AFAD Başkanı Okay Memiş, Erzurum’un selden etkilenen güney ilçelerinde incelemelerde bulundu. Yetkililerden bilgi alan Memiş, ” Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün sarı ikazı turuncuya dönebilir. O yüzden dikkati elden bırakmamalıyız” dedi.

Karadeniz gezisinin ardından dün gece Erzurum’a gelen AFAD Başkanı Okay Memiş, bugün, sabah saatlerinde Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen, Tekman Kaymakamı Hasan Raşit Taşkın, İl Jandarma Komutanı Tuğgeneral Metin Düz, DSİ 8’inci Bölge Müdürü Oğuzhan Yavuz, AFAD İl Müdürü Selahattin Karslı, İl Tarım ve Orman Müdürü Alpaslan Kenger ve İl Sağlık Müdürü Gürsel Bedir ile sel nedeniyle ev, ahır, tarım arazisi ile araçların zarar gördüğü Tekman ilçesi kırsal Dalsöğüt Mahallesi’nde incelemelerde bulundu.

Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölgesi’nde 3-4 gündür yağışların etkili olduğunu Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından ‘sarı’ kodla yağış ikazı verildiğini hatırlatan AFAD Başkanı Okay Memiş, sarı kodun turuncu ve kırmızıyla mukayese edildiğinde riskin çok büyük olmadığı anlamına geldiğini söyledi. Memiş, açıklamasında, “Gün içerisinde saatler içerisinde sarı ikaz turuncuya da dönebilir. O yüzden biz dikkati hiç elden bırakmadan AFAD olarak diğer paydaşlarımızla beraber muhtemel sel ve su baskınlarına karşı can kaybını önlemek için tedbirliyiz. Karadeniz’deki Giresun, Trabzon ve Rize’de de sarı ikazlar vardı. Samsun ve Ordu’da turuncu ikaz varken, Doğu Anadolu’nun Erzurum’dan Van’a kadar olan kısımlarında sarı ikazlar devam ediyor. Samsun’da özellikle Ordu sınırında Terme Çayı’nın taşması sorunuyla karşı karşıya kalındı ancak alınan tedbirler neticesinde herhangi bir can kaybıyla karşılaşmadık. Bununla birlikte Ordu’nun Çaybaşı ilçesinde 83 yaşındaki bir teyzemiz, aslında ailesinin ve çocuklarının da kendisini ikaz etmesine rağmen bendin üstünden taşan sudan karşıya geçebileceğini zannetti, maalesef suya kapılarak hayatını kaybetti” diye konuştu.

Erzurum’un Tekman ilçesi Dalsöğüt Mahallesi’nde etkili olan sağanağın derede hasara yol açtığını kaydeden Memiş, herhangi bir can kaybının yaşanmamasının sevindirici olduğunu söyledi. Mahallede 4 ahır ve 3 konutun zarar gördüğünü, 18 küçükbaşın öldüğünü ve 2 aracın da ağır hasarlı olduğunu hatırlatan Memiş, “Tekman’ın Hamzalar Mahallesi’nde ise 6, Kalaycı Mahallesi’nde de 2 aracın hasar gördüğünü tespit ettik. Karaçoban, Horasan, Karayazı, Köprüköy, Narman, Uzundere ve İspir ilçelerimizde de can kaybı yok ancak yer yer altyapı hasarları mevcut” dedi.

‘CAN KAYIPLARI YAŞIYORUZ’

Sellerde hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet ve yakınlarına başsağlığı dileğinde bulunan Memiş, şunları söyledi:

“Erzurum’un Karayazı ilçesinde suya kapılan Yakup Eren, 200-250 kişilik ekiple aranarak, cansız bedenine Ağrı’nın Tutak ilçesinde ulaşıldı. 15 santim debinin üzerindeki kuvvetli debideki su, insanların ayaklarını, 35 santimin üzerindeki debideki su da araçların yerden tekerlerini kesebiliyor. Dolayısıyla vatandaşlarımız ikazlara uysunlar. Bazen göz göre göre, oradaki durumu gördüğü halde, ‘Karşıdan karşıya geçebilirim’ zannediyor ama geçemeyip, sele kapılıp gidiyor. Selde ölenlere Allah’tan rahmet diliyorum. Can kayıpları yaşıyoruz. Ayrıca burada gördüğümüz gibi yapılaşmanın, şehirleşmenin ve konutların bu dere yataklarına yapılmaması gerekiyor. Orta ölçekli 2 göleti 1 yılda dolduracak su 2 saatte geldi. AFAD olarak 111 iş makinesi (ekskavatör) satın aldık. DSİ Genel Müdürlüğü ile yaptığımız protokolle Türkiye’nin bütün derelerini, böyle riskli dereleri ıslah etmeye başladık. Özellikle Doğu Karadeniz Bölgesi’nden başlayarak, bu çalışmalar devam edecek ve inşallah bu bölgeye de gelecek. Bu çalışmalar ve risk azaltma çalışmaları da artarak devam edecek.”

AFAD Başkanı Okay Memiş, sel ve su baskınlarının yaşandığı, bir çobanın ise kaybolduğu Erzurum’a geldi. Vatandaşların dere yatağından uzak durup, sudan geçmemeleri uyarısında bulunan Memiş, “Bazen bütün ikazlarımıza rağmen vatandaş suyun debisini gördüğü halde ‘karşıdan karşıya geçerim’ zannediyor. 15 santimin üzerindeki sert su akışında debide insanın ayağı yerden kesiliyor. 35 santimin yüksekliğinden fazla ani debide araçların tekerleri yerden kesiliyor. Biz diyoruz ki bu şeylere dikkat edin ve ne olursunuz, zorlamayın. Birçok vefat bazen göz göre göre oluyor.” dedi.

Karadeniz gezisinin ardından saat 22.30’da Palandöken ilçesindeki İl Afet ve Acil Durum Başkanlığı’na gelen AFAD Başkanı Okay Memiş, Erzurum Valisi Mustafa Çiftçi ve kurum müdürleri tarafından karşılandı. Son günlerde Türkiye’yi etkisi altına alan sel ve su baskınları ile ilgili açıklamalarda bulunan Okay Memiş, “Dünyanın kuruluşundan veya yaratılışından beri yapılan ölçümlerde en sıcak mevsimler son 10 yılda tespit edildi. İklim uzmanlarının ‘Türkiye’de, Anadolu’da veya dünyanın herhangi bir yerinde ani yağışlar, ani seller, ani hava değişikleri olacak’ yönünde ifadeleri var. Bu AFAD için beklenen bir durum. Bu anlamda risk azaltma çalışmalarımız var. Bunlardan en önemli bir tanesi Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü ile yaptığımız protokolle AFAD’a 111 ekskavatör aldık. Bunlar Türkiye’nin riskli Karadeniz bölgesinde başlamak üzere Erzurum’a da girecekler. Şu anda o çalışmalar devam ediyor. Son haftalarda sadece Samsun ve Ordu için turuncu ikaz vardı. Diğer illerimiz için Erzurum’da dahil olmak üzere sarı ikaz vardı. Sarı ikazda çok olağanüstü bir durum beklemeyiz. Yani sarı yer yer şiddetli sağanağın olacağını ifade eder. Ancak bu bazen turuncuya da dönebilir. Tıpkı Erzurum’un Tekman ve Karayazı ilçelerinde olduğu gibi” diye konuştu.

‘DERELERDEN VE DERE YATAKLARINDAN UZAK DURUN’

Turuncu ikazlarda vatandaşlara SMS ile mesaj gönderildiğini bununla yetinmeyip belediye ve camilerin anons sistemlerinden, valilikler, kaymakamlıklar ile muhtarlar tarafından da halkın derelerden ve dere yataklarından uzak durmaları konusunda uyarılarda bulunulduğunu ifade eden Memiş, “Bazen bütün ikazlarımıza rağmen vatandaş suyun debisini gördüğü halde ‘karşıdan karşıya geçerim’ zannediyor. 15 santimin üzerindeki sert su akışında debide insanın ayağı yerden kesiliyor. 35 santimin yüksekliğinden fazla ani debide araçların tekerleri yerden kesiliyor. Biz diyoruz ki bu şeylere dikkat edin ve ne olursunuz, zorlamayın. Birçok vefat bazen göz göre göre oluyor. Vatandaşımız gördüğü halde ‘buradan geçerim’ diye aracıyla ilerliyor. Maalesef suya kapılıyor. ya da ‘Bu sudan bir şey olmaz’ deyip yürüyerek karşıdan karşıya geçmek istiyor” dedi.

Karadeniz ve Doğu Anadolu’da selle ilgili farklılıklar olabileceğine dikkati çeken Memiş, “Bulunduğunuz yerde yağış dahi olmayabiliyor ama Erzurum 2000 rakımda kurulmuş bir şehir. Türkiye’nin zirvesi diyoruz. Bulunduğumuz yerde yağış yok ama yaylalarda, başka yerlerde yağış devam ediyor. Yağış birike birike geliyor. 5 Metre belki 10 metrelik kütleler halinde ani şekilde bastırıp geçiyor. Siz o sırada dere yatağındaysanız ve o ikazlara riayet etmezseniz maalesef can kaybıyla karşı karşıya kalınabiliyor. Biz can kaybı yaşanmasın istiyoruz. Biz 81 vilayetin, 85 milyonun emrindeyiz yeter ki can kaybı olmasın. Alt yapı, konut veya iş yerlerinde olan hasarlar giderilir ama can kaybının önüne geçmek bizim en büyük vazifemiz. Bütün vatandaşlarımıza bizim ikazlarımıza AFAD’ın, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün, valiliklerimizin, kaymakamlıklarımızın, kamunun ikazlarına riayet etmelerini istiyoruz” diye konuştu.

‘KEŞKE BÖYLE KAYIPTAN DOLAYI BURAYA GELMİŞ OLMASAYDIM’

Karayazı ilçesinde hayvanlarını otlatan bir kişinin debisi yükselen dereyi geçerken sel sularına kapılarak kaybolduğu haberi üzerine 5 yıl vali olarak görev yaptığı Erzurum’a geldiğini vurgulayan Vali Memiş, “Keşke böyle kayıptan dolayı buraya gelmiş olmasaydım” dedi.

Memiş, Avrupa Birliği’nin (AB) 4-5 Haziran’da Belçika’nın başkenti Brüksel’de düzenlediği Sivil Koruma Forumu kapsamında, AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

AFAD’ın 2015’ten bu yana AB Sivil Koruma Mekanizması’nın üyesi olduğunu ve birlikte hareket ettiğini belirten Memiş, “Doğal afetler ve acil durumlarda, AB Sivil Koruma Mekanizması ile birlikte yürüttüğümüz birçok operasyon var.” dedi.

“Biz AFAD olarak çok tecrübeli bir ekibiz.” ifadesini kullanan Memiş, Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremleri gibi dramatik tecrübeler nedeniyle Türkiye’nin dünyadaki en tecrübeli afet yönetim ve müdahale ekibine sahip olunduğuna değindi.

Memiş, “Muhteşem bir ülkemiz var. Bu vatanı bize emanet eden şehitlerimize Allah’tan rahmet diliyoruz. Bununla birlikte gerçekten özellikle jeolojik açıdan ve diğer afet riskleri açısından epeyce riskli bir coğrafyamız olduğunun farkındayız.” diye konuştu.

Forum kapsamında ikili görüşmeler yaptığını belirten Memiş, “Biz kendi tecrübelerimizi paylaşacağız. Özellikle 6 Şubat’taki depremlerde biz uluslararası yardım çağrısında bulunmuştuk. Kabul etmek gerekir ki; Avrupa’daki tüm ülkeler, burada görüştüğümüz ülkeler çok hızlı bir şekilde yardımda bulundular. Hem maddi hem arama kurtarma ekipleri hem de ayni yardımlar olarak destekte bulundular. Bundan dolayı Türkiye Cumhuriyeti olarak kendilerine teşekkürlerimizi ilettik. Minnettarlığımızı ilettik.” ifadelerini kullandı.

Memiş, “Biz de gerçekten onların yanında olduğumuzu, olacağımızı da ifade ediyoruz.” değerlendirmesini yaptı.

6 Şubat depremlerinde ilk saatlerden itibaren müdahalede bulunulduğunu vurgulayan Memiş, şunları söyledi:

“İmkanlarımız ölçüsünde tüm arama kurtarma ekiplerimiz 35 bin kişiye ancak ulaştı ama bize 1 milyon 950 bin arama kurtarma ekibi gerekiyordu. Böyle bir rakam dünyada yok. Akademik çalışmalara göre, dünyadaki rakam 750 bin. Dünyadaki bütün arama kurtarma ekiplerinin iki katı olsa 6 Şubat’taki depremde bizim için yeterli değildi.”

“Buradan çıkardığımız dersler var.” diyen AFAD Başkanı, şöyle devam etti:

“Arama kurtarmacı sayımızı artırıyoruz. Nüfusumuzla orantılandığında dünyada en fazla arama kurtarma personeline sahip ülke olacağız. Bunun eğitimlerine ve çalışmalarına başladık.”

Memiş, üzerinde çalışılan diğer alanın ise risk azaltma olduğunu belirterek kentsel dönüşümü ve bu anlamda çıkarılan yeni kanunları çok güçlü şekilde desteklediklerini dile getirdi.

“Devlet şu anda AFAD’ın koordinasyonunda dünyanın en büyük afet sonrası iyileştirme operasyonunu yapıyor.” tespitini yapan Memiş, şunları aktardı:

“İlk 3 ayda 1 milyon çadır alana sevk edildi. 6 Şubat’ta dünyadaki çadır stoku sadece 450 bindi. Hem dünyadaki bütün çadırları topladık hem de kendimiz ürettik. İnsanlarımızı sadece çadırda misafir edemeyiz. 3. aydan itibaren konteyner kentlere yerleştirdik. Şu anda 220 bin konteynerimiz var. 700 bin insanımızı 11 vilayette misafir ediyoruz. 1,5 milyon aileye kira yardımlarında bulunuyoruz. 3,5 milyon insanı depremden sonra tahliye ettik. Dünyanın en büyük tahliye operasyonuydu. Şimdi ise kalıcı konutlara başladık. Bir yıl tamamlanmadan yaklaşık 80 bin konut bitirildi, yaklaşık 400 bin hak sahibini konutlarına yerleştiriyoruz. İnşallah bu yılın sonunda da 200 bin konut bitirilerek teslim edilecek. Bu, bir yılda olan bir şey. İkinci yılla beraber gerçekten dünyanın en büyük operasyonu. İyileştirme anlamında bundan daha büyük bir operasyon yok. Sayın Cumhurbaşkanı’mızın liderliğinde, Sayın İçişleri Bakanı’mızın ve diğer tüm bakanlıklarımızla, STK’lerimizle, hayırsever vatandaşlarımızla, devletin tüm resmi ve özel kaynaklarıyla, vatandaşımızın emrindeyiz.”

“Devlet ve millet olarak başaracağız”

Memiş, Brüksel’den şu mesajı vermek istediğini ifade etti:

“İki yıl sonra Avrupalılar diyecekler ki; ‘Türkler bunu nasıl başardı?’ ‘Türkler, bu kadar büyük bir afetin üzerinden nasıl geldi?’ Hatay’a, Antakya’ya, Kahramanmaraş’a, Adıyaman’a, Malatya’ya gelecekler ve o yıkılan şehirlere, sağlam zeminler, bütün bilimsel, teknik, mühendislik özelliklerine sahip konutları yapmayı Türklerin nasıl başardığını görmek için gelecekler inşallah. Biz bunu devlet ve millet olarak başaracağız. Bu azimle AFAD olarak 7 gün 24 saat çalışıyoruz ve vatandaşımızın emrindeyiz.”

“Dünyanın her yerindeyiz”

Forumda AFAD standına gösterilen yoğun ilgiye ilişkin de Memiş, şunları kaydetti:

“AFAD olarak bizim dünyada bir tanınırlığımız var. Bir kamu kuruluşuyuz ama çok değerli bir marka değerimiz var. Bunun sebeplerinden biri de şu; sadece ülkemizde değil, dünyanın her yerindeyiz. Gazze’deyiz. Gazze’ye en fazla insani yardım yapan ülkeyiz. 80 bin ton insani yardım malzemesini Gazze’ye ulaştırdık. Ayrıca Afganistan’da, Libya’da, Myanmar’dayız. Afrika ülkelerindeyiz. Bize ihtiyaç duyan, bizden yardım talep eden her yerdeyiz. Gönül coğrafyamızın her alanında olduğumuz gibi, dünyanın her yerindeyiz. AFAD’ın böyle bir tanınırlığı var. Biz bunu Allah rızası için yapıyoruz. Anadolu medeniyetinin, bize sunmuş olduğu değerler sayesinde yapıyoruz. Bütün insanlığa karşı bizim görevlerimiz var. Çünkü bizim inancımız, kültürümüz bize bunu emrediyor.”