Isparta’nın Keçiborlu ilçesine bağlı, son dönemde lavanta bahçeleri ve ürünleriyle öne çıkan Kuyucak köyünde lavanta yağı imalatı başladı. Türkiye’deki lavanta üretiminin yaklaşık yüzde 90’ının sağlandığı ‘Lavanta kokulu köy’ olarak bilinen Kuyucak’ta hummalı bir lavanta yağ üretimi yapılıyor. Kozmetik başta olmak üzere farklı sektörlerde kullanılan lavantalardan elde edilen yağlar birçok ülkeye ihraç ediliyor. Lavanta yağının kilosunun bu yıl 500 ile 600 lira arasında satılması bekleniyor.

“Yapılan hasatlar üç şekilde değerlendiriliyor”

Köyde yaklaşık 5 yıldır lavanta yağı üreticiliği yapan aynı zamanda Kuyucak köyü muhtarı İsmail Tezcan 120 dönüm alanda lavanta üretimi gerçekleştirdiğini belirterek, “Biz burada aileden kalma üretim yapıyoruz. 70 yıldır lavantamız mevcut köyümüzde. Biz de 5 yıldır yağ işletmeciliği yapıyoruz. Bu yıl mevsim normallerine göre 20 gün erken geldi lavantalarımız ve çiçeği hemen döktüler yağışlardan sonra dolayı da grileşmeye başladılar. Şu anda olgunlaşma dönemindeyiz, hasat dönemindeyiz. Biz yapılan hasatları üç şekilde değerlendiriyoruz. Kuru yapıyoruz çiçeğini alıyoruz, ikinci olarak demet olarak hazırlıyoruz çiçekçilere sunuyoruz üçüncü olarak da yağını çıkartıyoruz” dedi.

“60-65 kilogram lavantadan 1 kilogram yağ alıyoruz”

İsmail Tezcan, hasat edilen lavantaların işçiler tarafından nakliye araçlarına yüklenerek yağ işletmelerine getirildiğini, yaklaşık 120 dönüm işletmeden bu yıl bir 500 kilogramlık bir yağ rekoltesi elde etmeyi planladıklarını kaydetti. Tezcan, “Şu anda 280-300 kilogram kapasiteli kazanlarımız. Bu kazanlarda günlük yaklaşık iki buçuk üç ton lavanta işleme kapasitemiz var. İşlediğimiz üç ton lavantadan günlük 50-55 kilogram günlük bir yan çıkarıyoruz” dedi. Lavanta yağının fiyatlarına değinen üretici Tezcan, “Fiyatlarda aşırı bir yükselme yok, 550- 600 TL civarında toptan yağ satışlarımız var. Tabii ki bu net bir rakam değil, herkesin müşterisine göre veyahut yurt dışı bağlantısına göre bu fiyatlar değişiklik gösterebiliyor. Geçen yıllara göre şu anda yağ rekoltemiz düşük. Normalde 50 kilogramda 1 kilogram çıkması gerekirken bu yıl 60- 65 kilogram lavantada 1 kilogram yağ alıyoruz; bu da sıcaklıkların mevsim normallerine göre yüksek olmasından kaynaklı. Lavantalarımız olgunlaşamadı tam bir içeriğini alamadığı için oranlarımız diğer yıllara göre düşük biraz” şeklinde konuştu.

Isparta Ziraat Odası Başkanı Mustahattin Can Selçuk ise lavantanın turizmin yanı sıra ekonomiye de katkı sağladığını belirterek, “Burada ürettiğimiz lavantalarımız kazanlara basılarak yağları çıkarılıyor. Bu çıkarılan yağlar büyük illerimize ve Avrupa ülkelerine, Hollanda, Belçika, Fransa gibi parfümeri sanayide kullanılan ülkelere ihraç ediliyor. Burada üretile lavantalar Haziran-Temmuz ayında ilk önce görselliğiyle ilgi çekerek yurt içi ve yurt dışından misafirlerimizi ağırlıyoruz. Hasat yapıldıktan sonra ise ülke ekonomisine katkı sağlanıyor” açıklamalarında bulundu. – ISPARTA

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin katma değeri yüksek ürünler yetiştirmeye teşvik ettiği çiftçilerin hem gelir düzeyini artırmak, hem de tarımsal kalkınmaya destek sağlamak amacıyla hayata geçirdiği “Tıbbi ve Aromatik Bitki Yetiştiriciliği Projesi” (TABİP), il genelinde ilk etapta yaklaşık bin 140 dekar alanda 5 milyon tıbbi ve aromatik bitkiyi toprakla buluşturdu. Bu kapsamda yetiştirilen lavantaların ilk hasadına başlandı. Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın’ın büyük önem verdiği, Kocaeli’nin en önemli kırsal kalkınma hamlelerinden biri olan TABİP ile katma değeri yüksek biberiye, tıbbi nane, lavanta ve oğul otu yetiştiricilerine destek sağlanıyor. Kırsaldan kente göçü durdurulması ve kentten kırsala geri dönüşün teşvik edilmesinin de hedeflendiği proje ile ayrıca kadın çiftçilere de istihdam sağlanıyor.

“Lavanta çiçeklerinden ekonomik değeri yüksek uçucu yağlar elde ediliyor”

Derince ilçesi Tahtalı Mahallesi’nde İbrahim Turan’ın 13 dekarlık tarlasına ekilen lavanta çiçeklerinin hasadı, büyükşehir tarafından istihdam edilen kadın personel ve aynı zamanda tasarımı ile üretimi tamamen milli, yerli imkanlarla büyükşehir belediyesince yaptırılan römork yüklemeli aromatik bitki hasat makinasıyla yapılıyor. Hasadı yapılan lavanta çiçeklerinden büyükşehirin Ekstraksiyon ve Distilasyon Merkezi’nde ekonomik değeri yüksek uçucu yağlar elde ediliyor. Bu yağlar, kozmetik ve temizlik malzemeleri ile ilaç ve takviye gıda sektöründe kullanılıyor. Ayrıca ağrı kesici, sakinleştirici ve uykusuzluk giderici özellikleriyle de aromaterapi uygulamalarında da kullanılan lavanta çiçeği, çay olarak da tüketiliyor.

Dikim yapılan alanlar sigortalandı

Büyükşehir Belediyesi Sekapark AŞ’nin kontrolörlüğünde 5 üretim yılı boyunca tüm tarımsal faaliyetler, çiftçilere ait sertifikalandırma süreci, eğitimler ve saha uygulamalarının takibi, uluslararası standartlara uygun olarak organik bitki sertifikalandırma doğrultusunda yapılıyor. Fide dikimi gerçekleştirilen arazilerin yıllık bitkisel ürün sigorta poliçeleri Sekapark AŞ tarafından karşılanıyor. Proje doğrultusunda büyükşehir ziraat mühendisleri ve Sekapark AŞ teknik ekibi dikim yapılacak tarlalarda gerekli kontrolleri sağlarken, çiftçilere teknik konularda danışmanlık hizmeti de veriyor. Proje ile çiftçilere satın alma garantisi sunuluyor.

“Lavanta ve biberiye daha karlı ürün”

Tarlasında lavanta hasadı yapılan Derinceli üretici İbrahim Turan, Büyükşehir’in TABİP projesine katılarak, 13 dekarlık tarlasında lavanta ve 22 dekarlık alanda da biberiye yetiştirdiğini, bu yılın en güzel mahsulünü elde ettiklerini söyledi. Tıbbi ve aromatik bitki yetiştiriciliği yaptığı için memnun olduğunu ifade eden Turan, “Daha önce arpa, buğday, mısır ekiyorduk. büyükşehir belediyesinin katkılarıyla Tıbbi ve Aromatik Bitki Yetiştiriciliği Projesi ile tanıştım. Lavanta ve biberiye daha karlı ürün. Üstelik alım garantili. Ürünlerimizi zarara uğramadan ve kazançlı şekilde satabiliyoruz. Katma değeri yüksek ürünler bölgemize uyum sağladı. Üreticilere tavsiye ediyorum. Bu ürünler daha çok yetiştirilmeli. Bu desteklerin artmasını istiyorum. Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın’a verdiği desteklerden dolayı teşekkür ediyorum” dedi. – KOCAELİ

(BURDUR) – Burdur’da iklim değişikliği ve kuraklığa karşı mücadele için üreticileri teşvik amacıyla dikilen lavantaların hasadı başladı. Burdur Valisi Türker Öksüz, 2024 Mayıs ayında son 84 yılın en yüksek sıcaklıklarının kaydedildiğini belirterek, küresel ısınmanın etkileriyle başa çıkmak için su tasarrufu ve verimliliğinin artırılması, tarımsal faaliyetlerde damlama sulama ve kapalı sistem sulama tekniklerine geçilmesi gerektiğini söyledi.

Burdur’da iklim değişikliği ve kuraklık nedeniyle su kaynakları giderek azalıyor. Burdur’daki bu kuraklık tehlikesini önlemek amacıyla başlatılan proje kapsamında çiftçi ve üreticiler susuz tarıma, suyu az tüketen bitkilere yönlendirilmeye çalışılıyor. Burdur’da, kuraklığın önüne geçmek için 350 dekar araziye dikilen, suya az ihtiyaç duyan ve önemli aromatik bitkilerden olan lavanta hasadı başladı.

“Suyu tasarruflu kullanan, az tüketen bitkilere yönelmemiz lazım”

Burdur Valisi Dr. Türker Öksüz, hasat öncesi yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Lavanta ilimizin önemli aromatik bitkilerinden birisi. Bugün de onun hasadını gerçekleştirmiş olacağız. Tabi bu vesileyle lavanta hasadını yaparken dikkat çekmek istediğimiz birkaç husus daha var onu da ifade etmek istiyorum. Malum bir iklim değişikliği var bütün dünyada ve buna bağlı olarak da tabii sıcaklıklarda ani düşüşler, yükselmeler oluyor ve bu da tabiatın dengesini olumsuz yönde etkiliyor. 1940 yılından beri ilk kez 2024 Mayıs ayında en yüksek sıcaklık ortalaması ölçülmüş durumda. Bu küresel ısınmanın dünyada ve ülkemizdeki etkilerini göstermesi açısından önemli bir örnek. Dolayısıyla bu küresel ısınma ortamında bizler mutlaka ilk olarak suyu tasarruflu kullanmamız lazım, su verimliliğini ön plana almamız lazım ve yaptığımız tarımsal faaliyetleri de buna göre planlamamız lazım. Daha az su tüketen, suya az ihtiyaç duyan bitkilerin yetiştirilmesi bu anlamda işte aromatik bitkilerin ekimi bu yüzden önemli. Lavantada ve gül üretimi de suya az ihtiyaç duyan bitkilerden. Bunun tabi hem ekonomik değeri var hem de bir yanda suya az ihtiyaç duyma gibi bir avantajları var. Biz uluslararası göstergeler açısından su sıkıntısı çeken ülkeler arasındayız. Dolayısıyla mutlak surette suya az ihtiyaç duyan bitkilerin üretimine önem vermemiz lazım.”

“Susuz tarımı yöreye anlatmaya çalışıyoruz”

Lisinia Doğa Projesi kurucusu Öztürk Sarıca ise şöyle konuştu:

“2005 yılında Lisina Doğa Projesi çerçevesinde başladığımız etkinliklerle ilgili Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi’nde özellikle susuz tarım ve gelecek nesillerin içme sularının korunması ve Burdur Gölü ile ilgili çalışmalarımızda kamu, üniversite ve Lisinia proje birliktelikleriyle burada 675 dekarlık alanda tıbbı aromatik bitki dikim ve faaliyetlerine başladık. Şu anda asıl bu işin çağrıcı üyesi lavanta olmak üzere, kekik, lavanta, adaçayı, melisa, biberiye gibi pek çok ıtri bitkiyi burada yetiştiriyoruz. Ayrıca burada araştırmaları yapılıyor ve bunun yanında çevresel alanda susuz tarımı yöreye anlatmaya çalışıyoruz. Özellikle burada görsellerini kullanarak hem insanları buraya eko turizme yönlendirmeye hem de özellikle insanları sulu tarımdan susuz tarıma, damlama sulama sistemlerine geçirmeyi amaçlayan bir proje dahilinde anlatmaya çalışıyoruz. Özellikle son yıllarda hızlı bir şekilde sularımız tükenmekte. Artık sulu tarım için yeraltı suları kullanılmakta. Oysaki yeraltı suları gelecek nesillerin içme suları. Tabiiki bu ülkede büyükbaş hayvancılık, sulu tarım da yapılacak ama mümkün olduğunca taban su seviyesinin yüksek olduğu yerlerde yapılması gerekiyor. Göller Yöresi su fakiri olan yerler. Buralarda özellikle gelecek nesillerin içme suyunu kurtarmak anlamında, gelecek nesillere içme suyu bırakmak anlamında susuz tarım modellerinin çalışılması gerekiyor ki biz 2005 yılından beri susuz tarım modellerini çalışıyoruz.”

SEYFİ ÇELİKKAYA

(YOZGAT) – Yozgat’ın Sarıhacılı Mahallesi’nde 2021 yılında yurt dışından getirdiği fidelerle kurduğu lavanta bahçesinde üçüncü hasadını alan Harun Haliloğlu, pazar bulmakta zorlandıklarını söyledi. Haliloğlu, “En büyük sorunumuz çıkardığımız yağların pazar bulamaması, pazar bulamadığımız için de iç piyasada şu anda değerlendirmeye çalışıyoruz. Yurt dışı kanallarımızın gerek devlet, gerek hükümet yetkililerince ivedi bir şekilde, acil bir şekilde açılmasını talep ediyoruz” dedi.

Kozmetikten temizlik sektörüne, sağlıktan sanayiye kadar geniş bir alanda kullanılan lavantanın yetiştiriciliği konusundan önemli bir mesafe kaydedilen Yozgat’ta, üretimi yapılan lavanta bitkisi ihraç edilemeyince sıkımı yapılıp, yağ olarak iç piyasaya sürülüyor. “Yozgat lavantası memleket hatırası diye yola çıkmıştık ve yine Yozgat lavantası memleket hatırası diye markalaştırdık” diyen çiftçi Harun Haliloğlu, Bulgaristan’ın fason üretim yaparak AB ülkelerine ihraç ettiğini öne sürerek, Türkiye’nin de aynı şekilde ürettiğini ihraç edebilmesine yönelik hükümetin gerekli girişimlerde bulunmasını istedi.

“Bu seneki hasadımızda önceki yıllara nazaran yüzde 40’a yakın fire var”

Lavanta hasadına başlayan Haliloğlu, yağışların az olması nedeniyle bu yıl üründe yüzde 40 civarında bir kaybın söz konusu olduğunu vurgulayarak, şöyle konuştu:

“2021 yılı baharında ektik, daha doğrusu fideledik. İlk fidelerimizi yurt dışından getirmiştik, şimdilerde Türkiye’de yaygınlaştı. Bu sene dördüncü yıl üçüncü hasat. Bu seneki hasadımızda önceki yıllara nazaran yüzde 40’a yakın fire var. Kış yağışları özellikle kar yağışı görmediğimizden dolayı şu anda lavanta ürünümüzde böyle bir kayıp var. Ama yine de katma değerli ürün üretilmesi açısından Yozgat için tavsiye edebileceğim bir ürün. Bu ürünü doğrudan yurt dışına satmamız gerekiyor, özellikle Avrupa Birliği üzerinden dünyaya yayılması gerekiyor. Türkiye’de henüz önemi kavranmamış bir durum. Yozgat lavantası olarak yola çıktığımızda yaptığımız araştırmalar da ‘nasıl bir iklimde nasıl bir mevsimde yetiştir’ diye araştırdığımızda, yazları çok sıcak, gündüzleri çok sıcak, geceleri de çok soğuk bir mevsimin, iklim arayışındaydı lavanta. Biz de dedik ki; bunun adı Yozgat neden olmasın? Denedik oldu. 8 bin metrekare bir alan içerisinde yaklaşık 15 bin fideyle tarım yapmaya çalışıyoruz.”

“Bulgaristan seviyesinde bir satış yapmak istiyoruz”

Lavanta bitkisinin sağlık sektöründe kullanılan çok değerli, katma değeri yüksek bir bitki olduğuna vurgu yapan çiftçi Haliloğlu, şöyle dedi:

“En büyük sorunumuz çıkardığımız yağların pazar bulamaması, pazar bulamadığımız için de iç piyasada şu anda değerlendirmeye çalışıyoruz. Yurt dışı kanallarımızın gerek devlet, gerek hükümet yetkililerince ivedi bir şekilde, acil bir şekilde açılmasını talep ediyoruz. Avrupa Birliği’nde şu anda Bulgaristan söz sahibi, fason üretim yaparak. En azından biz Bulgaristan seviyesinde bir satış yapmak istiyoruz. Bu da bizi çok yoruyor. Girdi maliyetlerimiz çok yüksek, akaryakıt, işçi vesaire. Fakat üründe pazar bulamadığımızdan sebep, ekonomik sıkıntı içerisindeyiz. Ama her şeye rağmen memleket bizim, çalışmaya, üretmeye devam edeceğiz.

“Tamamıyla tıbbi lavanta üretiyoruz”

Yağı çıkaracak şu an tesisimiz yok. Belli bir metrekarenin üzerine ürün çıkmayınca, tarla çıkmayınca yağ üretim tesisleri kurmak çok faydalı olmuyor, çok akıllıca olmuyor. Bizim hemen yakınımıza 24 kilometre mesafede organize sanayi bölgesindeki bir firmamız yağ çıkarma, sıcak buhar distilasyonu şeklinde yağ çıkarma sistemiyle bize yardımcı oluyorlar. O şekilde bir çalışmamız var. Yağlarımızı üretip şimdilik depoluyoruz. Eğer yurt dışı pazarı bulabilirsek ciddi katma değerli bir ürün. Çok basit bir hesap yapayım; bizim bölge tarlalar genellikle nadasla kullanılır. Bir yıl ekilir, bir yıl bekler. Ben bu aşamada küçük bir hesap yaptığımda; buraya buğday arpa cinsinden bir şey ekmiş olsaydım yıllık bana getirisi ortalama bin lira civarı olacak idi. Ama ben şimdi burada yağı çıkarttığımda eğer yağları gerçek fiyatıyla satabilirsem yaklaşık 70- 80 bin lira gibi bir rakama ulaşabilirim. Bu masrafları düştüğümüzde de nereden baksanız yüzde 50 masrafa gitmiş olsa bile yıllık 40- 50 bin lira bir getirisi olabilir, bir de her yıl bu durum. Buğdayın yaklaşık 50 katına ulaşabilme ihtimalimiz var. Fakat en büyük sıkıntımız az önce söylediğimiz gibi yurt dışı kanallarının açılması, yani uluslararası bir ürün haline gelmesi. Çünkü biz burada turistik bir amaç peşinde değiliz, tamamıyla tıbbi lavanta üretiyoruz. Üretmiş olduğumuz lavanta angusta folyo, sevtopolis ve tıbbi lavanta olarak geçer. İlaç sanayi ve kimya sanayinde şu anda yer alan bir ham maddedir.”

“Devlet desteği bu iş için ekim ve üretim noktasında çok zayıf”

Çiftçi Harun Haliloğlu, sulama imkanı olmadığından dolayı yılda bir kez ürün aldığını, sulama imkanı olan yerlerde iki defa ürün alınabildiğini kaydetti. Haliloğlu, “2021 yılı öncesinde bir üç-dört yıl şahsi olarak AR-GE çalışması yaptım, ‘Dünyada ne yapılır? Avrupa’da ne yapılır? Türkiye’de ne yapılıyor’ noktasında. Devlet desteği bu iş için ekim ve üretim noktasında çok zayıf olduğunu gördüm, destek almaya gerek görmedim. Devlet distilasyon tesisi kurulumunda şu anda TKDK ve diğer kalkınma acenteleri üzerinden destek veriyor. Böyle bir şey de şu anda yapma ihtimalim yok, en azından benim kullanım alanım dar olduğu için. Dolayısıyla devlet desteği almadım. Devletten hiçbir destek almadım. Sadece Yozgat İl Tarım Müdürlüğümüzdeki bazı değerli arkadaşlarımız ciddi danışmanlık hizmeti veriyorlar” diye konuştu.