamayacak ama öğretmene destekleyici olarak sınıf ortamlarında bu robotları görebilirsiniz. Diğer birçok endüstride robotlar var. Bizim buradaki amacımız eğitim alanında faydalanabilmek. Şu anda bu sonuçlar, robotların çocukların gelecek yaşamlarında önemli bir parçası olabileceğini düşünüyoruz. Toplumumuzda çok fazla yaşlı birey var. Yaşlı bireyler genelde yalnız yaşıyorlar. Onlara da temel destek verecek, bir arkadaş gibi davranabilecek robotların da yakın bir zamanda hayatımızda olabileceğini tahmin ediyoruz” dedi.

“Otizmli çocukların insansı robotlarla daha fazla sosyal iletişim kurduklarını gördük”

Projeye Türkiye’nin birçok üniversitelerinden önemli öğretim üyelerinin destek verdiğini aktaran Genç, “İstanbul Teknik Üniversitesi, Yeditepe Üniversitesi, Kocatepe Üniversitesinden yapay zeka ve otizm alanında uzman hocalar eşlik ediyor. Üniversitemiz bu anlamda önemli çalışmalara imza atıyor. İnsansı robotla ilgili önemli yatırımlar gerçekleştiriyoruz. Toplumumuzda otizmli çocukların sayısı giderek artmaktadır. Buna bir önlem alabilmek, çocukların daha iyi öğrenmelerini sağlayabilecek çözümler arıyoruz. Yaptığımız araştırmalarda da gördük ki otizmli çocukların insansı robotla yapılan çalışmalara karşı ilgili oldukları, öğretmenlerden farklı olarak robotlarla daha fazla sosyal iletişim kurduklarını gördük. Bu iki paralel yürüyen proje çerçevesinde matematik becerilerinde gelişim olduğunu gördük. Aynı zamanda bu çocukların en önemli sorunları sosyal beceri ve insanlarla kaynaşma. Bu tarz problemleri robot aracılığı çözmek için çok umut vadeden sonuçlar elde ettik. Çalışmalarımızı daha geniş kapsamlı toplumsal olarak bir yarara dönüştürmek için sürdürmek istiyoruz” diye konuştu.

Tesla üretim makinesi, bir mühendisi yaraladı

Tesla, 2022 AI günü etkinliğinde Optimus projesini tanıtmıştı. İnsan hayatına yardımcı olması beklenen robotun bilim-kurgu filmlerindeki gibi dünyayı ele geçirmesinden korkulmuyor değil. Bugün ortaya çıkan ve birçok önemli kaynak tarafından paylaşılan “Tesla robotu insana saldırdı” haberinin sanıldığı gibi Optimus insansı robotu ile bir alakası yok.

Gece saatlerinde Daily Mail gazetesinde ilginç bir haber yayınlandı. Bir Tesla mühendisi, şirketin Austin yakınlarındaki Giga Texas fabrikasında kötü bir olay yaşadı. Habere göre Tesla üretim robotu, bir anda yanındaki mühendise saldırdı.

Tesla’dan 2023 raporu! Kriz teğet geçti

Birçok kaynak tarafından insansı robot gibi paylaşılsa da olayı gerçekleştiren araç, Tesla arabası üretiminin bir parçası. Özetle anlatmak gerekirse robot, yeni dökülmüş alüminyum araba parçalarını yakalayıp taşımak için tasarlanmış bir makine. Sorunun yazılımsal bir anlık hatadan gerçekleştiği düşünülüyor. Yine de durum, iş yerlerindeki otomatik robotların insan hayatı için oluşturduğu risklere bir örnek teşkil ediyor.

Yaralanma vakasına gelecek olursak Tesla üretim robotu, bir anlık hatayla çalışana karşı saldırıya geçti. Robot, çalışanın sırtında ve kolunda yaralar oluşturdu. Kaza sırasında mühendis, dalgınlıkla robot çalışma alanına mı girdi, yoksa robot bir anda arıza verip çalışanı mı algıladı? Bu konu hakkında net bir detay bulunmuyor.

Öte yandan olayda iki tane de görgü tanığı bulunuyor. Acil kapatma düğmesiyle üretim robotu kapatıldıktan sonra kazanın mağduru mühendisin sol kolunda kanayan bir yara oluştuğu gözlemlendi. Bu olay, DailyMail.com tarafından incelenen 2021 yaralanma raporunda ortaya çıktı.