Xi, kente varışında yaptığı yazılı açıklamada, Çin ve Macaristan’ın karşılıklı güven ilişkisine sahip iyi dostlar ve iyi ortaklar olduğunu kaydetti.

“Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok ve Başbakan Viktor Orban’ın nazik daveti üzerine güzel ülke Macaristan’a resmi ziyaret gerçekleştirmekten büyük bir memnuniyet duyuyorum” diyen Xi, Çin hükümeti ve halkı adına Macar hükümeti ve halkına en içten selamlarını ve iyi dileklerini iletti.

Macaristan’ın köklü tarihi ve derin kültürel mirasıyla bilindiğine işaret eden Xi, Macar halkının çalışkan, zeki, açık, kapsayıcı, öncü ve yaratıcı olduğunu vurguladı.

Macaristan hükümeti ve halkının son yıllarda ekonomik ve sosyal kalkınmada etkileyici bir ilerleme kaydederek kararlılıkla yoluna devam ettiğini belirten Xi, “Çin hükümeti ve halkı, iyi bir dost ve kapsamlı bir stratejik ortak olarak sizin başarılarınıza gönülden seviniyor” ifadesine yer verdi.

Macaristan, 1949 yılında Çin Halk Cumhuriyeti’ni tanıyan ve diplomatik ilişki kuran ilk ülkelerden biri oldu. İki ülke 2004 yılında dostane ve işbirliğine dayalı ortaklık kurmaya karar verdi.

Xi, 2017 yılında ikili ilişkilerin kapsamlı stratejik ortaklığa yükseltilmesiyle, karşılıklı fayda sağlayan işbirliğinin geliştirilip hızlandırıldığını ve geleneksel Çin-Macaristan dostluğuna yönelik halk desteğinin güçlendiğini kaydetti.

Cumhurbaşkanı, iki ülkenin son yıllarda sık sık üst düzey temaslarda bulunduğunu, karşılıklı güveni derinleştirdiğini, Kuşak ve Yol işbirliğinde verimli sonuçlar elde ettiğini, halklar arası ve kültürel etkileşimin canlandığını, uluslararası ve bölgesel meselelerde yakın koordinasyon ve işbirliği yürütüldüğünü ifade etti.

Xi, “Karşılıklı saygı, hakkaniyet, adalet ve kazan-kazan işbirliğini içeren yeni bir uluslararası ilişkiler türü inşa etme konusunda iyi bir örnek oluşturduk” dedi.

Bu yılın Çin-Macaristan diplomatik ilişkilerinin 75. yıldönümü olduğunu hatırlatan Xi, bunun ikili ilişkilerin gelişmesi için önemli bir fırsat sunduğunu belirtti.

Macaristan Cumhurbaşkanı Sulyok, Başbakan Orban ve diğer Macar yetkililerle görüşmek için sabırsızlandığını vurgulayan Xi, Çin-Macaristan ilişkilerinde büyük atılımlar yapmak ve ilişkileri daha yüksek bir seviyeye taşımak amacıyla işbirliği ve kalkınma için yeni bir yol haritasının ana hatlarını birlikte belirleyeceklerini kaydetti.

Xi, “Uluslararası konjonktür nasıl değişirse değişsin, Çin ve Macaristan’ın ikili ilişkileri her zaman geniş bir perspektiften ve uzun vadeli bir bakış açısıyla değerlendirip ele alacağına inanıyorum” ifadesini kullandı.

Cumhurbaşkanı, “Güçlü ve kararlı çabalar sarf ederek, insanlık için ortak geleceğe sahip bir topluluk inşa etme hedefi doğrultusunda birlikte çalışacak ve dünya barışı, istikrarı, kalkınması ve refahına gereken katkıyı sunacağız” dedi.

Xi, “İki tarafın ortak çabalarıyla, bu ziyaretin tam bir başarıya ulaşacağına ve Çin-Macaristan ilişkilerinde daha da parlak bir geleceği başlatacağına eminim” ifadesini kullandı.

Xi, Budapeşte Havalimanı’nda Başbakan Viktor Orban ve eşi tarafından karşılandı. Macaristan hava sahasına girdikten sonra Xi’nin uçağına, Macaristan Hava Kuvvetleri’ne ait savaş uçakları eşlik etti.

Samsun TSO Yönetimi, Macaristan’la karşılıklı işbirliği ve ticareti artırmak, yeni iş imkanları sağlamak amacıyla Budapeşte’de iş forumu organize etti. Koordinatörlüğünü Samsun TSO’nun yürüttüğü Avrupa İşletmeler Ağı Karadeniz Projesi kapsamında, Macaristan’da bu projeyi yürüten HEPA iş birliği ile düzenlenen iş forumunda, Macaristan ve Samsun arasındaki yatırım ve işbirliği fırsatları masaya yatırıldı. Samsun TSO Yönetim Kurulu Başkanı Salih Zeki Murzioğlu başkanlığında, Meclis Başkanı Haluk Akyüz, Yönetim Kurulu Meclis Üyeleri ile meclis üyelerinden oluşan heyet ayrıca program kapsamında, çeşitli ziyaretlerde de bulunarak, Samsun’u tanıttı.

Samsun’u anlattı

Macar iş insanlarının büyük ilgi gösterdiği Samsun-Budapeşte İş Forumu’nun açılışında konuşan Samsun TSO Yönetim Kurulu Başkanı Salih Zeki Murzioğlu, Samsun’un ekonomi, sanayi ve ihracat potansiyelinin yanısıra öne çıkan sektörlerini katılımcılarla paylaştı. Konuşmasında, geçmişten bugüne Türkiye ve Macaristan arasındaki ilişkilerin dostluk, iş birliği ve karşılıklı çıkarlar temelinde gelişmekte ve derinleşmekte olduğuna vurgu yapan Başkan Murzioğlu, “Bizler de bugün burada Atatürk’ün şehri Samsun’un iş camiasının temsilcileri olarak dost ülke Macaristan’da yüzyılı aşkın köklü bağların üzerine iş birliğimizi güçlendirmek, yeni işbirlikleri tesis etmek adına buradayız. Samsun, Türkiye’nin kuzey kıyısında alternatifli üretim ve hizmet altyapısına sahip, yaşamaya değer unsurlarla örülü ülkemizin parlayan şehirlerinden bir tanesi, Karadeniz Bölgesi’nin lokomotif şehridir. Samsun dört ulaşım aksının bir arada olduğu alternatifli depolama alanlarıyla birlikte önemli bir lojistik şehridir. Organize sanayi alanları ve buradan dünyanın dört bir yanına gönderdiği ürün çeşitliliğiyle sanayi şehridir. Samsun konumuyla, hizmet ağıyla, serbest bölgesiyle, limanlarıyla ve fuar merkeziyle bir ticaret merkezidir. Sosyal ve kültürel alanları, doğasıyla, konaklama alternatifleriyle görülmeye değer bir turizm kentidir. Gelişmiş insan kaynağı, iklimi, coğrafi koşulları, kültürel imkanları, eğitim olanakları ve sağlık hizmetleri ile yaşamaya değer bir cazibe merkezidir” dedi.

Murzioğlu: “Birlikte iş yapmak için çok sebebimiz var”

Samsun’u hem yaşamak için hem de iş yapmak için pek çok fırsatı bir arada sunan bir şehir olarak tanımlayan Başkan Murzioğlu, “Samsun’da tekstilden, ana metal sanayiye, tarımsal ürünlerden, su ürünlerine, mobilyadan otomotiv yedek parçaya, ilaç sanayiye kadar pek çok ürün üretiyoruz. Her iki ülkenin karşılıklı dış ticaretini incelediğimizde birbirine rakip bir yapıdan çok tamamlayıcı bir halde olduğumuzu görüyoruz. Dolayısıyla birlikte iş yapmak için çok sebebimiz var. Dış ticaret rakamlarımız da bunu doğruluyor. Samsun’dan dost ülke Macaristan’la yapmış olduğumuz alışverişte 2021 yılından bu yana anlamlı bir artış olduğunu görüyoruz. Bununla birlikte çok daha büyük bir potansiyelin varlığına inanıyoruz. Bu bağlamda uluslararası hedefleri olan KOBİ’lere yönelik dünyanın en büyük destek ağı olan Avrupa Birliği Tek Pazar Programı kapsamında dünyada 40’tan fazla ülkede ve 450’den fazla kurum tarafından yürütülen Avrupa İşletmeler Ağı projesi çok önemli bir araçtır. Proje ortağımız KOSGEB Samsun Müdürlüğü’nün de destek verdiği bugünkü buluşmada, Samsun ve Macaristan arasındaki ticari ilişkileri güçlendirmek ve işbirliği fırsatlarını arttırmayı hedefliyoruz. Bu vesileyle 1923’te imzalanan Türk-Macar Dostluk Anlaşması’nın 100. yıl dönümü olması dolayısıyla ilan edilen 2024 yılı Türkiye ve Macaristan Kültür Yılını kutluyor, ekonomik anlamda işbirliğimizin de dostluk temelinde güçlenerek artmasını temenni ediyorum” şeklinde konuştu.

2 ülke arasındaki ilişkiler masaya yatırıldı

Ardından konuşma yapan, Türkiye Cumhuriyeti Macaristan Büyükelçisi 1. Müsteşarı Özkan Duman, Samsun TSO tarafından gerçekleştirilen iş forumu ve ikili iş görüşmeleri organizasyonundan duyduğu memnuniyeti ifade etti. Macaristan ile Türkiye arasındaki ilişkilerin gelişmekte olduğunu belirten Duman, 2024 senesinin Türk-Macar Dostluk Anlaşması’nın 100. yıl dönümü kapsamında büyükelçilik olarak birçok etkinlik yapıldığını söyledi. Duman, düzenlenen iş forumunun iki ülke liderleri tarafından belirlenen 6 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine de katkı sağlayacağını söyledi.

Daha sonra da Avrupa İşletmeler Ağı projesinin Macaristan’daki temsilcisi Macaristan İhracatı Destekleme Ajansı (HEPA) Genel Müdür Yardımcısı Andrea Nestor söz alarak, ajansın sunduğu hizmetleri kapsayan bir sunum gerçekleştirdi. Türk Macar Ticaret Odası/Türk Macar Ticaret Odası ve Türkiye Macaristan İş Konseyi Başkanı G.Suat Karakuş da yaptığı konuşmada, Macaristan ve Türkiye’nin ticari ve ekonomik işbirliğinin gelişmesi açısından forumun son derece faydalı bir etkinlik olduğundan bahsetti. Daha sonra söz alan Macaristan Ticaret ve Sanayi Odası ve Macar Türk Komitesi Yönetim Kurulu Üyesi Gbor Kiss ise Macar-Türk Komitesi ve faaliyetleri hakkında bilgi verdi. Son olarak kürsüye gelen T.C. Macaristan Ticaret Müşaviri Sedat Karaoğlu, Türkiye ve Macaristan Arasındaki Ekonomik İlişkiler konulu bir sunum yaptı. Samsun-Budapeşte İş Forumu, anı takdimi ile sona erdi.

70’e yakın ikili iş görüşmesi yapıldı

İş Forumu kapsamında ardından 35’e yakın Macar iş insanının katılımıyla, Samsunlu heyet arasında medikal, inşaat ve yapı malzemeleri, tekstil, gayrimenkul, mobilya, cam sanayi ve plastik sanayi sektörlerinde 70’e yakın ikili iş görüşmesi gerçekleştirildi. Heyet, üç gün süren program kapsamında Budapeşte Ticaret ve Sanayi Odası’nı ziyaret etti. Heyeti Macaristan Ticaret ve Sanayi Odası ve Macar-Türk Komitesi Başkanı Andrs Rev ve Macaristan Ticaret ve Sanayi Odası Macar-Türk Komitesi Yönetim Kurulu Üyesi Gabor Kiss ve beraberindeki heyet karşıladı. Toplantıda odalar ve bölgeler arası işbirliği imkanları görüşüldü. Heyet son olarak, Türkiye Cumhuriyeti Macaristan Büyükelçisi C. Gülşen Karanis Ekşioğlu’nu ziyaret ederek, karşılıklı iş birliği fırsatlarını görüştü. Ekşioğlu yaptığı konuşmada, Türkiye ile Macaristan arasından ticaret hacminin gelişmesi için Samsun TSO’nun yaptığı programın önemine işaret ederek, teşekkür etti. Oldukça yoğun geçen program, Büyükelçi C. Gülşen Karanis Ekşioğlu’nun büyükelçilik konutunda Samsun TSO heyeti onuruna verdiği akşam yemeği ile sona erdi. – SAMSUN

Şurası bir gerçek ki, özellikle son birkaç yıldır rejim muhalifi partilerin bu ve benzer amaçlarla ilan ettikleri gösteriler artık kanıksanmıştı. Bu nedenle de, baharın tadının çıkarılabileceği sıcak bir Nisan gününde Budapeştelilerin kitlesel olarak bu gösteriye itibar edeceklerine pek kimse de inanmıyordu.

Ama gösteri, beklentileri ve tahminleri boşa çıkardı. İki ay önce kimsenin tanımadığı, Viktor Orban ve ekibinin çok ciddiye almadığı, muhalefetin de önemsemediği 43 yaşındaki Peter Magyar’ın çağrısı ülkenin dört bir yanından yüz bini aşkın destekçisinin bir araya geldiği, son yılların en büyük gösterisine neden oldu.

Parlamento’nun önündeki büyük meydan, son on dört yılda beş muhalefet partisinin değil ayrı ayrı, birlikte düzenlediği gösterilerden bile daha fazla insanı bir araya getirdi.

Bu gösteriyle Peter Magyar rüştünü ispat etmiş ve Viktor Orban’ın en ciddi siyasi rakibi haline gelmiş oldu.

Orban rejimi destekçilerinin endişeleri ve şimdiye kadar rejime muhalefet eden partilerin tabanlarını yitirme kaygıları arasında tüm yorumcuların ortak kanısı, Macaristan’da siyasi anlamda artık yeni bir dönemin başladığı idi.

Kim bu Peter Magyar?

Macar siyasi yaşamının yeni yıldızı Peter Magyar aslında Orban rejiminin elit prensleri arasından çıkıp gelen bir genç.

Bundan bir ay öncesine kadar rejimin bir avuç ayrıcalıklı ekibinin içinde yer alan, arpalık gibi kullanılan devlet şirketlerinde, banka yönetim kurumlarında, devlet ihaleleriyle semirtilen yandaş holdinglerde çalışan bürokratlardan biri.

Ama Peter Magyar’ın asıl kartviziti, bundan iki ay önce pedofil bir mahkûma af çıkarılması üzerine istifa eden Cumhurbaşkanının ardından, bu af kararına ortak olduğu için siyasi hayatı sona eren dönemin eski Adalet Bakanı Judit Varga’nın eski kocası olması.

Çok tartışılan af döneminde artık eski Adalet Bakanı eşinden de ayrılmış bulunan Peter Magyar bu istifaların ardından, ülkede pek de tanınmayan adını, çok izlenen sol liberal bir YouTuber’a 16 Şubat’ta uzun bir mülakat vererek duyurdu.

On milyon nüfusa sahip Macaristan’da iki gün içinde bir buçuk milyon kişinin izlediği bu mülakatta Peter Magyar eski karısına haksızlık yapıldığı iddiasından yola çıkıp kendisini geçmişe bağlayan bütün köprüleri yakıyor, rejimi içerden ve iyi tanıyan bir bürokrat olarak ağır ithamlarda bulunuyordu.

Peter Magyar’ın iddiaları yenilir yutulur gibi değildi. “Hükümet bir mafya örgütü” gibiydi. “Yolsuzluklar yandaşların mal mülk sahibi olması, ülkeyi paylaşmaları amacıyla” gerçekleştiriliyordu. Adalet mekanizması “asla tarafsız değildi.” Kamu medyası hükümetin borazanı olmuştu. Doğrudan Başbakanlığa bağlı propaganda mekanizması “sürekli yalan üretiyor, bu yalanlar yukarıdan aşağıya yine devlet kaynakları kullanılarak ülke çapında yayınlaştırılıyordu.”

Soyadı Macar anlamına gelen Peter Magyar halka, “Sizi kasıtlı olarak bölen, Macar’ı Macar’a düşmen edenler giderler, yeter ki bir araya gelin, yeter ki korkmayın” diyordu. En önemli mesajı olan “korkmayın” uyarısı dalga dalga büyüdü.

Hükümet bu çıkışa nasıl tepki gösterdi?

Rejim ve hakim medya önce Peter Magyar’ı görmezden gelmeyi denedi, kısa sürede izlenme rekorları kılan bu mülakatı görmedi, göstermedi.

Ardından birkaç gün içinde gündeme gelen diğer mülakatları ve açıklamaları da suskunlukla karşıladı. Ancak Peter Magyar inat ediyor, kapıdan atıldığı yere bacadan yeni iddialarla giriyordu.

Birkaç günde bir ortaya attığı yeni iddialarla, açıklamalarla gündemde kalmayı başarıyordu. Hakim medyada hakkında çok bilgi ve haber yayınlanmasa da adı artık biliniyordu.

Ancak Peter Magyar’ın suskunluk buzlarını kırdığı tarih 15 Mart oldu. Macaristan’ın en büyük resmi bayramlarından biri olan 15 Martta taraftarlarını ortak bir kutlama yapmak için şehrin bir meydanına davet etti.

Bu miting her şeyi değiştirdi: Bayraklarla, Macar ulusal renklerini taşıyan flamalarla bir araya gelen ve gençlerin çoğunluğunu oluşturduğu çok büyük ve coşkulu bir kitle önünde Peter Magyar yeni hedeflerini açıklıyordu: “Bu rejimin elimizden aldığı tüm ulusal sembolleri geri alacağız! Bayrağımıza, dilimize, değerlerimize, yurtdışında yitirdiğimiz itibarımıza sahip çıkacağız! Onlar gidecek, biz kalacağız” diyordu.

Hükümetin iç yüzünü ifşa edebilmek için ortaya attığı bir kanıt ortalığı karıştırdı. Peter Magyar Adalet Bakanı olan eski karısıyla olan bir konuşmasını gizlice kaydetmişti. Bu konuşmada o zaman daha Adalet Bakanı olan karısı hükümetin adalet mekanizmasına müdahale ettiğini, yolsuzluk iddianamelerini savcılara telkinle değiştirdiğini söylüyordu.

Yayınladığı bu kaset yeni fırtınalar kopardı. Kasetin içerdiği vahim iddiaların yanı sıra, karısının söylediklerini gizlice kaydetmesinin ahlaki vahameti de lehte ve aleyhte salvoları gündeme getirdi. Artık Peter Magyar’ı herkes tanıyordu.

15 Mart’taki büyük gösterinin ve yayınlanan ses kaydının ardından rejimin tavrı da değişti. Hükümet elbette resmi bir açıklama yapmıyordu. Ancak resmi propaganda mekanizması artık tam gaz harekete geçmişti. Peter Magyar, gazetecilere kendisinin bir “itibar cinayetine” kurban edilebileceğini söylüyordu. Yani hakkında çok ağır şeyler söylenecekti. Dediği gibi de oldu.

Devlet medyası karısına şiddet uyguladığı, çocuklarını aşağıladığı, psikopat olduğu, devlet kurumlarındaki işlerini kaybettiği için intikam almak istediği iddialarıyla yankılandı.

Magyar Peter ise taraftarlarına ümit veriyor, “Gidecekler, yeter ki siz korkmayın, bakın ben de korkmuyorum” demekle yetiniyordu.

Muhalefetin tavrı nasıl oldu?

Geride kalan on yılı aşkın süre içinde, Budapeşte Belediye Başkanlığı hariç hiçbir seçimde, ne ayrı ayrı ve ne de birleşerek Orban’a karşı zafer kazanamayan muhalefet partileri ise önce net bir tavır alamadı.

Peter Magyar, Orban rejiminin içinden çıkıp gelen yeni ve toy bir siyasetçiydi. Kalıcı olup olmayacağı da şüpheliydi. Söylemleri politikanın merkezine oturmak istediğini, sürekli sağa kayan ve bu nedenle merkezi boşaltan Viktor Orban’dan kalan yeri doldurmak istediğini ortaya koyuyordu.

Muhalefet partileri önce Peter Magyar’ın FİDESZ’i yıpratmasını sevinçle karşıladılar, ancak giderek güçlenen ve muhalefetin tabanından da önemli bir kesimi çekeceği anlaşılan bu yeni hareket kısa sürede muhalefette de kaygı yaratmaya başladı.

Geçtiğimiz hafta sonu gerçekleşen son gösteride Peter Magyar’ın konuşmasında muhalefete de vurmaya başlaması, Orban ile birlikte muhalefetin önemli ismi Gyurcsany’ı da hedef alması muhalefet açısından da tehlike çanlarının çalınmasına neden oldu.

Macaristan siyasi hayatı son on yıldır hiç görülmemiş bir şekilde hareketlendi, yeni sürprizlere, önemli değişikliklere gebe olduğunu ilan etti.

Önümüzdeki dönemde neler olabilir?

Haziran ayında Macaristan’da yerel seçimler ve Avrupa Parlamentosu seçimleri gerçekleşecek. Peter Magyar liderliğinde ortaya çıkan bu yeni hareket Avrupa Parlamentosu seçimlerine katılacağını açıkladı.

Yani önümüzdeki iki ay içinde hareketin hızla partileşmesi yerel düzeyde örgütlenmesi ve kadrolaşarak seçimlere girmesi bekleniyor.

Modern milliyetçi, muhafazakâr özellikler taşıyan, sağın ve solun dışında merkeze oturmayı planlayan bu hareket Avrupa Birliği’ni savunuyor, Viktor Orban’ın şiddetle karşı çıktığı Avrupa Savcılığına izin vereceğini ve dengeli bir dış siyaset izleyeceğini ilan ediyor.

Gözlemciler bu hareketin iki ay içinde kazandığı destek ivmesinin seçimlere kadar artması halinde ve Avrupa Parlamentosu seçimlerinde kayda değer bir başarı kazanması durumunda Peter Magyar’ın Viktor Orban’ın tek gerçek rakibi olacağını düşünüyorlar.

Seçimlere iki ay var. Ama geçmişi de topu topu iki ay olan bu çok genç sürpriz hareketin bir sonraki hedefi Mayıs ayındaki anneler günü için ilan ettiği yeni miting.

Peter Magyar “Bu mitinge bir milyon kişi getireceğiz, biz korkmuyoruz, hasımlarımız iktidarı yitirmekten korksun” diyor.

Macaristan’ın Özgürlük Savaşı’nın 176. yıl dönümü etkinliklerinde, bu ülkenin milli kahramanı Lajos Kossuth, Kütahya’daki törenle anıldı.

Börekçiler Mahallesi’nde 1982’de “Macar Evi” adıyla müzeye dönüştürülen konağın bahçesindeki törende ilk olarak Türk ve Macar milli marşları okundu, Kossuth Anıtı’na çelenkler bırakıldı.

Kütahya Valisi Musa Işın, törende yaptığı konuşmada, soydaş bir ülkenin temsilcilerini kentte ağırlamaktan dolayı memnuniyet duyduğunu belirtti.

Türk milletinin kendi bağımsızlıklarına verdikleri kıymet kadar diğer milletlerin dekine de değer verdiğini dile getiren Işın, şunları söyledi:

“Biz Türk milleti olarak samimi bir milletiz, dostluklarımıza önem veririz. Dostumuzu da düşmanımızı da iyi tanırız. Dostlarımızı her zaman misafir etmekten gurur duyarız. Bu bizim milletimizin şiarıdır. Hele hele Macaristan gibi soydaş bir ülkenin kurucusuna ev sahipliği yapmak bizim için ayrıca bir şereftir.”

“Kossuth’un buradaki özgürlük mücadelesi bir umut ışığıdır”

Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Serdar Çam da Türkiye ile Macaristan arasında Kütahya’da anlamlı temellerin atıldığını vurguladı.

Çam, iki dost ve soydaş ülkenin yaptığı çalışmalara buradaki programın önemli bir mesaj olduğunu ifade ederek, “Bu aynı zamanda iki devlet için geleceğe ışık tutan bir yol haritasıdır. Sadece bize değil başta Gazze olmak üzere özgürlük mücadelesi veren bütün her yere Kossuth’un buradaki özgürlük mücadelesi bir umut ışığıdır. Başta kültürel çalışmalar olmak üzere yapacağımız bütün işbirlikleri için tarihimiz bize yol haritası çizmektedir.” diye konuştu.

2024’ün Türk-Macar Kültür Yılı olarak belirlendiğini hatırlatan Çam, Cumhuriyet’in 100’üncü yılında 100 etkinlik hazırladıklarını ve Macaristan’da bu etkinlikleri gerçekleştirdiklerini ifade etti.

Macaristan’ın Ankara Büyükelçisi Viktor Matis ise 15 Mart’ın kendileri için önemine değindi.

Ülkesinin özgürlük kahramanlarından en önemlisinin Lajos Kossuth olduğunu bildiren Matis, “Lajos Kossuth, Kütahya ile Macaristan ve Türkiye ile Macaristan arasında çok önemli bir bağ. Bundan dolayı da Lajos Kossuth’un anısını burada hep beraber yaşatmamız gerekiyor. Bunun için ildeki tüm yöneticilere ve Kütahyalılara çok teşekkür ediyorum. Sizler sayesinde bu güzel anı yaşıyor ve bu müzeyi yaşatıyoruz.” ifadesini kullandı.

Matis, Türk-Macar Kültür Yılı kapsamında Macaristan kültürünün Kütahya’da ve Türkiye’de farklı etkinliklerle tanıtılacağını sözlerine ekledi.

Programda, Kütahya Belediye Başkanı Alim Işık ve Macaristan Fahri Konsolosu İsmet Güral da katılımcılara hitap etti.

Anma programının ardından İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nde Macar müzisyen ve dans grupları gösteri sundu.

Lajos Kossuth

Macaristan’ın 1848-1849 yıllarında Özgürlük Savaşı’nı yöneten Lajos Kossuth, Avusturya Ordusunu ülkesinden çıkardıktan sonra cumhuriyeti ilan etti ve ülkenin ilk cumhurbaşkanı oldu.

Rusların yardımıyla yeniden ülkesine saldıran Avusturya Ordusuna yenilen Kossuth, ailesiyle sürgüne geldiği Kütahya’da 1850-1851 yıllarında kaldı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kossuth’un Kütahya’daki iki katlı ve 7 odalı evini restore ederek, 1982 yılında müzeye dönüştürdü.

Ankara’da temaslarda bulunan Szijjarto, AA muhabirinin gündeme ilişkin sorularını yanıtlayıp değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye-Macaristan Ekonomi ve Ticaret Ortak Komisyonu (ETOK/JETCO) toplantısına ilişkin konuşan Szijjarto, bu toplantının amacının iki ülkenin ekonomik ve ticari işbirliğini bir sonraki boyuta nasıl taşıyabilecekleri konusunda anlaşmaya varmak olduğunu belirtti. Peter Szijjarto, “Türk yatırımcıların ülke ekonomimizde giderek daha büyük bir rol oynadığını düşünürsek geldiğimiz noktadan memnunuz.” diye konuştu.

“Ticaret hacmimiz geçen yıl rekor kırarak 4,3 milyar doları aştı.” diyen Szijjarto, iki ülke arasındaki ilişkiyi nasıl daha da geliştirebileceklerini görmeleri gerektiğini vurguladı.

Szijjarto, “Her şeyden önce önümüzdeki 6 aylık Avrupa Birliği dönem başkanlığımız sırasında, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliğinin modernizasyonu ve genişletilmesine büyük önem vereceğiz zira Gümrük Birliğinin genişletilmesi, iki ülke arasındaki ticaret hacmini, ekonomiyi ve ekonomik işbirliğini daha da artırmamızı kolaylaştıracaktır.” değerlendirmesini yaptı.

TOBB ile Macaristan Büyükelçiliği vize konusunda işbirliği anlaşması imzalayacak

Macaristan ve Türkiye arasındaki vize kolaylığına ilişkin de Szijjarto, “Schengen kriterlerine uygun olarak iki ülke arasında vize kolaylığının nasıl sağlanabileceğinin yollarını arayacağız. Dolayısıyla Türkiye’deki odaların çatı kuruluşu olan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ile Büyükelçiliğimiz, vize işlemlerinin nasıl hızlandırılacağı ve kolaylaştırılacağı konusunda bir işbirliği anlaşması imzalayacak.” ifadelerini kullandı.

Szijjarto, Türkiye ve Macaristan’ın Türk Hava Yolları, Anadolu Jet ve talep üzerine özel hava yolları şirketlerinin Macaristan ile Türkiye arasındaki uçuş sıklığını artırmasına olanak sağlayacak “yeni veya değiştirilmiş bir sivil havacılık anlaşmasının imzalanması konusunda da” mutabakata vardıklarını bildirdi.

İki ülkenin enerji işbirliğini yoğunlaştırma konusunda da mutabık olduklarını kaydeden Szijjarto, Türkiye ziyaretinde kendisine eşlik eden 11 firmanın, Türkiye pazarındaki varlıklarını nasıl genişleteceklerine dair planlarını dile getirdiklerini aktardı.

“İsveç Başbakanı’nın yakında Macaristan’ı ziyaret etmesini umuyoruz”

Macar hükümetinin İsveç’in NATO’ya katılması konusunda olumlu ve destekleyici bir tutum sergilediğini belirten Szijjarto, ancak “İsveçli politikacıların Macaristan’a karşı eleştirileri ve Macar siyasi sisteminin demokratik doğasını sorgulamaları” nedeniyle parlamentonun bu konuyu gündemine almadığını söyledi.

Szijjarto, iktidardaki Fidesz (Macar Yurttaş Birliği) milletvekillerinin halkın oylarıyla seçildiklerine ve parlamentoda yer aldıklarına dikkati çekerek İsveçli politikacıların bu tür suçlamalarının “onlara hakaret” olduğunu, bu nedenle İsveç’in NATO üyeliğini onaylama konusunda hızlı hareket edeceklerinden emin olmadığını belirtti.

İsveçli politikacıların Macar milletvekillerinden kendi çıkarları doğrultusunda karar vermelerini istediğini kaydeden Szijjarto, bunun üstesinden gelmenin yolunun “güven inşa etmekten” geçtiğini vurguladı.

Szijjarto, “Bu nedenle İsveç Başbakanı’nın (Ulf Kristersson) yakın zamanda Macaristan’ı ziyaret etmesini umuyoruz. Çünkü onun ziyaretinin onay sürecinin hızlanmasına katkı sağlayabileceğini düşünüyorum. Özellikle de kendisinin ve dışişleri bakanının onay süreci boyunca Türkiye’yi ziyaret ettiği dikkate alındığında, (Kristersson) eğer (Macaristan’a) gelmezse bu, hiç dostça olmaz ve uygunsuz olur.” dedi.

“(İsveç’ten) Macar halkının kararına saygı duymalarını istiyoruz”

Macar Bakan, Kristersson’un Macaristan’ı ziyaretinin, Macar milletvekillerinin bu konuyu gündeme getirip İsveç’in NATO’ya katılımı yönünde oy vermelerini teşvik etmeye yardımcı olabileceğini dile getirdi.

Macaristan’ın İsveç’ten taleplerinin ne olacağı, İsveç’le bir anlaşma imzalayıp imzalamayacaklarının sorulması üzerine Szijjarto, şunları kaydetti:

“Bir şeye imza atmak, herhangi bir yol haritası, bir plan üzerinde anlaşmak gibi planımız yok. Sadece bize saygı duymalarını istiyoruz. Siyasi sistemimizin demokratik niteliğini sorgulamamalarını istiyoruz. Sadece adil olmalarını istiyoruz. Biz sadece onlardan, Macaristan’a ve Macar halkına hakarete devam etmemelerini, Macar halkının kararına saygı duymalarını istiyoruz.”

Szijjarto, Macar hükümetinin ülkeyi yönetmesine karar verenlerin, Macar halkı olduğunu hatırlatarak “Buna saygı duymalılar. Çünkü İsveçlilerin bizim hakkımızda ne düşündüğü önemli değil. Önemli olan Macar halkının ülkenin geleceği hakkında, bizim hakkımızda ne düşündüğüdür. Dolayısıyla saygı ve güven yeniden tesis edilmeli.” ifadelerini kullandı.

Macaristan’ın İsveç kararı nedeniyle olası yaptırımlardan çekinip çekinmediği sorusuna yanıtında da NATO’nun “tamamen güvene dayalı bir organizasyon” olduğunu kaydeden Szijjarto, “NATO’daki tartışmaları yönetme biçiminin birbirine yaptırımla sonuçlanmasının gerçekten kötü bir gelişme olacağını düşünüyorum.” diye konuştu.

Bu nedenle demokrasinin ciddiye alınması ve farklı görüşlere saygı duymaları gerektiğinin altını çizen Szijjarto, “Bu sorunun aşılacağını umuyoruz ancak herhangi birinin diğerlerinden farklı bir görüş nedeniyle yaptırıma uğraması veya yaptırımla tehdit edilmesinin gerçekten NATO’nun gücüne zarar vereceğini düşünüyorum.” değerlendirmesini yaptı.

İsveç Başbakanı, Orban’ın Budapeşte’ye davetine açık

Szijjarto, Macaristan ve İsveç Başbakanları arasındaki mektup alışverişine ilişkin ise “Başbakan’ım (Viktor Orban), İsveç Başbakanı’nı, karşılıklı endişe duyulan önemli konuları görüşmek üzere Budapeşte’ye davet etti. Bu mektupta somut ayrıntılar yer almasa da evet, Başbakan, temelde buna açık olduğunu söyledi.” ifadelerini kullandı.

AA muhabirinin “İsveç olmadan NATO savunması zaafa uğrar mı?” sorusunu Szijjarto, “İsveç olmadan NATO’nun zayıf olacağını düşünmüyorum. NATO güçlü bir örgüttür. Dünyanın en güçlü savunma ittifakıdır.” şeklinde yanıtladı.

Szijjarto, NATO’ya katılacak bir üyenin tüm üyelere saygı duyması gerektiğini belirterek “NATO’yu çok güçlü görüyoruz. İsveç olmadan da çok güçlü, İsveç ile de çok güçlü.” dedi.

“Bizi yaptırımlarla tehdit etmek son derece antidemokratiktir”

AB’nin Ukrayna’ya yönelik yardım paketini Macaristan’ın onaylamaması durumunda AB Konseyindeki oy hakkının elinden alınmasının gündeme getirilmesine ilişkin ise Szijjarto, “Bu, skandaldır. Bunun gündeme getirilmesi skandaldır.” diye konuştu.

Szijjarto, bazı konularda oy birliğiyle karar alınmasının gerekliliğine işaret ederek “Oy birliği herkesin aynı fikirde olması gerektiği anlamına gelir. Oy birliği yoksa o zaman tartışmaya ihtiyacımız var.” değerlendirmesini yaptı.

AB’nin bu tutumunu eleştiren Szijjarto, şöyle devam etti:

“Avrupa Birliği, özellikle Avrupa Komisyonu ve Brüksel’deki bürokratlar, demokrasinin ve hukukun üstünlüğünün öneminden gururla ve çok yüksek bir özgüvenle bahsediyorlar, bizim gibi birçok kişiye ders veriyorlar ama sonuçta demokratik bir tartışmayı kesinlikle yürütemiyorlar. Çünkü Avrupa Birliği içinde ister Ukrayna olsun, ister başka bir konu olsun kendi düşüncemizi ifade etmek demokratik hakkımızdır. Bizi yaptırımlarla veya oy haklarımızı geri almakla veya buna benzer şeylerle tehdit etmek son derece antidemokratiktir ve gerçekten utanç vericidir.”

Liberal ana akımın görüşler üzerinde hegemonya kurmak için baskı yaptığını belirten Szijjarto, “Görüşlerin hegemonyası bir demokrasi değildir. Dolayısıyla Avrupa Birliği kendisini demokratik bir örgüt olarak görüyorsa farklı görüşlerin masaya yatırılmasına da izin vermesi gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

Macar ve Türk savunma sanayisi firmalarının ortak girişimi “ilk adım”

Türkiye ve Macaristan’ın savunma sanayisi alanındaki işbirliğine de değinen Szijjarto, “Macar ve Türk savunma sanayisi firmaları arasında ortak girişim oluşturulması, bizi gerçekten memnun etti. Bu ortak girişimin milli savunma güçlerimize 400 zırhlı araç teslim edecek olmasından da büyük mutluluk duyuyoruz. Ancak biz bunu sadece ilk adım olarak görüyoruz. Çünkü amacımız, üçüncü ülkelerin istek ve taleplerine de hizmet edebileceğimiz bir işbirliği inşa etmek.” diye konuştu.

Szijjarto, bu işbirliği sayesinde Macaristan’ın savunma sanayisi ürünleri ihracatının artmasını beklediklerini dile getirerek savunma sanayisi işbirliğinin ikili ilişkilere yeni bir ivme ve boyut kazandıracağını umduğunu söyledi.

“(Ukrayna’daki Macar azınlıklara ilişkin ihtilaf) Henüz bu sorunu çözdüğümüzü söyleyebileceğimiz noktaya gelmedik”

Ukrayna’daki Macar azınlıklarla ilgili Ukrayna’dan beklentilerinin olup olmadığı sorusuna yanıt veren Szijjarto, bunun Ukrayna ile Macaristan arasında 9 yıldır devam eden bir anlaşmazlık olduğunu, 2015’te dönemin Ukrayna hükümeti ve parlamentosunun Macarların eğitimde, kamu yönetiminde, kültürde ve medyada ana dile erişim haklarının ihlal edilmesiyle sonuçlanan yasalar çıkarmaya başladığını dile getirdi.

Ukraynalılarla bunun kesinlikle kabul edilemez olduğunu açıkça ortaya koyan birçok görüşme yaptıklarını aktaran Szijjarto, “Ulusal azınlıkların halihazırda var olan haklarının elinden alınması kesinlikle kabul edilemez. Hangi sebeple alınıyor? Bu Avrupa düzenlemelerini ihlal ediyor, Avrupa Birliği ilkelerini ihlal ediyor, ikili anlaşmaları ihlal ediyor.” değerlendirmesini yaptı.

Szijjarto, bu konuda yakın zamanda Ukraynalı yetkililerle uzun bir toplantı yaptıklarını belirterek “Herhangi bir ek hak talep etmiyoruz. Biz sadece onlardan, 2015’te sahip oldukları hakları Macarlara geri vermelerini istiyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Henüz bu sorunu çözdüğümüzü söyleyebileceğimiz noktaya gelmedik.” diyen Szijjarto, Ukraynalı yetkililerin bu hakları Macarlara nasıl geri vermek istediğine dair gerçek ve kapsamlı yanıtları almayı sabırsızlıkla beklediklerini vurguladı.

“(AB liderlerinin) Aliyev’le bir el sıkışma fotoğrafı fırsatı yakalamak için ellerinden geleni yaptığını görüyoruz”

Türk Devletleri Teşkilatına (TDT) Gözlemci Üye olan Macaristan için bu teşkilatın önemine de işaret eden Szijjarto, Türk dünyası ile dostluk ve işbirliklerinin tarihe, ortak değerlere ve ortak çıkarlara dayalı olduğuna dikkati çekti.

Szijjarto, “Yani buradan gaz alabileceğimiz belli olduktan sonra bu bölgenin dostu olmadık.” dedi.

TDT’ye Gözlemci Üye olmalarının ardından AB tarafından eleştirilere maruz kaldıklarına işaret eden Szijjarto, Azerbaycan’la dostluk kurdukları için eleştirildiklerini belirtti.

Bakan Szijjarto, şöyle devam etti:

“Otoriter bir rejimle, totaliter bir rejimle, diktatörlükle ve bunun gibi şeylerle dostluk kurduğumuz için Avrupa Birliği’nde eleştirildik. Şimdi de Avrupa Birliği ve Brüksel’den liderlerin, kendisinden gaz alabileceklerini anladıkları için (Azerbaycan) Cumhurbaşkanı (İlham) Aliyev’le yalnızca bir el sıkışma fotoğrafı fırsatı yakalamak için ellerinden geleni yaptığını görüyoruz. Yani dostluğumuz diğerlerine göre çok daha sağlam ve prensiplere dayalı.”

Küresel siyasette ve küresel ekonomide yaşanan son değişimlerden sonra gerek tedarik yolları gerekse enerji kaynakları ve transit yolları açısından bu bölgenin öneminin artacağına işaret eden Szijjarto, “TDT’ye üye ülkelerle ticareti büyük ölçüde artırdık. Bu yıl Azerbaycan ve Türkiye’den de gaz almaya başlayacağız.” diye konuştu.

Szijjarto, TDT’nin Avrupa merkezini Budapeşte’de kurduklarını belirterek Macaristan’da TDT ülkelerinden yüzlerce burslu öğrencinin olduğunu söyledi.

Macaristan, Türkiye üzerinden Azerbaycan’dan doğal gazını nisanda almaya başlıyor

Macaristan’ın Türkiye üzerinden Azerbaycan’dan doğal gaz tedarikine ilişkin de Macar Bakan, “275 milyon metreküp doğal gazın teslimine ilişkin anlaşma imzaladık. Teslimatlar nisan ayının ilk gününden itibaren başlayacak. Yani Türkiye ilk kez doğrudan komşusu olmayan bir ülkeye gaz ihraç edecek. Bunların ilki olmanın mutluluğunu yaşıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Szijjarto, Türkiye’nin Rus gazının Macaristan’a aktarılması açısından önemli olduğunu belirterek “Bu bağlamda Türk Akımı boru hattı Rusya’dan Macaristan’a bir numaralı dağıtım rotası olarak hizmet veriyor.” dedi.