AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, ASELSAN, Türkiye’nin uzay alanındaki ihtiyaçlarını milli çözümlerle karşılamak için çalışmalarını sürdürüyor.

Şirket, uydu ve uzay teknolojileri alanındaki faaliyetlerini yer sabit yörünge (GEO), alçak yörünge haberleşme (LEO), uydu tabanlı navigasyon, uzaydan istihbarat, gözetleme ve keşif alanlarında gerçekleştiriyor.

GEO haberleşme alanında Türksat 5B’deki işbirlikleriyle Türkiye’nin ilk milli ekipmanları Ku-Bant Almaç ve Ka-Bant LNA’yı geliştiren ASELSAN, 2022’den bu yana uzayda operasyonel olarak görev yapan ekipmanlarıyla ilk “milli uydu haberleşme görev yükü ekipmanlarını” geliştiren kuruluş unvanını kazandı.

ASELSAN’ın geliştirdiği Uydu Tabanlı Düzeltme Sistemi, ilk etapta GPS ve takiben diğer GNSS sistemlerinin kaynak sinyallerini, bu sistemlere ait verilerin doğruluk, güvenilirlik, elverişlilik değerleri ile bütünlük bilgisini içerecek düzeltme verileri vasıtasıyla iyileştirerek, kapsanacak coğrafyadaki kullanıcılar için performans artışı getirecek.

Bilgi birikimleri Türksat 6A’ya aktarıldı

Türksat 5B’de edindiği bilgi birikimiyle Türkiye’nin ilk yerli ve milli haberleşme uydusu Türksat 6A’da da görev alan ASELSAN, Ku-Bant ve X-Bant haberleşme görev yükleri çözümlerini bir üst seviyeye çıkardı.

Proje kapsamında uzay kalifiye tasarım, üretim, entegrasyon ve test süreçleri ASELSAN bünyesine kazandırıldı. Ayrıca, projede görev alan 100’den fazla personelle uzaya yönelik tecrübeli insan kaynağı Türkiye’nin diğer uzay projelerinde görev almak üzere deneyim elde etti.

Türksat 6A ile yeryüzünden her türlü haberleşmeye imkan sağlayacak “haberleşme görev yükleri”ni geliştiren ASELSAN, Türkiye’nin gelecekteki alçak yörünge haberleşme ihtiyaçlarını karşılayacak görev yükleri için teknoloji yatırımlarını öz kaynaklarla gerçekleştirdi.

ASELSAN, bu uydulardan elde ettiği deneyim, tecrübe ve kazanımlarla Türkiye’nin gelecekte sahip olacağı takım uydulardaki tüm görev yüklerini ve haberleşme alt sistemlerini takvim ve maliyet etkin bir şekilde milli olarak sağlamayı hedefliyor.

24 çeşit ekipman yerlileştirildi

Alt sistemleri, uydu yer istasyonu yazılımları, uçuş bilgisayarları, güç dağıtım düzenleme birimleri yerli ve milli geliştirilen Türksat 6A, yüzde 80’in üzerinde yüksek yerlilik oranıyla üretildi. Kurumların kendi temiz odaları kullanılarak geliştirilen ve üretilen ekipmanlar Ankara TUSAŞ’taki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’nde bir araya getirildi ve sistem seviyesi testlerine tabi tutuldu.

Bu süreçte 24 çeşit ekipman yerlileştirilirken uçuş modelinde 84 yerli ekipman kullanıldı. Proje süresince 400’e yakın çevresel ve fonksiyonel testler tamamlandı.

Türksat 6A, TÜBİTAK, TUSAŞ, ASELSAN, CTech ekiplerinden dönem dönem 400’e yakın kişinin ortak çalıştığı ve Türkiye’nin uzay alanında yetişmiş personel gücünün artırılmasını sağlayan bir proje olarak kayıtlara geçti.

Bu kurum ve şirketlerin küresel deneyim kazanma fırsatı yakaladığı projeden elde edilen bilgi birikiminin, gelecek dönemde uydu geliştirme faaliyetlerinde artan oranda kullanılması amaçlanıyor.

Türkiye, Türksat 6A ile uzaydaki iddiasını daha ileri boyuta taşırken bundan sonra milli bir uydu markası oluşturmayı amaçlıyor.

Türkiye’yi kendi yerli ve milli uydusunu geliştirebilen 11 ülkeden biri yapan Türksat 6A, fırlatma merkezinden Falcon 9 roketi ile ABD yerel saati ile 8 Temmuz saat 17.20’de, Türkiye saati ile 8 Temmuz’u 9 Temmuz’a bağlayan gece 00.20’de uzaya gönderilecek.

Avrupa Birliğinin ileri düzey araştırmalar için verdiği destekle yürütülen proje tamamlandığında, uzayda Türkiye adresli haberleşme protokolleri kullanılacak, proje çıktıları 6G standardını da etkileyecek.

Türkiye’ye 4’üncü kez ERC Advanced Grant ödülünü getiren ve bu kategoride desteklenen ilk kadın araştırmacı olan ODTÜ Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uysal, uzayda bir ilki başlatacak GO SPACE (Goal Oriented Networking for Space) isimli projesinin detaylarını AA muhabirine açıkladı.

Derin uzayda toplanan verilerin Dünya’ya 50 yıldır genelde büyük çanak antenler ya da uydularla iletildiğini anlatan Uysal, artan uzay yolculuklarının uzaydaki unsurlar arasında doğrudan iletişim ihtiyacını artırdığını, projelerinin de bu ihtiyaçtan doğduğunu ifade etti.

Bunun yanında, son yıllarda uydu üzerinden nesnelerin interneti (IoT) ve benzeri veri servislerinde çok hızlı artış yaşandığını vurgulayan Uysal, ayrıca bu konuda faaliyet gösteren firmaların çıkmaya başladığını hatırlattı.

Dünya alçak yörüngesindeki Uluslararası Uzay İstasyonu’na benzer, Ay’ın yörüngesinde de Artemis projesi dahilinde “Lunar Gateway” isimli uzay istasyonu planlandığını belirten Uysal, Ay yüzeyinde hizmet vermek için 4G baz istasyonları kurulduğunu aktardı.

Dünya ve Ay arasında resmi ve özel teşebbüse ait görevlerin ve derin uzaya bilimsel amaçla gönderilen misyonların da arttığını vurgulayan Uysal, Avrupa Uzay Ajansı tarafından yeni bir keşif modülünün gönderilmesinin planlandığını söyledi.

Güneş sisteminde artan veri akışını taşıyabilecek, dünyadaki internete benzer gezegenler arası haberleşme ağı altyapısına gereksinim doğduğuna işaret eden Uysal, şöyle devam etti:

“Ancak internetin tasarım prensipleri uzayın zorlu ortamına uygun değil. Uzay ortamındaki yörüngesel hareket dolayısıyla bağlantıların zamana göre değişkenlik göstermesi ve verinin ara noktalarda depolanması ve sonra geri iletilmesini zorunlu kılıyor. Dilediğimiz zaman uçtan uca veriyi getiremiyoruz. Bununla beraber, 50 yıldır uzaydan iletilmekte olan bilimsel ve telemetri verisinden farklı olarak, uzaktan izleme ve otomasyon gibi uygulamalar için artan sayı ve çeşitlilikte veri akışının taşınması gerekecek. Bu çok sayıda ve IoT tipi veriyi uzayın değişken bağlantı ve propagasyon koşullarında zamanında aktarmayı başarmak için uçtan uca etkinlik sağlayabilen ölçeklenebilir ve verimli iletişimi ağ mimarileri gerekiyor.”

“Yeni çözümlerimiz merakla bekleniyor”

Prof. Dr. Uysal, uzayda gezegenler arası iletişimde bu ihtiyacı karşılamak için hazırladıkları GO SPACE isimli projelerinin, Avrupa’nın en prestijli ileri düzey araştırmacılara verilen Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) Advanced Grant desteği almaya hak kazandığını bildirdi.

Yeni nesil telekomünikasyon teknolojileri üzerine dünya çapındaki bilimsel yayınları ile ODTÜ’nün alanda öncü rol üstlendiğini ifade eden Uysal, aldıkları 5 yıl sürecek proje desteğinin de bu çalışmalar dolayısıyla verildiğini söyledi.

Araştırma programında, uzaydaki koşullara uyum sağlayabilen semantik ve hedef odaklı bir haberleşme ağ kuramını geliştireceklerini belirten Uysal, derin uzay haberleşmesi için geliştirecekleri yeni çözümlerin, standartları belirleyen organizasyonlarca merakla beklendiğini ifade etti.

“Haberleşmede beklenen dar boğazı çözebilecek teknikler geliştiriyoruz”

Elif Uysal, yeni fikirlerinin standartlara girerek uzay haberleşmesinde kullanılmasını beklediklerini ifade ederek, “Çünkü Dünya ile Ay arasında haberleşmede beklenen dar boğazı çözebilecek teknikler geliştiriyoruz.” dedi.

Uysal, projenin detaylarına ilişkin şu bilgileri verdi:

“Projemizle gezegen üzeri, gezegenler arası haberleşme senaryolarını var olan teknolojiye göre frekans spektrumu ve enerji kullanımı bakımından daha verimli şekilde destekleyebilecek haberleşme ağı tasarım prensipleri ortaya çıkarıyoruz. Yani uzayda gerekli olan hem spektrum ve enerji yükünü en aza indireceğiz ve uzay araçlarının daha etkin haberleşmesini sağlayacağız. Sonuçların uzay teknolojisine zamanında aktarılmasını ve yaklaşan 6G standardına da faydalı etkilerini sağlamak için GO SPACE Projesi ile gerçek uydular üzerinde prototip uygulamalar ve gezegenler arasında uygulanacak yeni haberleşme protokolleri geliştireceğiz.”

Elif Uysal, yeni protokollerin Dünya ile Ay arasında hızla artması beklenen veri trafiğini taşımaya yönelik olarak Alman Uzay ve Havacılık Merkezi ile işbirliği halinde uygulanacağını belirterek, “Dolayısıyla proje ile ülkemiz uzay teknolojilerine büyük bir katkı sunacak. Türkiye, 5 yıl içerisinde gezegenler arası internetin yapı taşlarının oluşturulmasında öncü ülkelerden biri olacak.” değerlendirmesinde bulundu.

6G standardına da girecek

Elif Uysal, proje çıktılarının derin uzay haberleşmesi standartlarının yanı sıra 6G standardına da girmesini hedeflediklerini bildirdi.

Uydu haberleşmesi için araştırma grubuyla birlikte son bir yılda Türkiye adına pek çok patent başvurusuna katkı verdiklerini belirten Uysal, “Bu konuda patent portföyü oluşturarak Türkiye’nin standartlara katkı yapmasına yardımcı olmaya çalışıyoruz. Ülkemizin 6G’de de söz sahibi olmasına yönelik çalışıyoruz.” dedi.

Elif Uysal, projenin oluşturulması ve yazımının TÜBİTAK tarafından EBAG ve 2247-B programları ile desteklendiğini söyledi.

“Nobel öncesi ödülü ODTÜ’lü kadın profesör aldı”

ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Mustafa Verşan Kök, projeye ilişkin AA’nın sorularını yanıtlarken, ERC fonundan destek alan araştırmacıların, hem çığır açıcı hem de alanlarında en ileri düzeyde projeler yürüttüğünü anlattı.

ERC ileri araştırma desteği alan araştırmaların bu desteği “Nobel öncesi ödül” olarak değerlendirilebileceğini ifade eden Kök, “2007’de kurulan ERC’den fon alan araştırmacılardan 14’ü Nobel ödülü aldı. Dolayısıyla ERC’den özellikle ileri araştırma boyutunda destek alan araştırmacılarımızın Nobel öncesi fon desteği aldığını rahatlıkla söyleyebiliriz.” değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa Araştırma Konseyinin başlangıç, orta ve ileri olmak üzere 3 aşamalı bir fon sistemi bulunduğunu anlatan Kök, “ODTÜ’de, toplam bütçeleri 10 milyon avrodan fazla, 1’i yakın zamanda tamamlanan 4’ü devam eden toplamda 5 ERC projemiz bulunuyor. ERC projelerimiz, elektrik-elektronik, kimya mühendisliği, kimya, biyolojik bilimler ve deniz bilimlerinde devam ediyor. Gerçekten hepsi kendi alanlarında çığır açıcı ve üst düzey projeler. ODTÜ, aynı zamanda ülkemizde ilk ERC projesi alan devlet üniversitesi.” dedi.

ODTÜ’nün bugüne kadar ülkeye kazandırdığı ilklere bir yenisini eklediğini belirten Kök, ERC’den ileri seviyede araştırma projesi desteği alan Elif Uysal’ın başarısına ilişkin, “Ülkemizde ileri seviyede araştırma desteği alan ilk devlet üniversitesi olduk. Bu başarıyı gururla paylaşıyorum. Hocamız, iletişim ve sistem mühendisliği panelinden desteklenen ülkemizdeki tek ve ilk kadın araştırmacıdır, bu da hem üniversitemize hem de ülkemize büyük bir gurur vermekte.” ifadelerini kullandı.

Elif Uysal’ın Türkiye birincisi olarak yerleştiği ODTÜ’den birincilikle mezun olduğunu, yüksek lisans ve doktorasını ABD’de MIT ve Stanford üniversitelerinde yaptıktan sonra ODTÜ’ye döndüğünü anlatan Kök, “Hocamız, hem üniversitemize hem ülkemize büyük bir gurur kazandırdı. Hocamızın projesi, uzaydaki haberleşme sistemlerine ve 6G teknolojilerine yepyeni bir boyut kazandıracak.” diye konuştu.

Uydu sektörünün geleceğini belirleyen Satellite 2024 Fuarı, dünyanın en büyük uydu üreticileri ve uydu operatörlerini bir araya getirdi.

Sektörün en önemli oyuncularının buluştuğu fuarda Türkiye’yi Türksat, TUSAŞ ve ASELSAN temsil etti. Türkiye’nin 3 büyük firması yarın sona erecek fuarda, ürün ve kabiliyetlerini tanıttı.

“Önümüz çok parlak üretemeyeceğimiz, yapamayacağımız şey yok”

Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcısı Enver İskurt, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye’nin Türksat, ASELSAN ve TUSAŞ gibi firmalarının dünyanın en önemli uydu fuarında yer almasının gurur verici olduğunu söyledi.

Türkiye’nin tüm sektörlerde üretimde yerlilik oranlarının artırılmasına çok önem verdiğini vurgulayan İskurt, “En yakın dönemde, haziran ayında Türksat 6A uydusunu fırlatacağız. Bu uydunun en büyük özelliği tamamen yerli firmalarımızın üretimine dayanması.” dedi.

İskurt, Türkiye’nin artık uzayda da varlığını gösterdiğini belirterek, “Dünyanın en önemli uydu üreticilerinin, tüm sektörün bileşenleriyle beraber yer aldığı bir fuardayız. Bu üç firmamızın burada Türkiye adına yer alması bizim için gurur verici.” diye konuştu.

Uydu sektöründeki gelişmelerin hızına dikkati çeken İskurt, Türkiye’nin uzayda da yer alması gerektiğini ve ülkenin bu firmalarını üretim anlamında her yönüyle desteklediğini aktardı. İskurt, “Önümüz çok parlak. Üretemeyeceğimiz, yapamayacağımız şey yok.” ifadesini kullandı.

“Hem ülkemizi hem yaptığımız ürünleri tanıtmaya çalışıyoruz”

Türksat Genel Müdürü Hasan Hüseyin Ertok da Satellite’ın uydu sektörünün bütün paydaşlarının bir araya geldiği dünyadaki en önemli ve en büyük fuar olduğunu, uydu operatörlerinden üreticilere, fırlatma firmalarından yer sistemleri üreticilerine kadar herkesin bu organizasyona katıldığını söyledi.

Sektördeki herkesin bir araya gelerek işbirliklerini genişletebildiğini ve yeni iş imkanlarını tartışabildiğini dile getiren Ertok, Türksat ve Türkiye’nin fuarda yer almasının çok önemli olduğunu vurguladı.

Ertok, “Hepimiz yaptığımız hizmetleri, ürünleri burada sergilemeye çalışıyoruz. Geçtiğimiz yıllarda genişlettiğimiz ürün gamımızı sunmaya ve burada hem ülkemizi hem yaptığımız ürünleri, bu alandaki gelişimimizi tanıtmaya çalışıyoruz.” diye konuştu.

Türksat’ın geçtiğimiz yıllarda hizmete aldığı Türksat 5A ve Türksat 6A uydularıyla birlikte hizmet alanlarını oldukça geliştirdiğini belirten Ertok, farklı kapsama alanlarında farklı hizmetlerinin, internet ve hareketli sistemler için de birbirinden ayrı hizmetlerinin olduğunu anlattı.

Ertok, özellikle yeni alanlarda, havacılıkta ve deniz taşıtlarında internet hizmeti sunulmasıyla ilgili üzerinde çalıştıkları yeni teknolojileri fuarda sunduklarını anlattı.

“Hem uzay hem de yer kesimi için ürünlerimizi sergiliyoruz”

ASELSAN Genel Müdür Yardımcısı Mustafa Yaman ise ASELSAN’ın hem uydu ekipmanı hem de uydu haberleşme, yer terminalleri ve kullanıcı terminalleri üreten bir firma olarak fuarda yer aldığını söyledi.

Fuarda ürünlerine yönelik ilginin yüksek olmasından bahseden Yaman, “Hem uzay hem de yer kesimi için ürünlerimizi burada sergiliyoruz.” dedi.

Yaman, bu yıl içinde uzaya fırlatılması planlanan Türkiye’nin ilk yerli haberleşme uydusu Türksat 6A üzerindeki X bant ve Ku banttaki görev yüklerini ve haberleşme ekipmanlarını ASELSAN’ın sağladığını anımsatarak, uyduda yer alan birimlerden bazılarını fuarda sergilediklerini anlattı.

ASELSAN’ın Türksat 5B uydusunda görev yapan iki ürününün de fuarda yer aldığını dile getiren Yaman, ASELSAN’ın karada, havada ve denizdeki tüm askeri platformların uydu haberleşme ürünlerini de sağladığını, Akıncı platformuna verdikleri uydu haberleşme sistemi ile diğer haberleşme ürün ve ekipmanların da fuarda yer aldığını bildirdi.

Yaman, fuarda haberleşme konusunun çok ön planda olduğunu belirterek, yer ve zaman fark etmeksizin herkesin birbiriyle bağlı olmasına, insanların nerede olursa olsun haberleşmeyi sağlayabilmesine yönelik ürünlerin tanıtıldığını anlattı.

Türkiye’de bu teknolojilerin yerli ve milli olarak geliştirildiğine dikkati çeken Yaman, “ASELSAN’ın ULAK Haberleşme AŞ’nin ve haberleşme teknoloji kümelenmesi firmalarının yetkinlikleriyle haberleşmede uçtan uca, denizden ve karadan havaya, oradan uzaya bütün haberleşme ekipmanlarını ve sistemlerini Türkiye’de geliştirip sağlayabileceğimizi belirtmek istiyorum.” diye konuştu.

“Potansiyel müşterilerimizle buluşuyoruz”

TUSAŞ Uzay Sistemleri Genel Müdür Yardımcılığı Programlar Direktörü Taha Tetik de fuarda yerli ve milli olarak geliştirdikleri ürünleri sergilediklerini söyledi.

Tetik, “Potansiyel müşterilerimizle buluşuyoruz, alt yüklenicilerimizle görüşmeler yapıyoruz. Potansiyel iş birlikleri ve farklı görüşmeleri bu fuarda gerçekleştirme imkanı buluyoruz.” diye konuştu.

TUSAŞ’ın yerli ve milli olarak geliştirdiği uydu platformlarının yapıldığı üretim tesisini fuar katılımcılarına anlattıklarını dile getiren Tetik, haberleşme ve yer gözlem uyduları alanındaki ürünlerini sergilediklerini sözlerine ekledi.

Prof. Dr. Ata, telekomünikasyon ve 6G’yle ilgili alanlarda kadınların istihdamı ve görünürlüğünün arttırılması için küresel alanda çalışan bu topluluğun listesindeki ilk 100 kadın arasında yer almasını AA muhabirine değerlendirdi.

Son 10 yıldır İTÜ’de bilgi ve haberleşme alanında çalışmalar yürüttüklerini belirten Ata, “Aslında 6G alanında yaptığım tek çalışmanın değil, bir dizi çalışmanın neticesinde bu başarı ortaya çıktı. Teorik sayısal işaret işleme konusunda başladığım araştırma çalışmalarım, son 9-10 yılda İTÜ’deki Bilgi ve Haberleşme Araştırma Grubumuzla birlikte yeni nesil haberleşme ağlarına odaklandı. Araştırmalarımızın kapsamı önce 5G’ye, son 5 yıldır da 6G teknolojilerine evrildi.” diye konuştu.

Ata, daha yüksek veri iletim hızlarına ulaşmayı sağlayacak dalga şekli tasarımları, çok sayıda makinenin birbiriyle haberleşmesine imkan verecek yeni çoklu erişim teknikleri, enerjiyi verimli kullanan haberleşme ağlarının tasarımı ve RF dalgalardan enerji hasatlama gibi farklı yönleriyle bu alana bilimsel katkılar sunduklarını söyledi.

Bu çalışmalarla atıflar aldıklarına dikkati çeken Ata, “Yürütücülüğünü yaptığım ve 3 yıl önce TÜBİTAK’ın desteğiyle başlayıp 2023’te başarıyla tamamlanan, 6G telsiz ağları için İHA ve akıllı yansıtıcı yüzeylerin kullanıldığı projemizde, ultra bağlantılılık olarak tarif edilen kesintisiz ve güvenli iletişim odağında yenilikçi çalışmalarımız oldu.” ifadesini kullandı.

Prof. Dr. Ata, telsiz haberleşme alanında yapılan AR-GE çalışmalarının, yaklaşık her 10 yılda bir ortaya konulan yeni vizyonla önce araştırma, ardından teknoloji geliştirme ve standartlaşma adımlarıyla sürekli ilerlediğini anlattı.

5G teknolojisinin zenginleştirilmiş mobil geniş bant haberleşme, yüksek veri hızlarına erişim, ultra güvenilir düşük gecikme süreleri, kritik uygulamaların desteklenmesi ve yoğun makine tipi haberleşme imkanı sağladığına işaret eden Ata, “6G teknolojisinde ise yeni frekans bantlarıyla daha yüksek veri hızlarına ve daha düşük gecikme sürelerine ulaşmanın ötesinde yapay zekanın işin içine girdiği akıllı ve veriden öğrenen sistemler, İHA ve akıllı yüzeyler gibi yenilikçi altyapıların kullanılmasıyla haberleşmede kesintisizliğin sağlanması ve blok zincir gibi yöntemlerle haberleşme güvenliğinin artırılması öne çıkıyor.” değerlendirmesini yaptı.

“6G teknolojisi 2030’lardan itibaren hayatımıza girecek”

Ata, bunlar gibi çok sayıda yeni yaklaşımın çalışıldığı teknoloji adayı 6G sistemlerinin henüz dünyada standartlaşmadığını dile getirdi.

Bu teknolojinin 2030’lardan itibaren devreye girmesinin beklendiğini vurgulayan Ata, şöyle devam etti:

“Telekomünikasyon dünyasında potansiyel olarak veri iletiminin çok yüksek oranlara çıkması sağlanacak. Bu sayede gerçek zamanlı 3 boyutlu video akışı, daha yoğun sanal gerçeklik deneyimleri ve dev dosyaların anında indirilmesi gibi uygulamalara imkan sağlanacak. 6G ağlarının yapay zekayla entegre edilmesi sayesinde, ağın kendi kendini optimize etmesi, ağ esnekliği ve kişiselleştirilmiş kullanıcı deneyimlerine olanak sağlanması öngörülmektedir.”

Prof. Dr. Ata, 6G ile kesintisiz her yerde bağlantı ve daha düşük gecikme amaçlandığını, veri aktarımındaki zaman gecikmesinin azalması sayesinde otonom araçlar gibi kritik uygulamalar için neredeyse anlık yanıt sürelerinin mümkün olacağını kaydetti.

6G teknolojisinin günlük hayatta büyük değişimler sağlayacağının altını çizen Ata, “Özellikle büyük ölçekli sensör ağlarının oluşturulması, dijital ikiz uygulamaları, akıllı şehirlerin ve birbirine bağlı cihazların etkinleştirilmesi, üretim ve lojistikte otomasyon, robot teknolojisi ve gerçek zamanlı veri analizinin desteklenmesi konusunda 6G’nin ülkemize ve dünyaya önemli katkıları olması bekleniyor.” dedi.

“Türkiye’deki en büyük zenginlik nitelikli beşeri sermaye”

Ata, bilim dünyasının haberleşme konularıyla birlikte farklı problemleri de artık bir arada çalışmaya başladığını aktararak, şu anda 6G kapsamında bütünleşik olarak algılama ve haberleşmenin bir araya getirildiği sistemleri çalıştıklarını ifade etti.

“Bilimsel çalışmaların belli bir olgunluğa erişmesi, kavramsal gösterimler ve standartlaşma süreçleriyle 6G teknolojisinin 10 yıl içinde hayatımıza girmeye başlamasını bekliyoruz.” diyen Ata, Türkiye’deki en büyük zenginliğin nitelikli beşeri sermaye olduğuna vurgu yaptı.

“Alanda öncü çalışmalar yapılması, yapılan çalışmaların haberleşme ve diğer dikey sektörlerdeki ekosistemin tüm unsurlarıyla desteklenmesiyle yerli ve milli çözümlerimizin uluslararası ölçekte yaygınlaşması bizi yeni nesil haberleşme teknolojileri alanında öne taşıyan unsurlar olacaktır.” ifadelerini kullanan Ata, 6G teknolojisinin önemli bir unsuru yapay zeka ve makine öğrenmesi yaklaşımlarını da özellikle haberleşme ağlarında uç birim hesaplama problemlerinde kullandıklarını ve bu çalışmaları dünyanın saygın dergilerinde yayınladıklarını sözlerine ekledi.

Türkiye Cumhuriyeti’nin en büyük depremi olarak tarihe geçen Kahramanmaraş merkezli 7.7 ve 7.6’lık iki büyük depremde bölgeye destek için Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti (TRAC) ekipleri de gitti. Cep telefonlarının çalışmadığı, internetin olmadığı deprem sonrası süreçte Türkiye’nin dört bir yanından Hatay başta olmak üzere depremin yıkıcı etkisinin fazla olduğu illere giden amatör telsizciler, ellerindeki telsizlerle haberleşme görevini üstlendi. Sağlık, itfaiye ve arama-kurtarma ekipleriyle iletişim kuran amatör telsizciler, bölgedeki durumu kriz masasına anlık olarak aktarıp, haberleşme ihtiyacını karşıladı.

İSTANBUL DEPREMİ İÇİN DE TATBİKAT

Depremin 1’inci yılında amatör telsizciler hem deprem bölgesinde yaşamını yitirenleri anmak hem de hayatta kalanların acısını paylaşmak için Türkiye çapında tatbikat gerçekleştirdi. Kurulan istasyon ve rölelerle 9 bölgeye ayrılan Türkiye genelinde tüm amatörler, gece saatlerinde telsizle birbirleriyle haberleşti. HF (uzak mesafe kısa dalga) ve röle frekansları üzerinden yapılan çağrılara deprem bölgesi de karşılık verdi. TRAC Antalya Şubesi üyelerinin Antalya’da da gerçekleştirdikleri tatbikatta beklenen büyük İstanbul depremi öncesinde Türkiye genelindeki röle ve istasyonların hazırlıkları ve eksiklikleri de tespit edildi. Senaryo gereği İstanbul’da 7.9’luk deprem sonrası amatör telsiz istasyon ve operatörlerinin haberleşmesi ele alındı.

TOPARLANMAYA DEVAM EDİYORUZ’

Antalya TRAC ekibinden Hasan Oflaz, telsizle Hatay’da yaşayan depremzede amatör telsiz operatörü Ferdi Yılmaz ile görüştü. Felaketin 1’inci yılında geçmiş olsun dileklerini ileten Oflaz, Yılmaz’a bir ihtiyaçlarının olup olmadığını sordu. Yılmaz, “Her şeyimiz var; çok şükür. Toparlanmaya devam ediyoruz. Acıyı unutamıyoruz. Allah bir daha böyle bir acıyı kimseye yaşatmasın” dedi. İkilinin görüşmesini dinleyen amatör telsiz operatörleri, duygu dolu anlar yaşadı.

‘EKSİKLERİMİZİ RAPOR HALİNE GETİRECEĞİZ’

Tatbikatın amacının haberleşmenin sürekli olarak canlı tutmak olduğunu anlatan TRAC Genel Sekreteri Muhsin Bozkurt, “Yapılan tatbikatla eksikliklerimizi görüp, rapor haline getireceğiz. Büyük bir kriz anında sorunsuz şekilde sahada olmamız gerekiyor. Bugün yapılan tatbikatta deprem bölgesini de unutmadık. Telsizle Hatay, Adana, Gaziantep ve Kahramanmaraş ile de görüşeceğiz” diye konuştu.

HATAY’A GİDEN İLK KİŞİLERDEN BİRİ OLDU

TRAC Antalya Şube Başkanı Metin Karakuzu da deprem günü Hatay’a ilk giden kişilerden biri oldu. Bölgede haberleşmeyi sağlamak için giden Karakuzu, deprem günü yaşadıklarını anlattı. Depremden birkaç dakika sonra haberinin olduğunu ve olası afetler için hazırda bulundurdukları araçlarıyla yola çıktıklarını anlatan Karakuzu, “Deprem bölgesine vardığımızda zaten telefonlar çalışmıyordu. Telsizle haberleşerek bir bölgeye kadar ulaştık. Sonrasında bizler oradaki haberleşmeyi üstlenerek, Adana rölemize ilettik oradan da diğer illere iletilerek, bu şekilde iletişim sorununu çözdük” dedi.

TRAC

Diş Tabibi Dr. Bedii Ezgi ve arkadaşları tarafından 1962 yılında kurulan TRAC, 1965 yılında Uluslararası Amatör Telsizciler Birliği’ne (IARU) üye oldu. 1991 yılının başında gerçekleşen Birinci Körfez Savaşı’nda Sivil Savunma’ya ‘İkaz Alarm Haberleşmesi’ konusunda sağlanan saha desteği, TRAC tarafından verilen ilk ‘gerçek olay hizmeti’ olarak kayıtlara geçti. ‘Kamu yararına çalışan dernek’ statüsünde olan TRAC, aynı zamanda İçişleri Bakanlığı’nca hazırlanan ve acil afet durumlarının kapsayan Türkiye Afet Müdahale Planı içerisinde haberleşme ile yetkili tek kuruluş olarak biliniyor.