Bosna Hersek’in başkenti Saraybosna’ya, Krug 99 Bağımsız Entelektüeller Derneği programı için gelen Kurti, Devlet Başkanlığı binasında Becirovic ve Komsic ile görüştü.
Devlet Başkanlığı resmi internet sitesinden yapılan paylaşımda konuşmasına yer verilen Becirovic, Kosova’nın tanınması için Başkanlık Konseyinde oy birliği kararı gerektiğini belirtti.
Becirovic, Bosna Hersek’teki iki entiteden Sırp Cumhuriyeti (RS) Başkanı Milorad Dodik’in, Kurti’nin Bosna Hersek’e gelmesini “provokasyon” olarak görmesini, “Gobbelsvari propaganda” şeklinde tanımladı.
Balkanlar’ın batısındaki ülkelerin Avrupa Birliği’ne (AB) entegrasyonunu gerçekleştirmek için oluşturulan Berlin Süreci’ne herkesin saygı duyması gerektiğini vurgulayan Becirovic, şunları ifade etti:
“Sorumlu kişiler her zaman anayasal ve hukuki ilkelere saygı gösterilmesi konusunda ısrarcı olmalı, yapıcı diyaloglara açık olmalıdır. Hiç kimse Bosna Hersek devlet liderlerini disipline edebileceğini, kiminle, nerede ve ne zaman konuşacaklarını belirleyebileceğini düşünmesin. Bunu sonsuza dek unutmalılar. Berlin’de imzalanan anlaşmalar, Balkanlar bölgesinde daha kaliteli bir bağlantı sağlanmasını ve AB standartlarına uyumu hedefliyor. Bunlar arasında, Batı Balkanlar’da kimlik kartlarıyla serbest dolaşım anlaşması da bulunuyor.”
Becirovic, Bosna Hersek vatandaşlarına Kosova’ya kimlikle vizesiz girebilmelerine olanak sağlayan karardan dolayı memnun olduklarını, RS’den gelen engellemeler nedeniyle kendilerinin Kosova vatandaşlarına bu hakkı veremediğini, bunun da Berlin Süreci’nin ihlali olduğunu belirtti.
Milorad Dodik’in Devlet Başkanlığı Konseyi’nde Sırp üye olarak görev yaptığı yıl, dönemin Kosova Cumhurbaşkanı Haşim Thaçi’yi bir program için resmi davetli olarak çağırdığını ifade eden Becirovic, bunun doğru bir adım olduğunu ve Dodik’in politik sürekliliğini koruması gerektiğini vurguladı.
Becirovic, Kurti’ye, Srebrenitsa’da 1995’te Sırplar tarafından gerçekleştirilen soykırımı tanıdıkları ve Bosna Hersek’te 4 Ekim’de meydana gelen seldeki yardımları için teşekkür etti.
Hırvat üye Komsic de Kurti’nin ziyaretinden memnuniyet duyduğunu, RS’den gelen tepkilere ilişkin ise kimsenin kendilerine kiminle görüşecekleri hususunda bir dayatmada bulunamayacağını ifade etti.
Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı ve Sırp üye Cvijanovic’ten, Kurti’nin ziyaretine “hoşnut olmadık” tepkisi
Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı ve Sırp üyesi Zeljka Cvijanovic de yerel medyada yer alan açıklamasında, Kurti’nin ziyaretinden hoşnut olmadıklarını kaydetti.
Cvijanovic, ziyaretten Kurti’nin geldiği gün haberi olduğunu savunarak, “Bosna Hersek, Kosova’yı tanımıyor ve eğer takılmak istiyorlarsa, devlet kurumlarının binasına değil, Saraybosna’daki kafelerden birine gitmeleri gerekirdi.” değerlendirmesinde bulundu.
Öte yandan, Kurti, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Saraybosna’da 1992-1995’teki savaşta öldürülen 1601 çocuk için yapılan “Öldürülen Çocuklar Anıtı”na çiçek bırakarak, “Burası derin bir üzüntü ve anma yeri. Saraybosna Kuşatması sırasında Sırp güçleri tarafından işlenen geniş çaplı vahşetlerin bir parçası olarak 1601 çocuk öldürüldü. Bu trajik figür burada anılıyor ve bize kaybedilen masum hayatları ve sivillere uygulanan dehşeti hatırlatıyor.” ifadesini kullandı.
Haber Kaynak : SONDAKIKA.COM
“Yayınlanan tüm haber ve diğer içerikler ile ilgili olarak yasal bildirimlerinizi bize iletişim sayfası üzerinden iletiniz. En kısa süre içerisinde bildirimlerinize geri dönüş sağlanılacaktır.”
]]>Türkiye’nin Priştine Büyükelçiliği, Kosova Demokratik Türk Partisi (KDTP), Kosova Türk Öğretmenler Derneği (KTÖD) işbirliğinde düzenlenen etkinliğe Türkiye’nin Priştine Büyükelçisi Sabri Tunç Angılı, Prizren Başkonsolosu Celal Doğan, KDTP Genel Başkanı ve Bölgesel Kalkınma Bakanı Fikrim Damka, KDTP Milletvekilleri Fidan Brina Jılta ile Enis Kervan, KTÖD Başkanı Erol Kala’nın yanı sıra ülkede görevli Türk kurumlarının temsilcileriyle çeşitli bölgelerden gelen Kosovalı Türk öğretmenler katıldı.
Büyükelçi Angılı, burada yaptığı konuşmada, Kosovalı Türk öğretmenlerin, topluma ve gelecek kuşaklara büyük katkılar sunduğunu ve sunmaya devam ettiğini söyledi.
Türkçe eğitimin Kosova’da devam etmesinin çok önemli olduğunu dile getiren Angılı, “Kosova Türk toplumunun inşallah ilelebet bu topraklarda var olabilmesi için Türk dili ve Türk kültürünün yaşaması elzemdir ve bunun yaşaması açısından sizlerin Türkçe eğitimdeki öğretmenler olarak yaptığınız görev son derece önemlidir. Sadece bir meslek değil aynı zamanda büyük bir milli görev yapıyorsunuz.” diye konuştu.
Bakan Damka da konuşmasında Kosova’da Türkçe eğitimin devam etmesi için her türlü desteği sunmaya devam edeceklerini belirterek, “Kosovalı Türklerin varlığı Türkçe eğitime bağlıdır.” dedi.
KTÖD Başkanı Kala ile Türkiye’nin Priştine Büyükelçiliği Eğitim Müşaviri Veysel Erdel de birer konuşma yaparak, Kosovalı Türk öğretmenlerin öğretmenler gününü kutladı.
Konuşmaların ardından davetlilere 24 Kasım Öğretmenler Günü vesilesiyle akşam yemeği verildi.
Tören, toplu fotoğraf çekimiyle sona erdi.
Kosova’da Türkçe eğitim
Eski Yugoslavya döneminde 1951’de alınan kararla Kosova topraklarında yaşayan Türk topluluğu için Türkçe derslerin görüleceği sınıflar açıldı.
Kosova’da halihazırda Türkçe eğitim, öğrenci sayısı son yıllarda azalmış olsa da Prizren, Priştine, Mamuşa, Mitroviça ve Gilan belediyeleri ile Dobruçan köyünde çeşitli düzeylerdeki okullarda devam ediyor.???????
Ayrıca Priştine ve Prizren üniversitelerinde lisans ve yüksek lisans düzeylerinde Türkçe bölümler bulunuyor.
Haber Kaynak : SONDAKIKA.COM
“Yayınlanan tüm haber ve diğer içerikler ile ilgili olarak yasal bildirimlerinizi bize iletişim sayfası üzerinden iletiniz. En kısa süre içerisinde bildirimlerinize geri dönüş sağlanılacaktır.”
]]>
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Kosova temaslarını sürdürüyor. Fidan, başkent Priştine’deki temaslarının ardından Prizren şehrinde Türk mahallesi olarak bilinen Kurila’da Türk soydaşlarla bir araya geldi. Motrat Qirazi Okulunda Kosova ve Türk bayraklarıyla karşılanan Bakan Fidan, çocuklarla hatıra fotoğrafı çekildi. Kosova’nın meşhur bardak folklor oyununu izleyen Bakan Fidan, burada yaşayan Türk soydaşlara seslendi. Fidan, “Prizren’deki Türk varlığı az önce Fikrim Bey’de ifade etti; Balkanlar’daki 600 yıldır devam eden Türk varlığının en müstesna unsurlarından biri. Sizlerle gurur duyuyoruz, iyi ki varsınız. Türk dilini, Türk kültürünü, Türk tarihini burada yıllardır her türlü koşula rağmen yaşatıyor olmanız, buradaki varlığınız, buradaki birliğiniz, dirliğiniz, iriliğiniz gerçekten bizim için çok şey ifade ediyor. Sizlerin iyi olması huzur içerisinde yaşaması, barış içinde olması, refah içinde olması gerçekten bizim de en büyük dertlerimizden biri. Türkiye Cumhuriyeti yıllardır olduğu gibi bundan sonra da sizin yanınızda olmaya devam edecek” dedi.
“Kosova’nın bağımsızlığına kavuştuğu günden itibaren ilk tanıyan devletlerden biri Türkiye Cumhuriyeti oldu”
Fidan, 600 yıldır devam eden buradaki varlığın son 20 yılında bu varlığı, bu kültürü bu dili yaşatmak için beraber çalışmaktan duyduğum gurur duyduğunu belirterek, “Mutluluğu da ayrıca ifade etmek istiyorum. 2003 yılında TİKA başkanlığına atandığımda o dönem buradaki Türk varlığına her türlü yardımı uzatmak için sayın başbakanımızın talimatları olmuştu. Cumhurbaşkanımız Tayyip Bey o zaman başbakandı. Özellikle Prizren’deki Türk varlığı için yapılması gereken her türlü desteğin yapılmasını faaliyetin yapılması konusunda talimat vermişti. O dönem gerçekten burada belki hepsinin adını anamayacağım çok değerli kardeşlerimiz vardı, dernekler vardı, şu anda bir kısmı hala buradalar. Mahir Bey buradalar Mahir Bey’le yıllarca beraber çalıştık Enis Kervan Bey, Fikrim Bey buradalar. Gerçekten birçok arkadaş, rahmetli Arif Bütüç (Mamuşa Belediyesi Başkanı) vardı” şeklinde konuştu.
Özellikle Türk kültürüyle ilgili faaliyetlerinin, projelerinin TİKA olarak büyük etki oluşturduğunu kaydeden Fidan, “Daha sonra başta Mamuşa olmak üzere buradaki Türk varlığının yaşadığı yerlerde hayata geçirdiğimiz projeler buradaki soydaşlarımızın yaşantılarını bir nebze de olsa kolaylaştırmak için Türkiye Cumhuriyeti’nin elinden gelen her şeyi yapmasının birer nişanesiydi. Tabi bunlar mütevazi katkılar ama daha büyük bir stratejik yaklaşım her zaman için büyük olan etkili olan Türkiye Cumhuriyeti’nin hafızasında ve stratejisinde sizlerin var olması. Kosova’nın bağımsızlığına kavuştuğu ilk günden itibaren biliyorsunuz ilk tanıyan devletlerden biri belki ilki Türkiye Cumhuriyeti oldu. Kosova’daki başta Arnavut kardeşlerimiz olmak üzere buradaki bütün kardeşlerimizin şanlı bağımsızlık mücadelesi Türkiye Cumhuriyeti tarafından başından itibaren desteklenmiştir” diye konuştu.
“Balkanlar’daki Osmanlı tarihinin bıraktığı izi, görmek için vatandaşlarımız buralara geliyorlar”
Ellerinden gelen her türlü desteği vermeye devam ettiklerini söyleyen Fidan, “Bugün Priştine’de yaptığım başta dışişleri bakanı daha sonra başbakan ve cumhurbaşkanıyla görüşmelerin hepsinde hem sayın cumhurbaşkanımızın Kosova’yı desteklemedeki iradesini hem de devlet olarak kurumlarımızın her türlü alanda ticaret, eğitim, kültür, enerji, ulaştırma, sağlık, güvenlik bütün alanlarda Türkiye’nin Kosova’nın yanında olduğunu her türlü iş birliğine hazır olduğumuzun altını bir kez daha çizdim” ifadelerini kullandı.
Kosova’daki Türk varlığının, Türkiye’den gelen turist sayısının giderek arttığını belirten Fidan, “Dün Kuzey Makedonya’daydım orada da yani şehrin merkezinde gerçekten çok sayıda Türkiye’den kardeşlerimiz şehri geziyorlardı. Ondan sonra buraya geliyorlardı bir paket içerisinde Balkanlar’daki Osmanlı tarihinin bıraktığı izi, anıları yerinde görmek için vatandaşlarımız buralara geliyorlar. Gerçekten Prizren’e de gelmeye başladılar. Bu etkileşimin artık sadece Kosova’dan Türkiye’ye değil, Türkiye’den de Kosova’ya geliyor olması yeni bir başlangıç bizim için. Bu başlangıçların inşallah artarak devam edeceğini umut ediyorum. Az önce ifade ettiğim gibi bizim Kosova’ya desteğimiz devam edecek” dedi.
“Biz Türkiye olarak her zaman sorunların diyalogla çözülmesine taraftarız”
Kosova’nın barış içerisinde, Balkanların huzur içerisinde olmasının bir numaralı stratejileri olduğunu vurgulayan Fidan, ” Üsküp’te de yaptığım basın toplantısında ifade ettiğim bugün de ifade ettiğim değerli soydaşlarımız zaman zaman haberlerde görüyorsunuz Balkanlar da gerek Saray Bosna da, gerek Kosova’da gerilim artıyor belli sorunlar yaşanıyor diye. Biz Türkiye olarak her zaman için sorunların diyalogla, barışla müzakere yoluyla çözülmesine taraftarız. Onun içinde elimizden geleni yapıyoruz. Cumhurbaşkanımızın yıllar içerisinde oluşturduğu siyasi liderliğin birikimiyle bölgedeki diğer siyasi liderlerle iletişime geçerek Türkiye’nin ağırlığını koyarak buradaki sorunların bütün halkların lehine ortak çıkarına ve huzuruna olacak şekilde çözülmesi için elimizden geleni yapıyoruz. İnşallah da yapmaya devam edeceğiz” şeklinde konuştu.
Bakan Fidan, “1941 yılından itibaren İkinci Dünya Savaşı’nın karanlık günlerinde Türk dilini, Türk kültürünü yaşatmak için Kuzey Makedonya’daki soydaşlarımız Yücel Teşkilatı vesilesiyle Türkçe eğitim için canlarını ortaya koydu, şehitler verdi. Prizren’de de Doğru Yol Türk Kültür ve Sanat Derneğini, Priştine’de de Gerçek Derneğini kuranlar o dönemin sor derece sınırlı imkanlarıyla Türk dilini, Türk kültürünü yaşattılar. Ben 2003 yılından itibaren buradaki projelere çalışmaya başladığımızda o zaman yakılmış olan meşalenin bugün de devam ettirmiş olmasını görmekten gerçekten çok gurur duydum. ve emeği geçen herkesten Allah razı olsun. Çok teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.
“Kosova’dan gelen Türk gençlerinin ücret ödememesi sistemini kurduk”
Çocukları Türkçe eğitim veren okullara göndererek kendi diline sahip çıkmalarını, kültürlerine sahip çıkmalarını sağladıkları için başta anneler olmak üzere bütün ebeveynlere teşekkür eden Fidan, “Çocuklarımızın diline, dinine, kültürüne, tarihine sahip çıkmaları için verdiğiniz mücadele çaba her türlü takdirin üstündedir. Bunu ne kadar takdir etsek yine de yetmez. Tekrar tekrar teşekkür ediyorum. Her gün bu okula çocuklarını getiren anneler, onları dışarıda bekleyen anneler, daha sonra alıp götüren anneler ve bunu yıllarca her gün ama her gün yağmurda, karda, çamurda sürekli yapan anneler gerçekten sizlerin varlığıyla sizlerin konuştuğu Türkçeyle, sizlerin dualarıyla, sizlerin ortaya koyduğu örnek şahsiyetle bu çocuklarımız büyüyorlar. Asıl teşekkür, asıl takdir size” diye konuştu.
Burada liseyi bitiren çocuklar için Türkiye’de okuma imkanlarının olduğunu belirten Fidan, “Belli burslarla Türkiye’ye geliyorlar. Bundan sonra sadece sınavı kazanan değil Türkiye’deki üniversitelere her türlü kaydı yaptıran öğrencilerimin ücretleri Türkiye Cumhuriyeti tarafından verilmesi karşılığında eğitim imkanı sunma kararı almıştık. Bunu da Sayın Fikrim Damka Türkiye’ye geçen sene geldiğinde gündeme getirdi. ‘Bütün gençlerimiz için bu elzem’ dedi. Biz de çok şükür gereğini yaptık bundan sonra özellikle Prizren’den Kosova’dan gelen Türk gençlerinin Türkiye’de eğitimlerini alırken Türkiye’de okuyan gençlerin ücret ödememesi sistemini kurduk. Bizim gençlerimizden tek bir beklentimiz var bundan sonra Türkiye’de okuyan eğitimini bitiren gençlerimizin tekrar buraya gelmesi, ata topraklarında bayrağın bırakıldığı yerden taşınmaya devam etmesi ve daha yükseklere çıkartılması esas olacaktır” dedi.
“İki ülke arasındaki ilişki inanılmaz derecede yakınlaşmış durumda”
Kosova hükümetiyle örnek bir iş birliğinin olduğunu ifade eden Fidan, “Onların ortaya koyduğu imkanlarla, bizim ortaya koyduğumuz stratejiyle iki ülke arasındaki ilişki inanılmaz derecede yakınlaşmış durumda. Türk iş insanları burada giderek yatırımlarını artırıyorlar. THY haftada 14 sefer Kosova’ya uçuş yapıyor. Kosova ile Türkiye arası neredeyse 1 saate inmiş durumda. Bu kadar yoğun bir trafik, gidiş-geliş iki ülkeyi adeta tek bir ülke gibi hareket ettiğimiz tek bir alana getirmiş durumda. İnşallah sizler bu imkanlardan daha çok faydalanacaksınız. Sizin her türlü derdinizi probleminizi dinlemek üzere hem büyükelçiliğimiz hem buradaki başkonsolosluğumuz 24 saat emrinize amadedir. Ben sözlerime son verirken değerli kardeşlerim bu sıcak karşılamanız için, beni ve arkadaşlarımı böylesine coşkulu bir şekilde bağrınıza bastığınız için çok teşekkür ediyorum. Gerçekten beni çok duygulandırdınız sizin sevginiz, sizin hisleriniz, sizin enerjiniz bize de geçti. Allah hepinizden razı olsun. İyi ki varsınız. Türkiye Cumhuriyeti her zaman yanınızda” şeklinde konuştu.
“Kosova’daki Türk toplumu hiçbir zaman yılmadı”
Kosova Demokratik Türk Partisi – KDTP Genel Başkanı ve Bölgesel Kalkınma Bakanı Fikrim Damka da, “Sizleri Türklerin Prizren’de en yoğun yaşadığı Kurila semtinde başta öğrencilerimizle, öğretmenlerimizle, STK temsilcilerimizle, yöneticilerimizle ve halkımızla karşılamaktan onur duyduk. Kosova’da Türk toplumu 600 yıldan bu yana ayakta durmaya gayret etti, gayret etmeye de devam edecektir. Bazen zor dönemler oldu, bazen kolay dönemler oldu. Ama Kosova’daki Türk toplumu hiçbir zaman yılmadı. Türkçe eğitimden yılmadı, Türk kültüründen yılmadı, Türkçe konuşmaktan yılmadı. Türklüğü savunmaktan asla ve asla yılmadı, vazgeçmedi” ifadelerini kullandı.
Bundan sonra da bunun devamını daha görkemli bir şekilde getireceklerini belirten Damka, “Bugün anavatanımızın sayesinde yüzlerce çocuğumuz Türkiye’de eğitim alıyor, yüzlerce hastamız şifa buluyor, gençlerimiz kültürel gezi düzenliyor. Yüzlerce çocuğumuz yerinde burs alıyor. Türkiye Cumhuriyeti’nin bu destekleri bizlerin bu topraklarda devam etmemiz için vesile. Bunlar sizin sayenizde sayın bakanım. Başta Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere siz değerli bakanımız, TİKA’mız, YTB Başkanımız, büyükelçilerimiz bütün kurum ve temsilcileriniz Kosova’daki Türk toplumunun yanında. Her derdimize her talebimize aniden cevap veren bir Türkiye Cumhuriyeti var” şeklinde konuştu. – PRİZREN
Haber Kaynak : SONDAKIKA.COM
“Yayınlanan tüm haber ve diğer içerikler ile ilgili olarak yasal bildirimlerinizi bize iletişim sayfası üzerinden iletiniz. En kısa süre içerisinde bildirimlerinize geri dönüş sağlanılacaktır.”
]]>Kosova Cumhuriyeti Başbakanı Albin Kurti’nin katılımıyla İzmir Ticaret Odası’nda “İzmir Diaspora Buluşması” düzenlendi. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay ile eşi Öznur Tugay’ın katıldığı buluşmada; Kosova Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi Agon Vrenezi, Kosova Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosu Suzan Novobrdalija, Kosova Cumhuriyeti İzmir Fahri Konsolosu Muharrem Toprak, Foça Belediye Başkanı Saniye Bora Fıçı, İzmir Büyükşehir Belediyesi bürokratları, Balkan dernekleri, sivil toplum kuruluşlarının başkanları ile temsilcileri katıldı.
“İzmir’de Balkan kültürü ile her zaman iç içe yaşadık”
Programda konuşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, “Kendimi bundan sonra gönüllü Kosova İyi Niyet Elçisi olarak ilan edebilirim. Bizler İzmir’de Balkanlar’dan Türkiye’ye göçen pek çok yurttaşımıza ev sahipliği yapıyoruz. İzmir için bir Balkan şehridir diyen de çoktur. Eşim de bir Balkan göçmeni ailenin çocuğu. İzmir’de Balkan kültürü ile her zaman iç içe yaşadık. O nedenle Balkan ülkeleri ile ilgili olarak kötü haberler geldiğinde yürekten üzüldük, iyi haberler geldiğinde de içimiz mutlulukla doldu. Yüzölçümü ve nüfus olarak küçük bir ülke. Onuruyla ve sahip olduğu değerlerle kocaman yüreği olan bir ülke. Artan gücüyle bizi gururlandırıyor. Onların başarılarını bundan sonra daha yakından izlemekten büyük mutluluk duyacağımızı söylemek isterim. Çağrıya kulak vermek gerekiyor. Gerçekten saygın bir medeniyet var orada. Gittikçe daha da güçlenen, etkisi olan, ziyaretiyle de aynı zamanda bizi etkileyen bir yönetim var. Bunu bizim desteklememiz gerekiyor. Bugün sizlerin, İzmir’de yaşayan Kosova kökenli yurttaşların belki görevi gibi görünse de bu desteği vermek hepimizin görevi” ifadelerine yer verdi.
“Daha da yakın ilişkiler kurulması için çaba göstereceğim”
Karşılıklı ilişkilerin daha da yakınlaşması için görev süresi boyunca çaba sarf edeceğini ifade eden Başkan Cemil Tugay, “Bu dostluğa bundan sonra sadece kültürel, sosyal olarak değil ekonomik olarak karşılık vermek zorundayız. Sayın Başbakan Albin Kurti’nin ‘Kosova’ya yatırım yapın, ziyaret edin, görün’ çağrısına ben yürekten ‘evet’ diyorum. Önümüzdeki günlerde iş dünyasından temsilcilerle Kosova’ya gideceğiz. Kosova’nın dost saydığımız ülkelerin de gelişmesi ve büyümesi için hepimizin mücadele etmesi lazım. İzmir’in ilçelerinden; Karşıyaka, Konak ve Buca’nın kardeş belediyeleri var. Bundan sonra daha da yakın ilişkiler kurulması için çaba göstereceğim. 5 yıllık görev süremde bu konuda güzel sonuçlar elde edeceğimize inanıyorum. Bu görevi yapmaktan büyük onur duyacağım” şeklinde konuştu.
Kurti’den Kosova daveti
Ülkesi hakkında bilgiler veren Kosova Cumhuriyeti Başbakanı Albin Kurti, Kosova dışında yaşayan vatandaşlarına çağrıda bulundu. Kurti, “Kosova, Tiran ve İzmir arasında direkt uçuşlar başladı. Lütfen gelin ve Kosova’yı ziyaret edin. Kosova sadece benim değil, orada yaşayanların değil, sizin için de bir vatandır. O yüzden artık uzak durmayın, gelin. Sizi Kosova’ya bekliyoruz” ifadelerini kullandı. – İZMİR
]]>Hasan YILDIRIM/İSTANBUL, TİCARET Bakanı Ömer Bolat, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu tarafından (DEİK) düzenlenen Türkiye- Kosova İş Forumu’na katıldı. Bakan Bolat, burada yaptığı konuşmada, “Yıllar içinde ticaret hacmimizde kazandığımız olumlu ivmenin devam edeceğine, 2024 yılının sonuna kadar 1 milyar dolar seviyesine ulaşacağımıza inanıyorum” şeklinde konuştu.
Bolat, “Son 20 yılda, mal ihracatımız 7 kat artarak, 2023 yılında 255.4 milyar dolara ulaştı. Mal ihracatımızı 2024 yılında 260 milyar doların üzerine, 2026 yılında ise 300 milyar dolara çıkarmayı hedefliyoruz” dedi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Genel Merkezi’nde düzenlenen Türkiye-Kosova İş Forumu’na katıldı. İş Forumuna Kosova Başbakanı Albin Kurti, Kosova Başbakanı Özel Kalemi Luan Dalıpı ile DEİK Türkiye – Kosova İş Konseyi Başkanı Batuhan Özdemir ve İş konseyi üyeleri katıldı. Kosova Başbakanı Albin Kurti’nin de aralarında olduğu heyetle ekonomik ilişkileri değerlendiren Bolat, iş forumunda İngilizce bir konuşma da yaptı.
Türkiye ve Kosova arasındaki ekonomi forumunda konuşan Ömer Bolat “Son 20 yılda, mal ihracatımız 7 kat artarak ve 2023 yılında 255.4 milyar dolara ulaştı. Mal ihracatımızı 2024 yılında 260 milyar doların üzerine, 2026 yılında ise 300 milyar dolara çıkarmayı hedefliyoruz. Hizmetler ihracatı açısından, 2023 yılında 100 milyar dolar seviyesini aştık. Hizmetler ihracatımızı 2024 yılında 110 milyar dolara çıkarmak için çabalarımızı sürdürüyoruz. İhracatımız ve yatırımlarımız açısından, Avrupa ve Balkanlar bölgesi özel bir yere sahiptir. Kosova, bu anlamda, bağımsızlığını ilan ettiği günden bu yana elde ettiği ekonomik gelişmeyle Balkanlar bölgesinde önemli bir rol oynamıştır. Kosova’nın son 15 yılda büyük ekonomik atılım içerisinde olması bizleri sevindirmektedir” diye konuştu.
“KOSOVA POZİTİF BÜYÜME KAYDETMEKTEDİR”
Bolat “Bağımsızlığını ilan ettiği 2008 yılında Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (GSYİH) 5 milyar dolarken, 2023 yılında bu rakamı 2 katına çıkararak 10 milyar dolara ulaşmıştır. Benzer şekilde, kişi başına düşen gelir seviyesi 2023 yılında 6 bin dolara çıkarak 2 katına ulaşmıştır. Ayrıca Kosova, 2008 yılından bu yana pozitif büyüme kaydetmektedir. Bu büyümenin temel nedeninin, Kosova’nın bölgesel işbirliği ve çeşitli uluslararası kuruluşlara üyelikleri sonucu ticaret ağının genişlemesi ve yatırımların artması olduğunu görüyoruz. Bu bağlamda, Kosova 2007’de Orta Avrupa Serbest Ticaret Anlaşması’na (CEFTA), 2009’da Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu’na, 2012’de Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’na ve 2013’te Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası’na üye olmuştur. Diğer taraftan AB ve Türkiye başta olmak üzere serbest ticaret anlaşmaları da bu gelişmelere pozitif katkı sağlamıştır” dedi.
“2024’TE 1 MİLYAR DOLAR TİCARET HACMİ SEVİYESİNE ULAŞACAĞIMIZA İNANIYORUM”
Türkiye’nin Kosova’nın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri olduğunu söyleyen Bolat, “Kosova’nın istikrarını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tam olarak destekliyoruz. Kosova’nın istikrarı, Balkanlar’ın istikrarı demektir. Türkiye ve Kosova arasındaki gelişen ticaret ilişkileri de, kazan kazan prensibine uygun olarak her iki ülkeye de katkı sağlamaya devam etmektedir. 2023 yılında Kosova ile ticaret hacmimiz 785 milyon dolara ulaşmıştır. Yıllar içinde ticaret hacmimizde kazandığımız olumlu ivmenin devam edeceğine, 2024 yılının sonuna kadar 1 milyar dolar seviyesine ulaşacağımıza inanıyorum” şeklinde konuştu.
“TÜRKİYE VE KOSOVA İŞBİRLİĞİNİ ARTIRACAKTIR”
Avrupa Birliği (AB) adayı olarak Kosova’nın Türkiye için önemli bir ticaret ortağı olduğunu söyleyen Bakan Bolat “Türkiye ve Kosova’nın kardeş ülkeler olarak yakın ve verimli işbirliklerini gelecekte de artıracağına içtenlikle inanıyorum. Sayın Başbakan Kurti’nin Sayın Cumhurbaşkanımızla Ankara’da yapmış olduğu görüşmelerin ve bugün düzenlediğimiz İş forumunun bunun için eşsiz bir fırsat sunduğuna inanıyorum. Bugün burada bulunan tüm değerli iş insanlarımızın, ülkelerimiz arasındaki ekonomik ve ticari ilişkileri daha da geliştirmek için bu fırsatı en iyi şekilde değerlendireceklerine inancım sonsuz ” diye konuştu.
“TÜRK MÜTEAHHİTLER KOSOVA’DAKİ ALT YAPI PROJELERİNE DAHA FAZLA KATILMAK İSTİYOR”
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak ise, “Bu toplantının mevcut ilişkilerimizi pekiştiriceğine inanıyorum. Bilgi ve tecrübemizin gücüyle işbirliklerimizi derinleştirmek temel hedefimizdir.İlişkilerimizin mükemmel olduğunu biliyorum. Bundan son derece memnuniyet duyuyorum. Bazı detaylar vereceğim.Kosova’da toplam yatırımlarımız 430 milyon Euro’ya ulaştı ve bu rakamla Kosova’ya doğrudan yabancı yatırım yapan 6. ülkeyiz. Müteahhitlerimiz 1.5 milyar Euro’luk projelerin altını çizerek 10 bine yakın istihdam sağlıyor ve Türk bankaları Kosova’da hizmet veriyor” dedi. Olpak,
Türkiye’nin Kosova’daki yatırımlarından da bahseden Olpak, “Başlıca yatırımlar; havalimanı işletmeciliği, elektrik dağıtımı ve altyapı projeleri.Aramızdaki ikili ticaret hacmi 750 milyon dolar civarında. İşbirliğimizi geliştirmemize yardımcı olacak birkaç noktanın da altını çizeyim. Türk müteahhitler ve teknik danışmanlar Kosova’daki altyapı yenileme projelerine daha fazla katılmak istiyor.” diye konuştu.
Kosova Başbakanı Albin Kurti de İş forumunda İngilizce bir konuşma yaptı.Atatürk’ün modernizasyon ve barış prensipleri tüm dünyadaki insanlar arasında yankılanmıştır. Türkiye ile tarihsel bir geçmiş temelinde bağlıyız. Uluslarımız arasındaki ilişkiler tarihi değerlere saygıya dayanmaktadır.” dedi.
]]>
Bolat, DEİK Genel Merkezi’nde düzenlenen Türkiye-Kosova İş Forumu’ndaki konuşmasında, Türkiye ve Kosova arasında bugüne kadarki ilk ekonomi forumunun düzenlendiğine işaret etti.
Türkiye ekonomisinin büyümesini sürdürdüğünü, ihracatın bu büyümenin ana motoru olmaya devam ettiğini belirten Bolat, son 20 yılda, mal ihracatının 7 kat artarak, 2023’te 255,4 milyar dolara ulaştığını anımsattı.
Bolat, mal ihracatını 2024’te 260 milyar doların üzerine, 2026’da ise 300 milyar dolara çıkarmayı hedeflediklerini belirterek, şunları kaydetti:
“Hizmetler ihracatı açısından, 2023’te 100 milyar dolar seviyesini aştık. Hizmetler ihracatımızı 2024 yılında 110 milyar dolara çıkarmak için çabalarımızı sürdürüyoruz. İhracatımız ve yatırımlarımız açısından, Avrupa ve Balkanlar bölgesi özel bir yere sahiptir. Kosova, bu anlamda, bağımsızlığını ilan ettiği günden bu yana elde ettiği ekonomik gelişme ile Balkanlar bölgesinde önemli bir rol oynamıştır. Kosova’nın son 15 yılda büyük ekonomik atılım içerisinde olması bizleri sevindirmektedir. Bağımsızlığını ilan ettiği 2008 yılında Gayri Safi Yurt içi Hasılası (GSYH) 5 milyar dolar iken, 2023’te bu rakamı iki katına çıkararak 10 milyar dolara ulaşmıştır. Benzer şekilde, kişi başına düşen gelir seviyesi 2023 yılında 6 bin dolara çıkarak iki katına ulaşmıştır.”
Ayrıca Kosova’nın, 2008’den bu yana pozitif büyüme kaydettiğine işaret eden Bolat, “Bu büyümenin temel nedeninin, Kosova’nın bölgesel işbirliği ve çeşitli uluslararası kuruluşlara üyelikleri sonucu ticaret ağının genişlemesi ve yatırımların artması olduğunu görüyoruz. Bu bağlamda, Kosova 2007’de Orta Avrupa Serbest Ticaret Anlaşması’na (CEFTA), 2009’da Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu’na, 2012’de Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’na ve 2013’te Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası’na üye olmuştur. Diğer taraftan AB ve Türkiye başta olmak üzere serbest ticaret anlaşmaları da bu gelişmelere pozitif katkı sağlamıştır.” diye konuştu.
“Yüzyıllara dayanan tarihi, siyasi ve ekonomik bağlarımız bulunmakta”
Bakan Bolat, Türkiye ile Kosova’nın yüzyıllara dayanan tarihi, siyasi ve ekonomik bağları bulunduğunu, ortak kültür ve derin köklü ilişkilerin, ülkeler arasındaki kardeşlik temellerini oluşturduğunu dile getirdi.
“Türkiye, Kosova’nın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biridir.” diyen Bolat, şöyle devam etti:
“Kosova’nın istikrarını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tam olarak destekliyoruz. Kosova’nın istikrarı, Balkanlar’ın istikrarı demektir. Türkiye ve Kosova arasındaki gelişen ticaret ilişkileri de kazan-kazan prensibine uygun olarak her iki ülkeye de katkı sağlamaya devam etmektedir. 2023’te Kosova ile ticaret hacmimiz 785 milyon dolara ulaşmıştır. Yıllar içinde ticaret hacmimizde kazandığımız olumlu ivmenin devam edeceğine, 2024 yılının sonuna kadar 1 milyar dolar seviyesine ulaşacağımıza inanıyorum. Serbest Ticaret Anlaşmamız, bu rakamların artmasında önemli bir etkiye sahiptir. Ticari ilişkilerimizi çeşitlendirir ve bölgesel fırsatlardan faydalanırsak, önümüzdeki yıllarda ticaret rakamlarımızda yeni rekorlara ulaşabiliriz.”
Bakan Bolat, Türk şirketlerinin 2023 itibarıyla Kosova’da 429 milyon avro değerinde önemli yatırımcılar olduğunu, şu anda Kosova Merkez Bankası istatistiklerine göre, Türkiye’nin Kosova’da en çok yatırım yapan 6. ülke konumunda olduğunu söyledi.
Diğer taraftan, Kosova’da önemli Türk şirketlerinin havaalanı işletimi ve elektrik dağıtımı alanlarında yatırımlarının olduğunu görmekten memnuniyet duyduklarını vurgulayan Bolat, “Önde gelen Türk finans şirketleri ve bankaları ile sağlık sektöründeki öncü kuruluşlarımız da Kosova’da faaliyet göstermektedir. Amacımız, mevcut yatırımları önümüzdeki dönemde de artırmaktır.” ifadelerini kullandı.
“Türk inşaat şirketleri, Kosova’da bugüne kadar 1,5 milyar dolar değerinde 30 projeyi başarıyla sonuçlandırmıştır”
Bakan Bolat, konuşmasında Türk müteahhitlerinin havaalanları, endüstri tesisleri, otoyollar ve enerji santralleri gibi büyük ölçekli ve yüksek katma değerli projelerde dünya çapında ve haklı bir ün kazandığını anlattı.
Türk inşaat şirketlerinin, Kosova’nın ekonomik büyümesine uzun zamandır katkıda bulunduğunu bildiren Bolat, “Türk inşaat şirketleri, Kosova’da bugüne kadar 1,5 milyar dolar değerinde 30 projeyi başarıyla sonuçlandırmıştır. Teknik müşavirlik konusunda, firmalarımız Kosova’da 9,3 milyon dolar değerinde 19 projeyi tamamlamıştır. 2030 Akdeniz Oyunları’nın resmi olarak Priştine’de düzenleneceğini görmekten memnuniyet duyuyoruz. Bu büyük organizasyonda Kosovalı dostlarımızla her zaman işbirliğine hazırız.” şeklinde konuştu.
İşbirliği potansiyeli bulunan alanlar hakkında değerlendirmelerde bulunan Bolat, bu bağlamda, enerjinin de bu alanlardan birisi olduğuna dikkati çekti.
Bolat, küresel enerji krizini aşmak ve dünyayı temiz enerjiyle buluşturmak için yeşil enerjiye geçişin herkes için hayati öneme sahip olduğunu aktararak, “Bu amaçla, Avrupa Yatırım Bankasının Kosova’ya 33 milyon avro yatırımla yenilenebilir enerji alanında destek sağlaması önemlidir. Yine Kosova’nın, 2022-2031 Enerji Stratejisi’ni yenilenebilir enerji kaynaklarını geliştirmek ve özel sektör yatırımlarını teşvik etmek amacıyla hazırlamış olması bizi sevindirmektedir. Şirketlerimizin bu strateji çerçevesindeki yenilenebilir enerji ihalelerine ilgi gösterdiğini ve bu alanda Kosovalı dostlarımıza destek vermeye hazır olduklarını vurgulamak isterim.” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye-Kosova JETCO’nun Kurulmasına İlişkin Protokol imzalanacak
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Kosova ile ticaret ve ekonomik ilişkileri daha yüksek seviyelere çıkarmak, yatırımları artırmak, enerji ve inşaat olmak üzere tüm bu alanlarda ortaklığı geliştirmek konularının Türkiye için öncelik olduğunu dile getirdi.
Ülkeler arasındaki ekonomik işbirliğinin geliştirilmesinin, iki tarafın ekonomilerine büyük katkı sağlayacağını ve bölgenin ekonomik altyapı ve refahını da artıracağını ifade eden Bolat, bu amaçla, yarın Ankara’da Kosova Sanayi, Girişimcilik ve Ticaret Bakanı Rozeta Hajdari ile Türkiye-Kosova JETCO’nun Kurulmasına İlişkin Protokolü imzalayacaklarını bildirdi.
Bolat, “Bu mekanizma ile ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi için somut adımların atılmasını sağlayacak dinamik ve hızlı bir sistemi oluşturacağız. Çabalarımızın her iki ülkenin refahına katkıda bulunacağından şüphemiz bulunmamaktadır. Avrupa Birliği adayı olarak Kosova, Türkiye için önemli bir ticaret ortağıdır. Türkiye ve Kosova’nın kardeş ülkeler olarak yakın ve verimli işbirliklerini gelecekte de artıracağına içtenlikle inanıyorum.” diye konuştu.
]]>Bakan Maqedonci, Sırbistan ile son dönemde yaşadıkları gerginlikler, FSK’nin orduya dönüştürülme süreci ile NATO’ya üye olma planları, Ukrayna’ya yapacakları askeri yardımlar ve Türkiye-Kosova askeri ilişkileri hakkında AA muhabirine açıklamalarda bulundu.
Sırbistan’ın ordusunun birçok birimini topraklarının güneyinde, Kosova sınırı yakınında konuşlandırmasının risk yarattığını belirten Maqedonci, “Biz her zaman hazırız. Ülkemizin karşı karşıya kalacağı her türlü tehdit ve tehlikeye karşı FSK birimleri hazır durumda.” ifadesini kullandı.
Sırp ordu ve jandarmasının, Kosova sınırına yakın 48 operasyonel üssünün bulunduğuna işaret eden Maqedonci, “Buna Sırp ordusunun silahlandırılması, Çin’den, Rusya’dan ve hatta İran’dan çeşitli silah sistemlerinin satın alınması da eklendiğinde, bunu Kosova Cumhuriyeti’nin ve çevredeki diğer ülkelerin güvenliğine yönelik sürekli bir tehdit olarak görüyoruz ve görmeye devam ediyoruz.” diye konuştu.
Gelişmelerin Sırbistan hükümetinin Kosova ve diğer komşularına yönelik “hegemonik ve saldırgan” politikasına dayandığını söyleyen Maqedonci, şunları kaydetti:
“Bunlar her zaman açıkça ifade ediliyor. (Sırbistan) Cumhurbaşkanı (Aleksandar) Vucic’in, Sırbistan’ın Kosova’ya karşı askeri harekata geçmek için uygun zamanı beklediğine dair son açıklamaları vardı. Dolayısıyla bu bizi uyanık tutuyor, bu gelişmelerden korkmuyoruz ancak yine de kapasitemizi geliştirmemiz ve sadece bu tehditle yüzleşmek için değil, ülkemizin güvenliği ve topraklarımızı etkileyen diğer tehditlerle de yüzleşmek için ordumuzu kurmamız gerektiğini bize gösteriyor.”
FSK’nin orduya dönüşme süreci ve Kosova’nın NATO üyeliği
Maqedonci, FSK’nin orduya dönüştürülme sürecinde piyade ile bölgenin savunmasına yönelik muharebe kapasitesinin artırılmasına odaklanan ikinci aşamada bulunduklarını belirtirken, 2025’te üçüncü ve final aşamasına geçeceklerini ve bu kapsamda 2028’e kadar topçu, hava ve hava savunma, muharebe destek kapasitelerinin inşasına odaklanacaklarını söyledi.
FSK bünyesinde halihazırda yaklaşık 4 bin personelin bulunduğuna değinen Maqedonci, bunların arasında 55 Kosovalı Türk’ün görev yaptığını ifade etti.
Maqedonci, NATO üyeliğinin, Kosova’nın ulusal güvenlik stratejisinin hedefleri arasında bulunduğunu belirterek bu yönde büyük ilerlemeler kaydettiklerini vurguladı.
Kosova’nın savunma kapasitelerini NATO doktrinine uygun oluşturduklarını, tüm ekipman ve silah sistemlerini NATO standartlarına göre satın aldıklarını söyleyen Maqedonci, “Silah alımlarımız NATO ülkelerine yönelik, NATO ülkesi olmayan hiçbir ülkeyle alışveriş yapmıyoruz. Alımların ağırlıklı olarak ABD, Türkiye, Almanya ve diğer ülkeler gibi en yakın ortaklığımız olan ülkelerden yapılmasına odaklanıldı.” ifadelerini kullandı.
FSK’nin orduya dönüştürülme süreci kapsamında silah ve çeşitli ekipmanların alımı için 2021-2023 yıllarında 200 milyon avronun üzerinde kaynak ayırdıklarının altını çizen Maqedonci, bununla NATO’nun gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYİH) en az yüzde 2’sini savunmaya ayırma hedefini yakaladıklarını aktardı.
Maqedonci ayrıca ülkesinin NATO Parlamenter Asamblesi’ndeki statüsünün geçen haftalarda “gözlemci üye”den “ortak üye”ye yükseltildiğini ve bunun tam üye olmadan önceki en yüksek temsil aşamasını teşkil ettiğini sözlerine ekledi.
Kosova, Ukrayna’ya askeri yardım yapacak
Maqedonci, Ukrayna’nın “haklı özgürlük mücadelesine” destek vermeye her zaman hazır olduklarını belirtti.
“Mütevazı” olarak adlandırdığı yardımın, özgürlük mücadelesinin bu zor aşamalarında Ukrayna için çok önemli olduğunu kaydeden Maqedonci, “Kosova hükümeti geçtiğimiz günlerde Ukrayna’ya 2 askeri destek paketi sunmaya karar verdi. İlk paket bu hafta Ukrayna’ya gönderilecek ve taktik kamyon, taktik araçlar ve askeri zırhlı araçlardan oluşacak. 120 mm, 81 mm ve 60 mm havan mermilerinden oluşan ikinci paket de yakın zamanda Ukrayna’ya gönderilecek.” diye konuştu.
“Türkiye ile askeri alanda ‘özel ilişkilere’ sahibiz”
Maqedonci, ülkedeki istikrar ve güvenliğin sağlanmasında 1999’dan beri NATO’nun Kosova’daki Barış Gücü (KFOR) bünyesinde görev yapan Türk askerlerinin çok önemli olduğunu söyledi.
Türkiye ile askeri alanda, kültürel ve tarihi bağları temel alan “özel ilişkilere” sahip olduklarını kaydeden Maqedonci, şu değerlendirmede bulundu:
“Türkiye Cumhuriyeti’nde sürekli olarak eğitilen birim ve bireylerimiz var. Kosova’da FSK birliklerine çeşitli eğitimler veren Türk ordusunun birçok ekibi var. Askeri endüstri, yani askeri alımlar konusunda da çok güzel ilişkilerimiz var. Bu doğrultuda bu işbirliğini daha da artırmak amacıyla bu yılın başında Türkiye Cumhuriyeti ile askeri çerçeve anlaşması imzaladık. Türkiye’nin ülkemizin savunma kapasitesi için verdiği tüm bu destekler, ülkemizin, daha doğrusu Savunma Bakanlığımız ve FSK’nin bugün üst düzey bir profesyonelliğe sahip olması ve belki de genel anlamda bölgenin en gelişmiş orduları arasında yer alması açısından gerçekten hayati önem taşıyor.”
Türkiye’den satın aldıkları Bayraktar TB2 SİHA’lar ilgili de konuşan Maqedonci, test ve eğitim süreçlerinin devam ettiğini vurgulayarak “Onlarla farklı faaliyetler gerçekleştiriyoruz ve bunları gerçekten FSK’nin temel varlıkları olarak görüyoruz.” dedi.
FSK envanterinde Omtas tanksavar füzesi ve 120 mm havan silah sistemi entegre edilmiş Vuran araçları gibi Türk ürünlerine de sahip olduklarını aktaran Maqedonci, ayrıca ABD’den Javelin tanksavar füzesi satın alacaklarını ve sürecin devam ettiğini sözlerine ekledi.
Kosova ve sınır ötesinde kriz yönetim operasyonlarını sağlaması, ülkede sivil savunma operasyonlarında ve doğal afetler ile diğer acil durumlarda görev yapması amacıyla 2009’da kurulan FSK’nin, 2018’de yasal değişikliklerle orduya dönüştürülme süreci başlatılmıştı. Sürecin 10 yıl sürmesi bekleniyor.
]]>Aynı zamanda, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin onayı alınmadan girişilen ilk askeri müdahaleydi. Dört yıl sonra ABD’nın Irak’ı işgaline emsal oluşturdu ve Rusya lideri Vladimir Putin tarafından Gürcistan ve Ukrayna işgallerini meşru kılmak için kullanılan bir karardı.
24 Mart 1999’da NATO, Kosova’daki Arnavutlara karşı baskı ve katliamları durdurmak için sayısız siyasi girişimin başarısız olmasından sonra eski Yugoslavya’ya karşı 78 gün süren bir hava saldırısına başladı.
NATO saldırılarında asıl olarak Sırbistan, Kosova ve Karadağ’daki askeri tesisler hedef alınsa da, aynı zamanda önemli sivil altyapı da vuruldu.
Belgrad makamları en az 2500 kişinin öldüğünü, 12.500 kişinin de yaralandığını açıkladı, ancak net ölü sayısı hala bilinmiyor.
İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Uluslararası Af Örgütü, hava saldırılarında 500 dolayında sivilin öldüğünü söylüyor.
Bombardıman sırasında, 300 binden fazla Arnavut Kosova’dan kaçıp, komşu Kuzey Makedonya ve Arnavutluk’a sığındı.
Bombardıman, Haziran 1999’da Sırp lider Slobodan Miloşeviç’in, Kosova’dan güçlerini çekmesi ve yerlerine NATO barış gücü birliklerinin gelmesini öngören bir barış anlaşmasını kabul etmesiyle sona erdi.
Bugün, aradan 25 yıl geçmesine rağmen NATO hala 5 bin askeriyle Kosova’da Kosovalı güvenlik güçleri ve Sırp azınlık arasında zaman zaman çıkan çatışmalarda arada kalıyorlar.
BM onayı eksikliği
Kosova krizine diplomatik bir çözüm bulmak için yıllar süren çabalar son olarak 1999’e herhangi bir sonuç alınamamasıyla sona erdi.
Batılı müttefikler, BM Güvenlik Konseyi’ndeki Rus ve Çin vetosundan kaçınma ve BM Genel Kurulu’nda operasyona destek bulma girişimleri sonuç vermedi.
Dönemin NATO Sözcüsü Jamie Shea, BM Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi üyelerinin büyük çoğunluğunun NATO müdahalesine destek verdiğini iddia etti.
Shea BBC Sırpça’ya yaptığı açıklamada “BM onayı yok değildi, Rus onayı yoktu. Operasyon insani bir müdahaleydi” dedi.
“Sivillere karşı insan hakları ihlalleri ve şiddeti durdurmak ve Kosovalı Arnavut nüfusun Kosova’da kalabilmesi için tasarlanmıştı.”
BM’de ortak bir tavır alma çabalarının tümünü desteklese de, Rusya, sözde “Kosova örneğini” kendi askeri müdahaleleri için kullanmakta gecikmedi.
Leicester De Monfort Üniversitesi’nden tarih profesörü Kenneth Morrison “Rusya Şubat 2008’e Gürcistan’ı, Güney Osetya’daki Rusça konuşan nüfusu Gürcistan Ordusu’ndan koruma bahanesiyle Gürcistan’ı işgal etti” dedi.
Profesör Morrison, aynı bahanenin Rusya’nın 2022’deki Ukrayna işgalinde de bahane olarak kullanıldığını, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından hemen sonraki bazı olayların da buna işaret ettiğini vurguladı.
Siyaset uzmanı Aleksandar Djokiç de “Rusya, 1992 ve 1993’te Gürcistan ve Moldova’ya askeri müdahelerini de sivilleri savaş suçlarına karşı korumakla” meşru göstermişti” diyor.
“Putin’in herkese devamlo ‘Kosova örneğini’ hatırlatmasına karşın NATO’nın Rusya’dan birkaç şey öğrendiğini söyleyebiliriz.”
Dünya haritasında, NATO’nun Yugoslavya bombardımanının kıtanın ötesinde sonuçları oldu.
Kenneth Morrison “Başta İngiltere Başbakanı Tony Blair olmak üzere müdahalenin mimarları, Kosova operasyonunu tam bir başarı olarak ve askeri gücün halkları otoriter rejimlerden ‘kurtarmak’ için kullanılabileceğine yönelik bir kanıt olarak gördü” diyor.
“Prensipte insani amaçlara ulaşmak ve otoriter rejimlere meydan okumak için kullanılabileceğine inancı, Irak’ta bir felakete yol açtı.”
‘Önemli miras’
Kosova’da Belgrad’ın desteklediği 100 bin dolayında Sırp’ın kaldığı tahmin ediliyor. Büyük bir çoğunluğu ülkenin bağımsızlığa karşı çıkıyor.
Kenneth Morrison “NATO bombardımanı önemli bir miras bıraktı. Sadece Slobodan Miloşeviç’in 2000 yılında iktidardan düşmesi de değil. Aynı zamanda Kosova’nın 2008’de bağımsızlığını ilan etmesinin ve tanınması konusunda uluslararası bölünmeler yaşanmasının yolunu açtı” diyor.
It is estimated that around 100,000 Serbs have remained in Kosovo, backed by Belgrade. They predominantly reject the country’s independence.
“AB ve ABD’nin ilişkileri normalleştirme çabalarına karşın, Kosova ve Sırbistan arasındaki gerilim devam etti.”
Sırbistan Kosova’nın bağımsızlığını tanımayacağını ve BM üyesi olmasına asla izin vermeyeceğini söylüyor. Belgrad’ın tutumu Rusya, Çin ve diğe bazı ülkelerce de destekleniyor.
İki eski Yugoslavya cumhuriyeti Slovenya ve Hırvatistan AB’ye katıldı, Sırbistan ve Kosova ise büyük ölçüde ilişkilerini normalleştirmelerine bağlı olan uzun bir katılım sürecinde.
Karşılıklı tanıma hem Belgrad hem de Priştine için bir ön koşul. Sırbistan ayrıca, NATO’nın Barış için Ortaklık projesiyle yakın bir işbirliği yapmasına karşın, askeri tarafsızlığını sürdürdü.
NATO bombardımanına yol açan neydi?
Bir dönem, sayısız ulusal ve etnik toplulukların bir arada yaşayabileceğini gösteren bir örnek olan eski sosyalist Yugoslavya, 1990’lardaki bir dizi kanlı savaşın ardından çözüldü.
Altı cumhuriyetin tümü ayrı devletler haline gelirken, o dönem Sırp bölgesi olan Kosova’da Miloşeviç yönetiminin Arnavutların bağımsızlık girişimini zorla bastırmasıyla, gerilim büyüdü.
Birçok Sırp, Kosova’yı uluslarının doğum yeri olarak görüyor, ancak bölgede yaşayan 1,8 milyon kişinin % 92’si Arnavut.
1998’de Kosova Kurtuluş Ordusu’nun Arnavut milisleri ve Sırp güvenlik güçleri arasında aralıklarla görülen çatışmalar çok daha kanlı bir hale geldi.
Uluslararası topluluk, Balkanlar’daki bir diğer kanlı savaşı önlemek için Belgrad ve Priştine arasındaki bir dizi müzakereye destek verdi.
Fransa’da haftalar süren son müzakereler, Ocak 1999’da 44 Arnavut’un öldürülmesiyle başlamıştı.
Güçlü uluslararası baskıya karşın, görüşmelerden sonuç alınamadı ve Belgrad güçlerini Kosova’dan çekmesi ve yerlerini NATO barış gücünün almaını öngören barış anlaşmasını reddetti.
Tartışmalı hedefler
24 Nisan’da NATO füzeleri, devlet yayın kuruluşu RTS’hin stüdyolarının bulunduğu binayı vurdu ve 16 televizyon çalışanı ölürken, 18’i yaralandı.
İttifak o dönem, RTS’nin Miloşeviç yönetiminin “propaganda makinasının bir parçası olduğun” öne sürerek saldırıyı meşru göstermeye çalışırken, Belgrad “suç” diye tanımladı.
7 Mayıs’ta Sırbistan İçişleri Bakanlığı ve ordu karargahı bombardımanla yerle bir edildi. Birkaç füze Belgrad’daki Çin Büyükelçiliğine isabet edip, üç Çinli gazetecinini ölümüne, elçilik personelinden 10’dan fazla kişinin yaralanmasına yol açtı.
Bombardıman, 10 Haziran 1999’da Belgrad’ın komutası altındaki tüm güçlerin bölgeden çekilmesi ve NATO öncülüğündeki 36 bin kişilik barış gücünün konuşlandırılmasını öngören anlaşmayla sona erdi.
Slobodan Miloşeviç 2000 yılındaki bir halk ayaklanmasıyla iktidarını kaybetti ve iki yıl sonra da Uluslararası Eski Yugoslavya Ceza Mahkemesi’nde yargılanmaya başlandı. İnsanlığa karşı suç, soykırım ve savaş suçlarıyla itha edildi. 2006’da karar alınamadan önce tutukluyken öldü.
]]>Mühendis, diş hekimi, öğretmen, psikolog ve yönetmen gibi çeşitli mesleklerden bir araya gelenler tarafından “Nafız Gürcüali Türk Tiyatrosu” bünyesinde kurulan topluluk, oyunlarını Prizren’deki sahnelerin tadilatta olması veya tiyatroya uygun olmaması nedeniyle şehrin tarihi Lumbardhi Sineması’nın holünde sergiliyor.
Bir dönem sinemada gösterimde olan filmlerin saklandığı odayı kulis olarak kullanan oyuncular, provalarını ısıtma ve soğutma sistemi bulunmayan sinema salonunda yapıyor.
Son olarak Polonyalı yazar Slawomir Mrozek tarafından kaleme alınan “Açık Denizde” adlı oyunu sahneye koyan yönetmen Kamer Şimşek ve oyuncular, çalışmaları, tiyatro tutkuları, karşılaştıkları zorluklar ve beklentileriyle ilgili AA muhabirine konuştu.
Oyuncular kendi sahnelerinin olmasını istiyor
Trakya Üniversitesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü mezunu Şimşek, Kabare Kabare’yi şehirde alternatif bir sahne oluşturma fikriyle kurduklarını söyledi.
Bugüne kadar yaklaşık 10 oyuncunun katılımıyla 4 oyun sahnelediklerini belirten Şimşek, “Kabare Kabare, 4 yıl önce bir arkadaş topluluğunda ‘Beraber tiyatro hakkında bir şeyler yapabilir miyiz, alternatif bir sahne kurabilir miyiz, tiyatroyu tiyatro sahnesinden dışarı çıkarıp farklı mekanlarda da oyunlar sergileyebilir miyiz?’ fikriyle doğdu. Bu da 4 yıldır devam ediyor.” diye konuştu.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi mezunu Amir Abdula, ekibin, profesyonel alanlarında çalışmalarına devam ettiğini aynı zamanda Türk tiyatrosunun yaşaması için tiyatroya emek verdiğini anlattı.
İleride çalışmalarını daha profesyonel bir alana taşımayı düşündüklerini dile getiren Abdula, “Şu an biz hep başka yerlerde, boş olan yerlerde oynuyoruz. Kendi yerimizin olmasını istiyoruz ya da prova yapabileceğimiz bir alanın olmasını istiyoruz.” ifadelerini kullandı.
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Telekomünikasyon Mühendisliği Bölümü mezunu Ferda Derviş Tatar, oyunculuğa 2016’da üniversite eğitimini tamamlayıp Kosova’ya döndüğünde başladığını anlatarak, “Tiyatroda yer almak beni çok mutlu ediyor. Kendimi çok güvende, iyi hissettiriyor. Yaptığımız işlerin halk tarafından beğenilmesinin de beni ayrıca mutlu ettiğini söyleyebilirim.” görüşünü paylaştı.
Süleyman Demirel Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi mezunu Venhar Gjini, Kabare Kabare bünyesinde çok güzel bir ortam oluşturduklarını, oyunlarını Prizren’de sadece tiyatro yapılan bir alanda sahnelemek istediklerini ifade etti.
Levent Bütüçi, 8 yaşında başladığı oyunculuğu yaklaşık 25 yıldır sürdürdüğünü belirterek, tiyatro ile Kosova’nın çok etnikli yapısına katkıda bulunmayı amaçladıklarını vurguladı.
Kosova Türk Tiyatrosu, resmi kayıtlara göre 1930’lu yıllarda Karagöz ve Hacivat gösterileri ve orta oyunların sahnelenmesiyle çalışmalarına başlamış, 1980’li yıllarda altın çağını yaşamıştı.
Çeşitli zorluklarla karşı karşıya kalan Türk tiyatrosunu, Kabare Kabare’nin yanı sıra “Art Theatre” tiyatro topluluğu da aktif şekilde temsil ediyor. Topluluklar genelde Kosova Kültür, Gençlik ve Spor Bakanlığı gibi kuruluşların sağladığı sembolik desteklerle yılda 1 veya 2 oyunu sahnelemeye gayret gösteriyor.
Topluluklar ayrıca yıl boyunca Türkiye’de düzenlenen festivallere de katılarak oyunlarını sahneliyor.
]]>Resepsiyona Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Avrupa Birliği (AB) Başkanı Büyükelçi Mehmet Kemal Bozay, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Metin Gürak, Kosova’nın Ankara Büyükelçisi Agon Vrenezi, birçok üst düzey yetkili ve çok sayıda davetli katıldı.
Etkinliğin açılışında konuşan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Işıkhan, milli günleri vesilesiyle Kosova halkını selamladığını belirterek, dost ve kardeş Kosova’nın bağımsızlığını ilk tanıyan ülkelerden biri olarak duyduğu mutluluğu dile getirdi.
Işıkhan, iki ülkenin uzun ve ortak tarihe dayanan sağlam bağları olduğuna işaret ederek, 6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremlerden sonra Kosova halkının sergilediği dayanışma için Türk milleti ve kendisi adına teşekkür etti.
Kosova’nın Türkiye’nin acısını paylaşarak bir günlük milli yas ilan ettiğini anımsatan Işıkhan, iki ülkenin halkları arasındaki insani bağların da bu yakınlığın en güçlü yönlerinden birini oluşturduğunu söyledi.
Işıkhan, Kosova’nın asli unsurlarından Türk toplumu ve Kosova kökenli vatandaşların ülkeler arasındaki en sarsılmaz köprüyü oluşturduğuna işaret ederek, Kosovalı Türklerin ülkenin siyasi ve ekonomik kalkınması için verdikleri çabayla iftihar ettiklerini kaydetti.
Kosova’yla siyasi, ekonomik, ticari, askeri ve kültürel pek çok alandaki kapsamlı ve geniş işbirliğinden memnuniyet duyduklarını aktaran Işıkhan, bu ilişkileri tüm yönleriyle geliştirmek için birlikte gayret gösterdiklerini ifade etti.
Işıkhan, Kosova Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani ve Kosova Dışişleri ve Diaspora Bakanı Donika Gervalla-Schwarz’ı martta Antalya Diplomasi Forumu kapsamında ağırlayacaklarını kaydetti.
İki ülke arasındaki ticari ilişkilerin geliştiğini ve ticaret hacmini 1 milyar dolara çıkarmayı hedeflediklerini söyleyen Işıkhan, 400 milyon avroyu aşan yatırımla Kosova’daki yabancı yatırımcılar arasında ilk sıralarda yer aldıklarına dikkati çekti.
Işıkhan, yakın zamanda eş başkanı olduğu Karma Ekonomik Komisyon toplantısıyla bu alanda işbirliğinin daha da ivme kazanacağını ifade etti.
“Kosova’nın bağımsızlığı geri döndürülemez bir adım”
Bakan Işıkhan, “Kosova’nın bağımsızlığı geri döndürülemez bir adımdır ve Kosova’nın dostları olarak bizim odaklanacağımız nokta ülkenin uluslararası ve bölgesel platformlarda hak ettiği yeri almasıdır. Kosova’da barış ve istikrarın teminini Balkanlar’ın ve Avrupa’nın barış ve istikrarı için kilit önemde görüyoruz.” ifadelerini kullandı.
Işıkhan, bu çerçevede Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın önderliğinde Belgrad-Priştine diyalog süreci başta bu istikrarın sürdürülebilmesi için tüm çabalara da aktif destek verdiklerini anlattı.
Türkiye’nin 10 Ekim 2023’te 1 yıllığına üstlendiği NATO’nun Kosova’daki Barış Gücü (KFOR) komutanlığının da bölgede barış ve istikrarın tesisine şimdiden olumlu katkı yaptığını vurgulayan Işıkhan, “Kosova’nın ve bölgenin güvenliğine ve istikrarına katkıda bulunmaya devam edeceğiz. Dost ve kardeş Kosova’nın güvenliğini tıpkı kendi güvenliğimiz gibi görüyoruz.” dedi.
Işıkhan, terörle mücadele konusunda da iki ülkenin işbirliğine işaret ederek, “Yaşasın Türkiye Kosova kardeşliği.” diyerek sözlerini tamamladı.
Türkiye’ye duyulan minnettarlık
Kosova’nın Ankara Büyükelçisi Vrenezi de ülkesinin bağımsızlığının 16. yıl dönümünde halkına ve Türkiye’ye destekleri için minnettarlıklarını dile getirerek, katkılarının paha biçilemez olduğunu söyledi.
Vrenezi, tüm dostlara sürekli verdikleri destekleri için her zaman minnettar kalacaklarına işaret ederek, “Özgürlük ve bağımsızlık arayışında Kosova’nın özgürlüğüne kavuşmasının ilk gününden bu yana, Kosova devletinin kurulmasını destekleyerek halkının yanında durdular.” dedi.
Kosova’nın bağımsızlığını ilan etmesinin Güneydoğu Avrupa’da barışı, istikrarı ve güvenliği artırmada önemli bir rol oynadığına dikkati çeken Vrenezi, 16 yıl boyunca ülkesinin siyasi ve ekonomik kalkınma noktasında büyük yol katettiğini anlattı.
Vrenezi, Kosova’nın bağımsızlığının Balkanlar’daki barış, güvenlik ve istikrara katkı sağladığını vurgulayarak, ülkesinin birçok komşuyla ve ülkeyle yakın ilişkiler ve dostluk kurduğunu ifade etti.
Bu yılın başında Avrupa Birliği ile vize serbestisi konusunda büyük bir başarı elde ettiklerini kaydeden Vrenezi, bu yıl içerisinde de Avrupa Konseyi üyesi olabilmek için arzularını dile getirdi.
Kosova ile Türkiye arasındaki tarihi ve köklü dostluk
Vrenezi, Kosova ile Türkiye’nin, sıradan işbirliğinin ötesinde çeşitli alanlarda güçlü işbirliğini teşvik eden iki ülke arasındaki bağları güçlendiren tarihi ve köklü bir dostluğu paylaştığını vurguladı.
Kosova’nın kurtuluşu sırasında diğer NATO ülkelerinin yanında yer alan Türkiye’nin sağladığı katkıları gururla andıklarını kaydeden Vrenezi, “Türkiye, Kosova’nın uluslararası alanda tanınmasında ve küresel kuruluşlarla entegrasyonunda aktif rol oynadı. Ekonomik alanda Türkiye, önemli bir doğrudan yatırım kaynağı olarak hizmet veriyor. Savunma alanındaki işbirliği ülkemizin güvenliği açısından giderek daha önemli hale geliyor.” ifadelerini kullandı.
Vrenezi, özellikle son 12 ayda iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2022’nin aynı dönemine göre yüzde 6,1 oranında artış göstererek 919 milyon avroya ulaştığını belirterek, bu büyümenin Kosova ile Türkiye arasında derinleşen ekonomik bağların altını çizdiğini dile getirdi.
Büyükelçi Vrenezi, Maarif Okullarının, Yunus Emre Enstitüsünün ve Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansının (TİKA) projelerinin Kosova’daki varlığının iki ülke arasındaki kalıcı tarihi bağları daha da güçlendirdiğini sözlerine ekledi.
]]>