Bursa Yıldırım Belediyesi’nin destekleri Bursa Valiliği’nin koordinasyonu ile Türk Mutfağı Haftası’nın finali Yıldırım ilçesi Zeyniler Köyü’nde kadınların hazırladığı birbirinden lezzetli sofraları ile adeta lezzet şölenine dönüştü.

Yıldırım ilçesi Zeyniler Köyü’ndeki Türk Mutfağı etkinliğine Bursa Valisi Mahmut Demirtaş, AK Parti Bursa Milletvekili Emine Yavuz Gözgeç, Yıldırım Belediye Başkanı Oktay Yılmaz, Yıldırım İlçe Kaymakamı Metin Esen, AK Parti İl Başkanı Davut Gürkan ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Zeyniler Köyü’nden düzenlenen etkinlikte kadınlar canlı performans ile hazırladıkları coğrafi işaret tescilli Zeyniler Hınkalı’nın püf noktalarını anlatırken, “Atalarımızdan bize miras kalan Zeyniler Hınkalı ne Kayseri mantısına ne de Kars Hengeli’ne benzer. 13 büzgülü, hamuru ince ve ceviz büyüklüğünde kıyması olur. Zeyniler Hınkalı anlatılmaz, yenilir” diyerek, Bursa Zeyniler Hınkalı’nın diğer mantılardan farklılık gösteren özelliklerini vurguladılar.

TÜRK MUTFAĞININ EN ÖNEMLİ KAHVALTI SUNUMLARI

Bursalı kadınlardan oluşan 12 kooperatif üyesi Türk mutfağının önemli kahvaltı sunumlarını sergileme şansı buldu. Kahvaltı sunumları arasında; Bursa Kahvaltısı, İkindi Kahvaltısı, Yer Sofrası, Yeni Gelin Sofrası, Konak Sofrası, Hıdırellez Kahvaltı Masası, Cumhuriyet Dönemi Kahvaltı Masası, Osmanlı Kahvaltı Masası, İç Anadolu Selçuklu Kahvaltı Masası gibi onlarca seçenek yer aldı.

Etkinlikte Bursa’nın coğrafi işaretli ürünleri olan Zeyniler Hınkalı, cevizli lokum, cantık, tahinli pide, yaprak sarması, gözleme gibi çeşit çeşit yiyecekler ikram edildi.

Etkinlikte konuşma yapan Bursa Valisi Mahmut Demirtaş, çok zengin yemek kültürümüzün olduğunu vurgulayarak, “İlimizde 34 tane coğrafi işaret alan ürünlerimiz bulunmakta. Bu ürünlerimizi markalaştırmak ve coğrafi ürünlerimizin sayısını artırmak için çalışmalarımız devam edecek” dedi.

AK Parti Bursa Milletvekili Emine Yavuz Gözgeç de, yaptığı konuşmada, Çalıkuşu Romanı’nın geçtiği Zeyniler Köyü’nde olduğunu belirterek, “Buradaki kadın kooperatifimiz coğrafi işaretlerini aldılar. Bursa’nın onlarca coğrafi işaretli ürünü bulunmakta. Zengin bir mutfağa sahip Bursa gastronomi merkezi olma yönünde yerel yönetimlerimiz, belediyelerimiz ve bakanlığımız ciddi çalışmalara imza atıyorlar” şeklinde konuştu.

KADINLARIMIZA DESTEK OLACAĞIZ

Yıldırım Belediye Başkanı Oktay Yılmaz ise, Çalıkuşu Kooperatif’in Zeyniler Hınkalı’na aldıkları coğrafi işaretli yemeğini de burada sergileyip tanıtmakta mutluluk duyduklarını belirtti. Bu durumun tüm kadın kooperatiflerine ilham olduğunu söyleyen Başkan Yılmaz, Kadınları her alanda destekleyerek kadın elini şehrin ekonomisine ve sosyal yaşantısına daha fazla renk vermesine katkı sağladıklarını dile getirdi.

Zeyniler Çalıkuşu Kadınlar Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Mahinur Makar, Kayseri’nin mantısı, Kars’ın Hıngel’i olduğu gibi Bursa’nın da Zeyniler Hınkalı olduğunu dile getirerek şöyle dedi: “Hamurun inceliği, kıymasının harcı, özel marifet gerektiren 13 pileli büzgüsü, hamurunun çapı ve özellikle pişirilme sırasındaki hınkal toplarının suyun içinde dans etmesi ustalık gerektirir. Zeyniler Hınkalı anlatılmaz, Zeyniler Hınkalı yenilir.”

Türk mutfağından motiflerin sergilendiği etkinlikte protokol konuşmalarının ardından plaket takdimleri gerçekleştirildi.

Özenoğlu, yaptığı yazılı açıklamada, beyin fonksiyonlarını daha iyi kullanabilmek için çocuklarda uyku düzeni ve beslenmenin önemli olduğunu vurguladı.

Çocukların okula gitmeden önce kahvaltı yapmaları gerektiğini ancak günümüzde çocukların genellikle akşam geç saatlere kadar bilgisayar, telefon ve tablet gibi cihazlarla vakit geçirdikleri için uyku saatlerinde aksamalar olduğuna işaret eden Özenoğlu, şöyle devam etti:

“Geç saatlere kadar uyanık kalan çocuklar bu süre zarfında sıklıkla bir şeyler yeme ve içme eğilimindedirler. Bu düzensizlik, çocukların sabahları tok bir şekilde uyanmalarına neden olmakta ve yaşamın biyolojik dengesinde bozulmaya yol açmaktadır. Kahvaltıya erken başlamak, okula giden bir çocuk için zihinsel performans açısından son derece önemlidir. Çocukların sağlıklı büyüme ve gelişmeleri ile birlikte ruh ve zihin sağlıkları için zamanında ve yeterli süre uyumaları büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, özellikle okul çağındaki çocukların akşam saat 22.00 civarında yatmaları ve 8 saat uyumaları önerilir. Çocuklar büyürken, sağlıklarını koruyacak şekilde beslenmelerini ve yaşam tarzlarını planlamak ve sağlıklı alışkanlıkları sürdürmeleri için desteklemek önemlidir.”

“Kahvaltı yapmak kadar kahvaltıda ne tüketildiği de önemli”

Kahvaltı öğünü kadar kahvaltıda tüketilen besinlerin de önemli olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Özenoğlu, “Düzenli kahvaltı yapmanın yanı sıra, kahvaltıda tercih ettiğimiz besinler de sağlığımız üzerinde büyük etkiye sahiptir. Sağlıklı gıdalar tükettiğimizde, bağırsaklarımızdaki iyi bakterilerin çoğalmasıyla bağışıklık sistemimiz güçlenir ve beyin fonksiyonlarımız gelişir. Ancak şekerli, işlenmiş ve doymuş yağ içeren yiyeceklerin tüketimi bağırsak sağlığımızı olumsuz etkileyebilir. Bağırsaklarımızdaki mikroorganizmalar, bağırsak-beyin ekseni aracılığıyla ruh halimizi ve zihinsel faaliyetlerimizi etkilerler. Sağlıklı beslenme, beyin fonksiyonlarını ve ruh halimizi olumlu yönde etkiler. Özellikle okul çağındaki çocuklar için kahvaltıda protein kaynaklarına ek olarak tam tahıllı ekmek, mevsim yeşillikleri ve taze sıkılmış meyve suyu veya süt tercih edilmelidir.” ifadelerini kullandı.

“Beslenme şeklimiz yaşamsal fonksiyonlarımızı etkiliyor”

Çocukların büyümesi için alması gereken enerji ve besin maddelerinin yetersiz olması durumunda gelişiminin yavaşlayacağına işaret eden Özenoğlu, “Ergenlik döneminde, büyüme hızlanır ve besin ögeleri ihtiyacı artar. Bu dönemde kemikler için maksimum yatırım yapılır. Yetersiz beslenme, boyun kısalmasına ve zihinsel performansın azalmasına neden olabilir. Dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve öğrenme zorlukları da görülebilir, bu da akademik başarıyı olumsuz etkiler. Yetersiz beslenme ayrıca ruh halini, motivasyonu ve sosyal ilişkileri de etkiler. Beslenme, sadece fizyolojik değil aynı zamanda ruh halini, zihinsel fonksiyonları ve sosyal ilişkileri de etkileyen temel bir ihtiyaçtır.” değerlendirmesinde bulundu.

“Çocuğun, ne yediğinin farkına varması gerekiyor”

Çocuktaki iştahsızlıkla baş edemeyen ebeveynlerin mutlaka bir uzmandan yardım alması gerektiğinin altını çizen Özenoğlu, şunları kaydetti:

“Günümüzde sıkça karşılaşılan çocuğun telefon, tablet veya televizyon eşliğinde yemek yeme alışkanlığı, tercih edilmemesi gereken bir yöntemdir. Bu durumda çocuğun yemeğe odaklanması zorlaşır ve doyup doymadığını anlamak güçleşir. Açlık ve tokluk merkezleri, ne zaman ve ne kadar yemek yiyeceğimize karar vermekte önemli rol oynar. Ancak, bu alışkanlıkla beslenen çocuklar bu sinyalleri doğru bir şekilde öğrenemezler. Ebeveynlerin çocuğu yemeğini bitirmeye zorlaması da bu durumu daha da karmaşık hale getirir. Sonuç olarak, çocuklar kendi açlık-tokluk sinyallerini doğru bir şekilde algılayamazlar ve ileride yeme bozuklukları, obezite, diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar gibi sağlık sorunlarına yatkın hale gelirler. Çocuğun yeme alışkanlığını ve davranışlarını sağlıklı hale getirmek için yemeğe odaklanması ve yeme farkındalığı kazanması önemlidir.”

Kahvaltı için hangi saatin en uygun olduğu konusuna değinen Uzman Diyetisyen Sevgi Yavuz, “Uyandıktan sonra ilk iki saat içinde kahvaltı yapmak, metabolizmanın aktifleşmesine yardımcı olabilir. Bu süre zarfında vücut, gün boyunca ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlamak için hazırlık yapar. İspanya’dan bilim insanlarının bir çalışması, kahvaltının sabah 08: 11’de tüketilmesinin en etkili olduğunu belirlemiştir. Araştırmalar sabah kahvaltısını atlayanların, akşam yemeğinde daha çok kalori alımı yaptığını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla sabahları kahvaltıyı atlayanlar daha çok kilo alıyor” dedi.

Medical Park Göztepe Hastane Kompleksi’nden Uzman Diyetisyen Sevgi Yavuz, kahvaltı öğününün önemi ve hangi saatlerde yapılmasının daha sağlıklı olduğu konularında açıklamada bulundu.

ERKEN SAATTE YAPILAN KAHVALTI BİLİŞSEL PERFORMANSI ARTIRIYOR

Yapılan sağlık araştırmalarının sabahın erken saatlerinde yapılan kahvaltının bilişsel performansı olumlu etkilediğini gösterdiğini vurgulayan Uzm. Dyt. Sevgi Yavuz, bu etkilerin özellikle 18 yaşın altındaki öğrencilerde ve görev odaklı davranışlarda belirgin olduğunun görüldüğünü söyledi.

KAHVALTIYA ÖNEM VERENİN VÜCUT KİTLE ENDEKSİ DAHA DÜŞÜK

Uzm. Dyt. Yavuz, “ABD’de 50 bin kişiye ait sağlık verilerini inceleyen bir araştırmada, kahvaltıyı günün en önemli öğünü olarak düşünen ve uygulayan insanların vücut-kütle indekslerinin, öğle veya akşam yemeğine önem veren kişilerinkinden daha düşük olduğu görüldü. Yapılan bir diğer araştırmada ise sabah kahvaltısını atlayanların, akşam yemeğinde daha çok kalori alımı yaptığı gözlenmiştir. Araştırmacılar bunu, kahvaltının doygunluk hissini artırmasına, günlük kalori alımını azaltmasına, içerdiği lifli besinler sayesinde diyet kalitemizi artırmasına ve daha sonraki öğünler açısından insülin hassasiyetini geliştirerek diyabet riskini azaltmasına bağlamıştır” ifadelerini kullandı.

DENGELİ VE DOYURUCU OLMALI

Kahvaltının sağlık üzerindeki olumlu etkilerinin sadece metabolizma ve enerji alımı ile sınırlı olmadığını dile getiren Uzm. Dyt. Yavuz, “Birçok araştırma, düzenli kahvaltı yapanların kilo kontrolü konusunda daha başarılı olduğunu ve gün içinde daha sağlıklı ve dengeli besin tercihleri yaptığını gösteriyor. Vücudumuz gece boyunca büyüme ve tamir amacıyla bol miktarda enerji harcar. Dengeli bir kahvaltı ile enerjinin yanı sıra protein ve kalsiyum seviyemizi de gün başlarken takviye etmiş oluruz. 2020 yılında Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism dergisinde yayınlanan bir araştırmada dengeli ve doyurucu bir kahvaltı yiyen bireylerin zengin menülü bir akşam yemeği yiyenlere oranla neredeyse 2 kat daha fazla kalori yaktığını ortaya koydu” dedi.

KAHVALTI İÇİN EN SAĞLIKLI SAAT 08.11

Her insanın biyolojik saatinin farklı olduğunun unutulmaması gerektiğini söyleyen Uzm. Dyt. Yavuz, “Kimi insanlar sabahları kahvaltı yapmaktan keyif alırken, bazıları daha geç saatlerde tercih edebilir. Önemli olan, kahvaltıyı atlamamak ve gün içinde sağlıklı beslenmeye dikkat etmektir. Kahvaltı için en sağlıklı saat, bireyin günlük rutinlerine, yaşam tarzına ve metabolizma hızına bağlı olarak değişebilir. Ancak genel olarak sabah saatlerinde kahvaltı yapmak, metabolizmayı harekete geçirir, gün boyunca enerji seviyelerini artırır ve zihinsel performansı destekler. İspanya’nın Murcia Üniversitesi’nden bilim insanlarının yaptığı bir çalışma, kahvaltının Türkiye saati ile 08: 11’de tüketilmesinin en etkili olduğunu belirledi. Öğle yemeği için en uygun zamanın 13: 30 ile 14: 00 arasında, akşam yemeği için ise 18: 00 veya 18: 30 olduğunu buldular. Bazı insanlar daha geç saatlerde uyanma eğilimindedir. Bu gibi durumlarda kahvaltının uyandıktan sonraki ilk saat içinde yapılması tavsiye edilir. Bunu yaparak açlıkla ilişkili hormonları düzenleyebilir ve daha uzun süre tok hissetmemizi sağlayabiliriz” şeklinde konuştu.

GÜNÜN İLK ÖĞÜNÜ OLMALI

Doğru kahvaltının günün hangi zamanlarında yapılabileceğine değinen Uzm. Dyt. Yavuz, şu bilgileri paylaştı:

“Sabah erken saatler: Genellikle sabah saatleri, vücudun uykudan uyanıp enerjiye ihtiyaç duyduğu bir zamandır. Metabolizmanın sabahları daha hızlı çalıştığı düşünülür.

Uyandıktan sonra ilk iki saat: Uyandıktan sonra ilk iki saat içinde kahvaltı yapmak, metabolizmanın aktifleşmesine yardımcı olabilir. Bu süre zarfında vücut, gün boyunca ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlamak için hazırlık yapar.

Açlık hissi başladığında: Açlık hissi başladığında kahvaltı yapmak, aşırı yeme riskini azaltabilir. Sabahları sağlıklı bir kahvaltı ile güne başlamak, gün boyunca dengeli bir enerji seviyesi sağlar.

Günün ilk öğünü olarak: Kahvaltı, gün içinde alınan ilk öğündür ve vücuda gerekli besinleri sağlamak adına önemlidir. Sabah kahvaltısı, zihinsel ve fiziksel performansı destekleyebilir.”

Yalı Mahallesi’nde bulunan tarihi fırın, 1810 yılında Rum bir aile tarafından bölgenin ilk yapısı olarak inşa edildi.

O dönemde “Fatma Hanım’ın Fırını” olarak bilinen yapı, şimdiki adını ise meydanda bulunan 5 çeşmeden aldı.

Binanın yapıldığı dönemde simit pişirilen fırının kapağının üst bölümündeki duvarına kazınarak yapılan, Yunan alfabesindeki delta ve gama harfleri ile haç işaretinden oluşan mühür ise hala duruyor.

Maltepe’de 2 asrı aşkın süredir hizmet veren fırın, Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı ordusunun ekmek ihtiyacını karşıladı.

Günde ortalama 1500’e yakın simit satılıyor

Fırın, odun ateşinde pişirilen sıcacık simitleriyle ünlense de çeşitli ürünleriyle de müşterilerin damaklarını çatlatıyor.

Taş fırın simidinin yanı sıra ekşi mayalı ekmek, çay kurabiyesi, sade, susamlı, kepekli ve anasonlu galeta ile tahinli pide de satılıyor.

Her gün sabahın erken saatlerinde başlayan üretim ve hizmet geç saatlere kadar sürüyor. Günde ortalama 1500’e yakın simidin satıldığı fırında her yarım saatte bir sıcak simit çıkıyor.

Özellikle hafta sonları İstanbul’un birçok ilçesinden ve şehir dışından kahvaltıya gelenler, önünde uzun kuyruk oluşturuyor. Kahvaltıda dileyenlere söğüş, peynir çeşitleri ve yumurta gibi kahvaltılıklar da ikram ediliyor.

“Maltepe’nin ilk binası olarak inşa edilmiş”

Fırının işletmeciliğini yapan Savaş Toraman, AA muhabirine, yapının taş fırın olarak yapıldıktan sonra su almaması ve rahat imalat yapılabilmesi için üstüne bir katın daha eklendiğini söyledi.

Toraman, geçen sürede tekrar su akması sebebiyle binanın çevresi demir yolu rayları da kullanılarak birbirine kilitlenen tuğlalarla kaplandığını aktardı.

Fırını 1975’ten sonra ailesinin çalıştırdığını, 2005 yılından itibaren de kendisinin işlettiğini belirten Toraman, şöyle devam etti:

“Birinci Dünya Savaşı’nda ekmek çıkarmış, ekmek yapıyormuş o zamana kadar. 1975’e kadar ekmek çıkıyormuş ama 1975’ten sonra İstanbul’da simit kültürü biraz daha çok olduğu için simide dönmüş. 1975’ten 2005’e kadar burasını galeta fırını diye biliyorlardı. Tabii ki simit çıkıyordu ama galeta daha çok çıktığı için, galeta fırını diye biliyorlardı. Ancak simit İstanbul kültüründe bir başkadır. O yüzden müşterilerimiz de ekonomik olması nedeniyle burayı tercih ediyor.”

Simidin yanında galeta ve çay kurabiyesi de en çok tercih edilenlerden

Savaş Toraman, ürettikleri simitlerin taş fırında yapıldığı için diğerlerinden daha lezzetli olduğunu ifade etti.

Simit üretiminde herkesin aynı malzemeleri kullandığını anlatan Toraman, “Ama bu fırının o zamanki mimari çalışmasında dört dörtlük yapılması, yani simidi güzel pişirmesi ayrı lezzet katıyor. Aynı malzemeleri kullanıyorlar ama aynı lezzeti bulamıyorlar.” ifadelerini kullandı.

Müşterilerin fırında yaptıkları ürünlerden en çok simit, ikinci sırada ise galetayı tercih ettiğini kaydeden Toraman, “Çay kurabiyesi, sade galeta, kepekli galeta, halka. Bursa’ya ait özel bir tahinli pide var, onu yapıyoruz. Çınarcık kurabiyemiz var.” dedi.

Kapalı ve hijyenik şekilde kahvaltılık ürünler de sunduklarını, herkesin bütçesine göre kahvaltı yapabildiğini dile getiren Toraman, “Özellikle hafta sonu kentin birçok noktasından müşteriler geliyor. Yoğun tempoda çalışıyoruz. Hafta sonu 8’de başlayan kahvaltı servisi akşam saatlerine kadar sürüyor. Müşterilerimizden memnunuz, onlar da bizden memnun. Tarihi bir yerde, Maltepe’nin ve İstanbul’un en eski fırınlarından birinde hizmet veriyoruz.” diye konuştu.

Toraman, simidin üretim sürecinin bilinenin aksine çok meşakkatli olduğunu ama tüm zorluklara rağmen müşterilerin isteklerine yetişmeye çalıştıklarını sözlerine ekledi.