DEKAMER görevlilerince yaralı bulunan ve tedavisinin ardından 28 Ağustos 2019’da uydu cihazı takılarak denize bırakılan deniz kaplumbağası “Tuba”, bu süreçte 24 bin 912 kilometre katetti.

25-30 yaşlarındaki caretta caretta, uydu takip cihazıyla Türkiye’den Adriyatik’e kadar izlenen ilk deniz kaplumbağası oldu.

Göç, beslenme ve kış alanlarının belirlenmesi için takip edilen caretta caretta Tuba’nın, kumsala ya da başka yönlere nasıl yöneldiği, akıntının yönünden nasıl etkilendiği 4 yıl boyunca izlendi.

3 ay önce sinyali kesildi

Dalyan İztuzu Plajı’ndan kumsala bırakıldıktan sonra 2 ayını Marmaris açıklarında geçiren, daha sonra bir ayda Yunanistan’a ulaşan Tuba, Malta, İtalya, Bosna-Hersek, Arnavutluk, Karadağ ve Hırvatistan kıyılarına uğrayarak Adriyatik’ten veri ulaştırmaya devam ederken 3 ay önce sinyal kesildi.

AA muhabirine açıklama yapan DEKAMER Başkanı Prof. Dr. Yakup Kaska, sadece Türkiye’de değil, dünyada da tanınan Tuba’nın, 4 yıl kadar uzun süredir takip edilen tek kaplumbağa olduğunu anlattı.

Yakup Kaska, “Cep telefonuyla çok konuşuruz, pili çabuk biter, bazen konuşmayınca 3 gün sürer, Tuba’nın pilinin ömrü de 4 yıl sürdü. Bu süreç içerisinde Tuba’dan haber aldık, ancak pili bittiği için de yaklaşık 3 aydır maalesef sinyal alınamıyor. Bu kaplumbağanın 4 yıl boyunca dakika dakika nerelerde dolaştığının bilgisi şu an dünyada başka hiçbir yerde yok.” dedi.

Tuba’nın tekrar doğduğu kumsala yuva yapmak için geleceğini kaydeden Kaska, geldiğinde tekrar verici takılarak takibine devam edileceğini bildirdi.

DEKAMER Başkanı Kaska, “Bu yaz Dalyan kumsalında Tuba’yı tekrar yuva yaparken görebilmeyi çok ümit ediyoruz. Eğer ki bu kaplumbağamızı yuva yaptıktan sonra tekrar bir uydu cihazıyla takip edersek, bu dünya için ilk kez bir deniz kaplumbağasının 2 defa izlenmesi anlamına gelecek, böyle bir canlı şu an dünyada maalesef yok.” diye konuştu.

Prof. Dr. Kaska, Tuba’nın 4 yıl boyunca kumsala uğramamış olmasından 500-600 civarında yumurta geliştirdiğini tahmin ettiklerini belirtti.

“Malta’dan Türkiye’ye gelmesi bekleniyor”

Kaska, “4 yıl boyunca yumurtalarını geliştirdi. Her yıl gelip gitmiş olsa bir sürü enerji yakacak, yüz yumurtanın belki 20’si enerjide gitmiş olacak. Kaplumbağaların böyle enerji tasarruf modülünde de bir üreme yetenekleri olduğunu da belirtmek isterim.” dedi.

Prof. Dr. Yakup Kaska, Tuba’dan en son İtalya’dan sinyal alındığını belirterek, “En son Adriyatik’ten İtalya’nın çizmesinin aşağısına doğru indi ve o bölgede sinyal kesildi. Yani Adriyatik denizinden, İtalya’nın kuzeyinden, Arnavutluk’tan aşağıya doğru indi. Malta tarafından bize doğru geliyordur diye tahmin ediyoruz. Bütün dünya Tuba’nın tekrar yuva yapmasını ve Dalyan’a dönmesini bekliyor, onu merak ediyor.”diye konuştu.

Kabuğunun arkasında pervane kesiği bulunan Tuba’yı tedavi sonrasında doğaya bıraktıklarını hatırlatan Kaska, şöyle devam etti:

“Ürettiği yumurtaları ikişer hafta arayla 3-5 yuvaya dağıtmasını dört gözle bekliyoruz. Bugünlerde kaplumbağalarımız sahile yakın suların ısınmasıyla çiftleşmeye başladı. Her çiftleşmeden sonra da yaklaşık iki hafta süreyle yumurtanın kabuğunu yapıyorlar, dolayısıyla bu da yaklaşık iki hafta sürüyor. Ben öyle tahmin ediyorum ki nisan ortalarında çiftleşmek için gelen kaplumbağalar, mayıs başlarında yumurtlamaya başlayacaklar ve ondan sonra da ikişer hafta arayla yuva yapacaklar. Yani mayıstan temmuz ortalarına kadar yuva yapacaklar. Tuba’nın da bunlardan biri olmasını dört gözle bekliyoruz.”

“Güzel İzmir” Mısır’dan sinyal gönderiyor

İmkanları ölçüsünde veya sponsor firma ve kuruluşların destekleriyle kaplumbağaları izleyebildiklerini anlatan Yakup Kaska, “Bu çerçevede Lansinoh isimli kaplumbağayı tedavi sonrası denize yolladık, şu an Akdeniz’in ortalarında dolaşıyor. 688 kilometre yol aldı.” dedi.

24 Mart 2023’te İzmir’den DEKAMER’e getirilen ve “Güzel İzmir” adı verilen yaralı kaplumbağayı da Kuşadası’ndan denize bıraktıklarını söyleyen Prof. Dr. Kaska, şu bilgileri verdi:

“Mısır civarına doğru dolaşan rotasını şu an takip ediyoruz. 2003 kilometre yol aldı. Bu kaplumbağalar bu yaz tekrar yuva yapmak için gelmeyecekler. Çünkü uzaktalar. Bu yönüyle bir kaplumbağanın kaç yılda bir yuva yaptığını Tuba’da öğrendik. Uydu takip cihazı sayesinde ‘yazları nerede, kışları nerede dolaşıyor’ bu tip bilgileri elde etmiş oluyoruz.”

MUĞLA Dalyan’daki Deniz Kaplumbağaları Araştırma, Kurtarma ve Rehabilitasyon Merkezi’nin (DEKAMER), 28 Ağustos 2019’da uydu takip cihazı takarak denize bıraktığı, Akdeniz’in en uzun süre izlenebilen hayvanı olan ‘Tuba’ adı verilen 25-30 yaşlarındaki caretta carettanın sinyali kesildi. Takipçi sayısı 9 milyonu geçen Tuba’nın bu yaz Dalyan’a dönüp yuva yapması bekleniyor.

Dalyan İztuzu Plajı’nda bulunan DEKAMER, Dünya Doğa Koruma Birliği’nin (IUCN) nesli tehlike altındaki türler arasında kırmızı listede yer alan caretta caretta ve yeşil deniz kaplumbağalarının yaşamını uydu takip cihazıyla takip ediyor. Aralarında, 2019 yılında denize bırakıldığında kamuoyunun ilgisini çeken ‘Tuba’ adlı kaplumbağanın da bulunduğu 60 civarında deniz kaplumbağası, uydu takip cihazıyla izlendi. 2019’dan itibaren Çevre ve Şehircilik Bakanlığı desteğiyle 20 civarında deniz kaplumbağasına uydu verici takıldı. Toplamda 26 kaplumbağadan 22’sinin sinyali, farklı zamanlarda kesildi.

AKDENİZ’İN EN UZUN İZLENEN HAYVANI

25-30 yaşlarında dişi iribaş caretta caretta olan ‘Tuba’nın 28 Ağustos 2019 tarihinde İztuzu kumsalından doğal yaşam ortamına bırakıldığını belirten DEKAMER Başkanı Prof. Dr. Yakup Kaska, Akdeniz’in en uzun izlenen hayvanı konumundaki Tuba’nın sinyalinin kesildiğini, uydu verici cihazının pilinin bittiğini söyledi. Tuba’nın sinyallerini gönderdiği ve güzergahının izlenebildiği harita üzerinde takipçi sayısının 9 milyonu aştığını belirten Prof. Dr. Yakup Kaska, “Tuba’nın bu yönüyle hem DEKAMER hem de ülkemizin tanıtım çalışmalarına büyük katkısı oldu. Akdeniz’in en uzun izlenen hayvanının, bu yaz döneminde yuva yapmak için Dalyan kumsalına dönmesini bekliyoruz. Cihazı da sırtındadır ve küpe numarasından tanıyabiliriz” dedi.

Uydu verici izleme projeleriyle, Türkiye’nin Akdeniz’deki kumsallarını çok iyi bildiklerini, bu kaplumbağaların kışı nerede geçirdiğine ilişkin önemli verilere ulaştıklarını anlatan Prof. Dr. Kaska, “Son yıllarda 60 civarında kaplumbağayı izledik. Akdeniz’de önemli deniz kaplumbağaları alanlarına yönelik çalışmalarımızı devam ettiriyoruz” diye konuştu.

DÖRT KAPLUMBAĞA SİNYAL GÖNDERİYOR

Pamukkale Üniversitesi’nde öğretim görevlisi, DEKAMER başkan yardımcısı Dr. Doğan Sözbilen, 2019’dan sonra uydu verici cihaz takılarak izlemeye alınan 26 deniz kaplumbağasından 4’ünden sinyal alınmaya devam edildiğini, 22’sinin sinyalinin kesildiğini söyledi. Sinyali kesilmeyen kaplumbağaların ‘Güzel İzmir’, ‘Alice’, ‘Lansinoh’ ve ‘Benan’ olduğunu belirten Dr. Sözbilen, Tuba dahil diğer 22 kaplumbağanın sinyalinin ise kesildiğini kaydetti. Takibi yapılan tüm kaplumbağaların hepsinden de yeterli verileri aldıklarını anlatan Dr. Sözbilen, “Örneğin Tuba rekor düzeyde izlendi. Uzun süre izlenen Likya, daha önce çok fazla gidildiğini düşünmediğimiz Tunus’a kadar gitti. Lansinoh, Bodrum Gülük körfezinde. Güzel İzmir, Yunan adalarında Ege ortalarına doğru ilerledi. Kuzeye mi gidecek, Yunanistan üzerinden batıya doğru mu devam edecek merak ediyoruz. Alice, Dalyan bölgesinden ayrılmadı. Benan uzun süre Dalaman tarafında kaldıktan sonra şu an Kaş’ta, Türkiye’den ayrılmadı” dedi.

EYLÜLDE SİNYALİ KESİLDİ

Tuba’nın sinyalinin 2023’ün eylül ayında kesildiğini belirten Dr. Doğan Sözbilen, “Normalde bir sene civarında beklenirken, 4 yılın üzerinde rekor süreyle izledik. Tuba bu süreçte 24 bin kilometre civarında yol yaptı. İlk bıraktığımız dönemde Marmaris’te bir süre kaldıktan sonra Yunan adalarına, sonra Yunanistan’ın güneyine, Malta’da kışı geçirdikten sonra İtalya kıyıları ve Adriyatik denizinde uzun süre yaşadı. Hırvatistan ve Arnavutluk kıyılarına da uğradı. 2023 yılında gelebilir diye bekledik ama gelmedi. 2024 yılı için bekliyoruz. Gelirse yeni bir uydu verici takılmasını planlıyoruz. İkinci kez uydu vericiyle izleyebilirsek önemli bilgiler vereceğini düşünüyoruz” diye konuştu.