Zamanında yüzülen derenin şimdilerde yanından geçilmiyor

Tek istedikleri gıda fabrikasının arıtmasını çalıştırması

Kızılcıkorman Mahallesi Muhtarı Mecid Kızıldağ:

“İnsanlar evinde dururken, sokakta gezerken maske takıyor”

“Ben muhtar olarak utanıyorum, buradan kim kime sıkıntı oluşturarak para kazanıyorsa haram olsun”

SAKARYA – Sakarya’nın Akyazı ilçesinden geçmekte olan ve bölgedeki birçok köyün tarım için kullandığı dere, iddiaya göre gıda fabrikasının atıkları sebebiyle kirli akıyor. Yıllardan beri kötü koku ve dere pisliğinden isyan eden mahalleli, fabrikanın önüne kadar yürüyüş eylemi yaptı.

Kzıılcıkorman Mahallesi’nden geçen ve çevre mahallelerden geçerek Mudurnu Deresi ardından da Sakarya Nehri üzerinden Karadeniz’e dökülen derenin, bölgede bulunan GSF Gıda Sanayi Fabrikaları’nın atıklarından dolayı yıllardan beri kirli aktığı iddia edildi. Adeta siyaha bürünen derenin yıllardır bir çözüme kavuşturulmadığı için duruma tepki gösteren mahalle halkı, fabrikanın önüne kadar yürüyerek eylem gerçekleştirdi. Fabrikanın önünde toplaşan mahalle sakinleri ellerindeki ‘Balıklar öldü sıra çocuklarda’, ‘Yeter artık 40 yıl oldu, bıktık’, ‘Doğaya zulüm insana zulümdür’ pankartlarıyla yaptığı yürüyüşte ise jandarma ekipleri geniş güvenlik önlemi aldı. Mahallelinin tek istediği ise fabrikanın arıtma cihazını aktif hale getirip bölgenin pislik ve kötü kokudan arındırılması.

“Artık ceza da işe yaramıyor”

İnsanların mağdur olduğunu belirten mahalle sakini Mehmet Gülşen, “Deremiz hali çok kötü ve yıllardan beri biz bu çileyi çekiyoruz. Dere yakınlarında okul var ve birçok çocuk kötü kokudan dolayı sınıflara giremiyor. Derenin hemen kenarında Kur’an kursu var ve buraya çocuklar gelemiyor. Zamanında biz bu derede yüzerdik şimdi ise siyahlaştı. Köyün içinden geçeni geçtim D-100 kara yolundan geçen insanlar bile kokuya dayanamıyor. Artık köyümüzün ismi ‘Pis kokulu köy’ kaldı. Burada kahvehaneler, lokantalar var kimse buralara gelemiyor. Geçtiğimiz Cuma günü atık suyu bırakan fabrikaya ceza kesildi ve 2-3 gün kapalı kaldı ama bugün yine atık, yine koku var artık ceza da işe yaramıyor” dedi.

“Kokusu ile pisliği artık bizi bezdirdi ve gerekli olan her yere müracaatımızı yaptık”

Yaklaşık 40 yıldan beri kokudan rahatsız olduklarını belirten Kızılcıkorman Mahallesi Muhtarı Mecid Kızıldağ, “Mahallemizin içinden geçmekte olan tarla seviyelerini düşürmek için açılan kanalda 1982 senesinde açılan bu fabrika ürettiği nişasta ve glikoz üretiminin atıklarını kanalımıza bırakıyor. Burası 1982 senesinde açıldı ve o günden bu güne kadar kanala akıtıyor pisliklerini. Kokusu ile pisliği artık bizi bezdirdi ve gerekli olan her yere müracaatımızı yaptık. Dilimizin döndüğünce insanlara anlattık ama hiç kimse bir çare bulamadı ev bu günlere kadar geldik. Çevre mahalle sakinleri muhtarları herkes burada ve bu işten muzdarip, biz de bunu dile getirmek için yürüyüş gerçekleştirdik. Bizim kimseyle sorunumuz yok, art niyetimiz yok. Fabrikanın üretim yapması gerekiyorsa üretimini yapsın ama arıtmasını çalıştırsın. Bu fabrikadan 100-150 kişi ekmek yiyorsa diğer taraftan yoldan geçenler hariç 3 bin, 5 bin kişi kokuyu çekmek zorunda bırakılıyoruz. Muhtarlıkta benim dördüncü dönemim gelen her kaymakama, belediye başkanına ve valiye yani bu işte etkisi olabilecek herkese anlatmaya çalıştım ama herkes topu başkalarına attı. Sağ olsunlar yeni gelen vali ve kaymakam bize sahip çıktı, biz de mahalle halkı olarak düzen içinde eylem yaptık” diye konuştu.

“İnsanlar evinde dururken, sokakta gezerken maske takıyor”

Mahalle halkının çoğunun maske taktığını aktaran Kızıldağ, “Sinekler öyle bir hale geldi ki eşek arısı gibi oldu. Burada insanlar pencerenin camlarını açamıyor, misafir ağırlayamıyor hatta kanala yakın olan insanlar daha kötü durumda. Ben muhtar olarak utanıyorum. Buradan kim kime sıkıntı oluşturarak para kazanıyorsa haram olsun. İnsanlar evinde dururken, sokakta gezerken maske takıyor artık çünkü kokudan durulmuyor. Ben muhtarlık dönemimde defaten temizlettim ama yine de pislik içinde kalıyor” şeklide konuştu.

Afetlerde arama kurtarma ekiplerinin sağ kolu olan köpekler, en son 11 ili etkileyen Kahramanmaraş merkezli depremlerde enkaz altındaki yüzlerce canın yerini tespit ederek, kurtarılmalarını sağladı.

AA ekibi, AFAD bünyesindeki “hassas burunların” arama kurtarma süreçlerinde görev almadan önce aldıkları eğitimleri yerinde görüntüledi.

Titiz değerlendirmelerle seçilen köpekler, 2 yıl süren ve farklı aşamalardan oluşan eğitimlere tabi tutuluyor. Eğitim sonundaki sınavları başarıyla geçen köpekler, sertifika alarak deprem gibi afetlerdeki arama kurtarma operasyonlarında görev alıyor.

“100’ün üzerinde köpek, eylülde yapılacak sınavlara katılacak”

Arama kurtarma köpeklerinin seçimleri ve sonrasında aldıkları eğitimlere ilişkin bilgileri paylaşan AFAD’ın köpek eğitmenlerinden Sait Açıkalın, başkanlık bünyesinde 2022’de 14, 2023’te 35 köpeğin sertifika aldığını ifade etti.

Bu sayıyı artırmaya yönelik çalışmaların sürdüğünü vurgulayan Açıkalın, “Bu yıl eğitim alacak 100’ün üzerinde köpek, eylülde yapılacak sınavlara katılacak. Sınavda başarılı olanlar sertifika alarak, sahadaki arama kurtarma çalışmalarında görev alacak. Hassas burunların sayılarını bu şekilde artırmayı hedefliyoruz.” dedi.

Havlama kutularında insan kokusu öğretiliyor

Eğitime başlayacak köpeklere, seçilmelerinin ardından ilk olarak sahibiyle bağ kurma, ardından da branş eğitimi verildiğini anlatan Açıkalın, bu aşamaların sonrasında “havlama kutuları” ve parkurlarda çeviklik eğitimine geçildiğini söyledi.

Açıkalın, bu süreçlerin sonunda “hassas burunların” insan kokusuna alıştırıldığını ve son olarak da 2 yıl süren enkazda arama eğitimi aşamasına geçildiğini kaydetti.

Arama kurtarma köpeklerinin farklı illerde farklı insan kokularına alıştırıldığını belirten Açıkalın, bu süreci şöyle anlattı:

“Havlama kutularında insan kokusunu öğretiyoruz. İlk olarak kutular açık şekildeyken kazazedeyi saklıyoruz. Sonra yavaş yavaş kutuları kapatarak o kokuya adapte olmasını istiyoruz. Köpeklerimiz her aşamada havlayarak sinyal veriyor. Eğitimlerin ardından köpekler sertifikalandırılıyor ve görevlere gitmeye hazır hale geliyor. Köpeklerin sertifikaları, eğitimli ve dinç kalmaları için 2 yılda bir yenileniyor.”

İki aşamada sınava girip, enkaz alanında kazazede arıyorlar

Eğitimlerin ardından köpeklerin “eğitim yeterlilik” ve “görev yeterlilik” olarak 2 kademede sınavlara girdiklerini ifade eden Açıkalın, ilk aşamada köpeğin sahibiyle olan uyumu ve çevikliğinin test edildiğini, basit enkaz alanında 2 kazazede bulması gerektiğini vurguladı.

Açıkalın, “Bu aşamayı geçince, görev yeterlilik kısmında da gündüz ve gece olarak toplam 6 kazazedenin 5’ini 2 yanlış uyarı vermeden bulmak zorundalar. Köpeklerimiz bunu da geçince operasyonlara gitmeye hazır oluyorlar.” diye konuştu.

“Burunları çok hassas, koku kaçırmaları zor”

Sait Açıkalın, arama kurtarma köpeklerinin öneminin 6 Şubat depremlerinden sonra daha iyi anlaşıldığına dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Arama kurtarma köpekleri, deprem gibi afetlerde enkaz altındaki kişilerin veya kaybolan kişilerin bulunmasında hayati görev üstleniyor. Ülkemizde de bunun önemi biraz geç olsa da fark edildi. Arama kurtarma köpeklerinin sayıları her geçen gün artıyor. Köpeklerin burunları çok hassas, koku kaçırmaları çok zor, çok daha güvenilirler.”

Sivil toplum kuruluşları ve devlet kurumları bünyesinde daha fazla arama kurtarma köpeğinin görev yapması gerektiği görüşünü paylaşan Açıkalın, bu sayede afetlerde aramaların daha da kolaylaşacağını ve daha fazla cana ulaşabileceklerini belirtti.

Açıkalın, “Afetlerde çocuklar uyuyabiliyor, insanlar baygın olabiliyor, onlardan ses alınamıyor, görüntü, ısı almak zorlaşıyor ama köpeğin burnu çok hassas olduğu için o canlı kokusunu, orada hapsolmuş kokuyu bize çok rahat sinyal vererek gösteriyor. Köpeklerin, canlı bulma oranı daha yüksek. Köpekli arama ekibi, kurtarma ekibinin vazgeçilmez bir parçası.” şeklinde konuştu.

Gönen ilçesi, Hasanbey Mahallesi sakinleri, Toros Yenilenebilir Enerji Üretim A.Ş.’nin Gönen Biyogaz Enerji Üretim Santrali kapasitesini 50 bin tondan 480 bin tona yükseltmek için attığı adıma karşı birleşerek en üst perdeden tepki gösterdi. Gönen Belediye Başkanı İbrahim Palaz, Balıkesir Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdür Yardımcısı Gökhan Öktem, Toros Gönen yetkilileri, muhtarlar ve çok sayıda vatandaşın katılımıyla, Hasanbey Mahallesi’nde gerçekleştirilen toplantıda ilk olarak projenin tanıtımı yapıldı. Sonrasında ise halka söz verilerek görüş alındı. Halk, fabrikanın Gönen Çayı’yla beraber ekim alanlarına verdiği zararları anlattı ve üretim sonucu ortaya çıkan kötü kokulardan şikayet etti. Projeyi halk arasında tek kişi bile onaylamadı, hatta mevcut fabrikanın bulunduğu konumdan taşınması için hep bir ağızdan ses yükseltildi.

Gönen Belediye Başkanı İbrahim Palaz da fabrikanın kapasite arttırım istemine karşı çıkarak, “Bugün Türkiye’nin her yerinde tabi ki fabrikalar var ama konu anlaşılmıştır ki bu fabrikanın yeri yanlış. Bizler Gönen halkı olarak özellikle yazın çıkan koku sonucu çok rahatsız oluyoruz. Gönen halkı bu konudan çok şikayetçi. Bugün yapılan bu toplantının amacı da kapasitenin arttırılması ile ilgili. Bu ne demek? Bu koku 10 kat daha fazla olacak demek. Gönen 10 kat fazla olacak bu kokuyu kaldıramaz. Turizmimiz de bu kokudan zarar görüyor. Ayrıca, atıklar nedeniyle tarımımız da zarar görüyor. Onun için bugünkü mücadele bir başlangıç oluyor. Ben, Gönen Belediye Başkanı olarak sivil toplum kuruluşlarını göreve çağırıyorum. Gönen halkı da onların arkasında duracak. Bu duyarlılığın devam etmesini istiyorum,” dedi.

Balıkesir Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdür Yardımcısı Gökhan Öktem, söz konusu sorunların farkında olduklarını ve halkı sürece dahil eden toplantıyı da bu sebeple düzenleme kararı aldıklarını işaret ederek, “Biz bu firmaya çok fazla idari yaptırım uyguladık, atık su konulu, koku konulu ve hala da uygulamaya devam ediyoruz. Normal şartlarda bu ÇED süreci proje tanıyım dosyasıyla geçen bir süreç, halkın katılımı toplantısı olmaz. Halkın katılımı toplantısının olduğu bu süreç tedbir ve bakanlık değerlendirmesi gereken bir süreçtir. Bu konunun hassasiyetinin farkında olduğumuz için buraya ÇED gereklidir kararı aldık. Bu konuyu bakanlık değerlendirsin, halka izah edilsin, halk görüşünü bildirsin istedik. O yüzden biz buradayız. Bu konu karşısında duyarlı olmamış olsaydık bugün bu toplantı yapılmaz, kapasite de bir şekilde arttırılmış olurdu” diye konuştu.

Toplantının sonunda, Gönen Biyogaz Enerji Üretim Santrali’nin farklı bir noktaya tanışabilmesi için halk arasında imza kampanyası başlatılacağı belirtildi. – BALIKESİR