Türkiye ekonomisinin lokomotif kenti Bursa’da arsa fiyatlarının enflasyondan çok daha yüksek düzeyde arttığına dikkat çeken gayrimenkul temsilcileri, kentin konut üretimi ve yeni sanayi yatırımları ihtiyacının had safhaya çıktığını söyledi. BTSO Ana Hizmet Binası’nda gayrimenkul sektör temsilcilerini buluşturan BTSO 54. Meslek Komitesi Genişletilmiş Sektör Analiz Toplantısı’nda konuşan İsmail Duyar, “Bursa’da gayrimenkul fiyatları enflasyonun üzerinde artıyor. Artışın bu şekilde büyük olmasının sebebi sadece enflasyon kaynaklı değildir. Bunun gayrimenkule yönelik taleple de bağlantılı olduğunu unutmamak gerekiyor. Gayrimenkule yönelik talep ise ihtiyaçla doğru orantılı” ifadelerini kullandı.

Bursa’da gerek konut, gerekse de konut dışı gayrimenkullerde ciddi bir ihtiyacın ortaya çıktığını belirten İsmail Duyar, şöyle devam etti;

“Yeni arsaların konut imarına açılmaması sebebiyle, vatandaşlar konutlara istediği fiyatlarda ulaşamıyor. Aynı durum ticaret tarafında da geçerli. Sanayicimizin ucuz, ulaşılabilir ve rekabetçiliğini destekleyecek alanlara ihtiyacı var. Ancak mevcut şartlar sebebiyle sanayici, elindeki parayı arsa ve binaya harcamak zorunda kalıyor. Oysa üreticilerimizin kaynaklarını işletme sermayesi, araştırma geliştirme faaliyetleri ve pazarlamaya ayırmasını sağlamak zorundayız. Çünkü üretim, istihdam ve ihracatı da geliştirecektir.”

“Sanayide değer artışı var, rant olarak anmak doğru değil”

Sanayi yatırımlarının önemli bir altyapı ile gerçekleştirildiğine işaret eden İsmail Duyar, değer artışının da bunun neticesinde ortaya çıktığını söyledi. Planlanmamış, altyapısı olmayan, ölçülemeyen ve vergilendirilemeyen toprak ile elde edilen gelirin rant olarak anıldığını ancak planlı sanayi alanlarında böyle bir durumun olmadığını kaydeden Duyar, şöyle devam etti:

“Biz diyoruz ki, bu ciddi kontrol edilebilir, planlanmış, altyapısı hazırlanmış araziler sanayiciye konut üreticisine verilsin ki sanayici, emeğini, sermayesini toprağa, inşaata ve binaya harcamadan üretimine ve ihracatına baksın. Bugün konuta erişememek sosyolojik sorunları da beraber getiriyor. Bu konuyu lütfen rant çerçevesinde değil, sosyolojik ve ekonomik anlamda değerlendirelim.”

“Son 5 yılda konut fiyatları bin 23 arttı”

BTSO Meclis Üyesi İsmail Duyar, toplantıda sektör temsilcilerine kentteki arazi ve konut fiyatlarındaki değişime ilişkin bir sunum yaptı. Buna göre, Bursa’da satılık konut metrekare birim fiyatı 2019 yılının Ocak ayından bu yılın Nisan ayına kadar geçen yaklaşık 5 yıllık dönemde yüzde bin 23, yani on kat arttı. Satılık konut metrekare birim fiyatı, son 2 yılda yüzde 250, son 1 yılda ise yüzde 55 artışla 22 bin 272 lira oldu. Bursa’da konut imarlı arsa metrekare birim fiyatı son 5 yılda yüzde 760, son iki yılda yüzde 298, son bir yılda ise yüzde 80 arttı. Kentte arazi, bağ, bahçe ve tarla metrekare birim fiyatı ise son 5 yılda yüzde bin 162, son 2 yılda yüzde 440, son bir yılda ise yüzde 111 arttı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı verilere göre Türkiye’nin Nisan ayı enflasyonu yıllık bazda yüzde 69,80 olarak açıklanmıştı.

“Mahalle araları üretim tesisleriyle doldu”

BTSO 54. Komite Başkanı Özkan Aydemir ise, Bursa’nın 17 sanayi bölgesinin yanı sıra, küçük sanayi siteleriyle üretime, istihdama ve ihracata çok büyük katkı sağladığını söyledi. Son 5-6 yılda kentteki sanayi bölgelerinin yetersiz kaldığını gözlemlediklerini belirten Aydemir, “Bursa’ya yatırım yapmak isteyenler için büyük ölçekli sanayi arsaları bulunmuyor. O yüzden Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin ve ilçe belediyelerinin mutlaka bazı bölgeleri sanayi yatırımları için açması gerekiyor. Bu yapılmadığı takdirde Nilüfer ilçesinde olduğu gibi kaçak yapılaşmanın da önü açılacak.” dedi.

Konut ve sanayi alanlarının hızla planlanması gerektiğini ifade eden Özkan Aydemir, “Bursa’nın merkez ilçeleri Yıldırım, Osmangazi ve Nilüfer’de mahalle aralarında atölyeler oluştu. KOBİ ölçeğindeki firmalar, uygun üretim yeri bulamadıkları için mahalle aralarındaki dükkanlara yöneldi. Çalışan sayısını da dikkate aldığımızda şehir içinde sıkışıp kalan üretim tesislerinin kente aslında büyük bir zarar verdiği de bir gerçek. Bu firmaların mutlaka toplu olarak bir yerlere çıkarılması gerekiyor. Hem altyapısı hem de lojistik imkanlarıyla yeni sanayi bölgelerinin oluşturulması Bursa’ya büyük değer katacaktır” şeklinde konuştu. – BURSA

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı Kanun Teklifi görüşülüyor. Teklif üzerinde söz alan CHP Karabük Milletvekili ve komisyon üyesi Cevdet Akay, vakfın kuruluş amacının Dışişleri Bakanlığı teşkilatını güçlendirmek olmadığının söyleyerek “Faaliyet listesinden açıkça görülmektedir ki Vakfın kuruluş amacı Dışişleri Bakanlığı teşkilatını güçlendirmek değildir. Teşkilatı bu şekilde nasıl güçlendireceğiz? Görev ve yetkilerinden yararlanarak bir kazanç elde edilmek amaçlanmış, biz öyle görüyoruz. Şimdi, normal ticari faaliyet alanlarında bir sürü özel sektör kuruluşları da var. Şimdi, siz vakıf olarak iştiraklerde bulunacaksınız, şirketler kuracaksınız, bunlardan faaliyetler yaparak gelir elde edeceksiniz ama vergi muafiyeti var yani bunlarla ilgili de vergi ödemiyorsunuz; bu ayrı bir boyut” diye konuştu.

“MECLİS DENETİMİ DIŞINDA BİR VAKIF OLMUŞ OLACAK”

Vakfın yapacağı faaliyetler nedeniyle vakıf olmanın ötesinde holding gibi hareket edeceğini iddia eden Akay, “Son beş yılda Yunus Emre Vakfı’nın ve Türkiye Maarif Vakfı’nın topladığı para aşağı yukarı 19,1 milyar lira; bu denetime tabi olmayan yani Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin de denetiminde olmayan bir kaynak. Dışişleri Bakanlığının bütçesi belli, buradan ayrılacak ödenekler belli. Bu vakıf kurulduğu takdirde Meclis denetimi dışında bir vakıf olmuş olacak; bu, sakıncalı bir durum. Bir sürü gelir elde ediyor, gayrimenkuller alıyor, satıyor, kiralıyor; ticari faaliyette bulunmak üzere birtakım şirketler kurabiliyor bunları da hem yurt içinde hem de yurt dışında yapabiliyor. Yaptığı bu faaliyetler nedeniyle de bu vakıf bir vakıf olmanın ötesinde bir holding gibi hareket edecek bir pozisyon alıyor” ifadelerini kullandı.

“VAKIF, DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI’NIN VARLIKLARINI KULLANABİLECEK”

Bakanın kararıyla belirli alanların vakfa tahsis edilebileceğine işaret eden Akay, “Mal ve hizmet alımlarıyla ilgili, gayrimenkul alımlarıyla ilgili bir inisiyatifi kim kullanacak? Gerektiğinde Dışişleri Bakanlığı’na ait taşınmazların, taşınır malların, gayrimenkullerin, kullanılabilmesiyle ilgili kararı kim verecek? Burada muallak bir durum var. Bakanın kararıyla belirli alanlar demek ki tahsis edilebilecek, kullanıma açılabilecek. Burada da şu durum önem arz ediyor: Bakanlık bünyesinde nerede, ne kadar kıymetli taşınmaz mal var, gayrimenkul var, menkul mallar var? Burada gerektiğinde Vakıf tarafından bu gayrimenkullerin kullanılması ve değerlendirilmesi söz konusu olacak. Örneğin, İstanbul Boğazı kıyısında çok geniş bir arazisi var Dışişleri Bakanlığı’nın. Mesela bu arazi Vakıf tarafından değerlendirilecek mi? Değerlendirilecekse nasıl değerlendirilecek, bu önem arz ediyor” diye konuştu.

“DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI TASARRUF TEDBİRLERİNİN DIŞINA ÇIKACAK”

Akay, Kurulacak olan vakıfla Dışişleri Bakanlığı’nın tasarruf tedbirlerinin dışına çıktığını belirterek şunları söyledi:

“10 milyonluk bir sermayeyle başlıyorsunuz. Kuruluş tamamlandıktan sonra anlatılan faaliyetler ve yerine getirilmesi gereken konular düşünüldüğünde buradaki gelirin çok yüksek boyutta olduğunu görüyoruz. Bu, finans uzmanı tarafından da yönetildiğine göre buradaki kazançların nasıl değerlendirileceği de çok önemli. Dışişleri Bakanlığı bünyesinde bazı projelerle ilgili denetim mekanizması var ama burada bir denetim mekanizması yok. Yani, siz buradaki yöneticilere yüksek maaşlar verebilirsiniz, lüks araçlar tahsis edebilirsiniz, lüks lojmanlar tahsis edebilirsiniz. Şimdi, bütün kurumlar, bakanlıklar tasarruf tedbirlerine uyarken bu vakıf aracılığıyla Dışişleri Bakanlığı tasarruf tedbirlerinin dışına çıkılmış olacak.”

Türkiye’de yatırım için artık kimsenin gayrimenkul almaya yanaşmadığını farklı yatırımlara yöneldiğini belirten Elfi Gayrimenkul Kurucusu ve Brokerı Özkan Aydemir, “2022’de 67 bin konut satışı, 2023’e girdiğimizde 35 bine düştüğünü görmekteyiz. 2022 yılında 6,2 milyar dolarlık bir satışa karşılık 2023’te de 3,5 milyar dolara yakın yabancı satışlarda azalma olduğu görmekteyiz. En çok Rus, İran ve Ukrayna vatandaşları Türkiye’den gayrimenkul aldılar. Genelde de İstanbul, Antalya ve Mersin en çok tercih edilen illerimizden oldu. Merkez bankası verilerine göre Türklerin yurt dışında yapmış olduğu gayrimenkul yatırımlarında aynı dönemde yüzde 163,7 arttığını görmekteyiz. Bu da vatandaşlarımızın yurt dışında 2 milyar dolarlık bir yatırım yaptıklarını gösteriyor. En çok artışın olduğu ülke de Amerika, Amerika’da yüzde 115’lik bir artış görmekteyiz. İngiltere, Dubai, Arnavutluk, Karadağ ve Kuzey Kıbrıs diye devam ediyor. Burada 120 binden fazla vatandaşımızın yurt dışından mülk aldığını ve 25 milyar dolara yakın da bir yatırım yaptıklarını görmekteyiz. Ülkemizde yabancı yatırımcıların mülk aldığını görürken, bizim vatandaşlarımız da yurt dışında gayrimenkul aldığını görmekteyiz” dedi.

“Yurt dışına yatırımın önüne basit önlemlerle geçebiliriz”

Türkiye’nin yabancı yatırımcıya gayrimenkul satışı yaparken, bir taraftan da Türk vatandaşlarının yurt dışına yöneldiğini ifade eden Aydemir, “Döviz girdisi oluyor, buna karşılıkta tekrar bir döviz çıktısını görmekteyiz. Bunların en büyük nedenlerinden birisi de büyük şehirlerde bulunan konut fiyatlarındaki artış hızı. Büyük şehirlerdeki gayrimenkul fiyatlarımız, dünyadaki birçok ülke ile yarışabilecek duruma geldi. Bunların başında yüzde 25 kira sınırlaması, amortisman sürelerini yukarı çıkardı. Bir çok vatandaşımız da amortisman sürelerinde kira gelirleri elde edemediği için, daha yüksek kazançlara yönelmek zorunda kaldılar. En büyük söylentilerden birisi olan, 2 ve üstü gayrimenkulü olanlara ek verginin geleceği söylentileri. Bu da vatandaşlarımıza tabii ki korku psikolojisini getirip, elindeki gayrimenkulleri satıp yurt dışından gayrimenkul almasına teşvik etti. 2 yıllık süren yüzde 25 kira sınırlamasının aslında, tüfeye göre bırakılması gerekmektedir. Çünkü işyerlerinde nasıl tüfe olarak yapılıyorsa, konutta da yüzde 25 sınırının kalkıp tüfeye göre yapılması gerekiyor. Normalde, konut yatırımcılarının yüzde 80’i vatandaşlarımız ticari bir mülk almaktansa konut yatırımı yapıp, o konutun geliri ile geçinen vatandaşlarımız da mevcut” diye konuştu.

“İmarlı bölgelerin çoğalması gerekiyor”

Yurt dışına gayrimenkul yatırımcılarının azaltmamız için, büyükşehirlerimizdeki imar bölgelerinin çoğaltılması gerektiğini belirten Aydemir, “Rakamların bir basamak aşağı gelmesi gerekiyor. Eğer gayrimenkul fiyatlarının aşağı gelmemesi ve yukarı çıkması, yatırımcıyı yurt dışına yönlendiriyor. Örneklerden birisi de sosyal medyada çok kez önümüze çıkıyor. Amerika’da bir sanatçının 117 milyon liraya malikhanesini satıp, o parayla, İstanbul’un göbeğinde 125 milyon liralık bir ilanı alamıyor. Büyükşehirlerdeki rakamlar çok yukarı çıktı. O yüzden de bizim vatandaşlarımız da yurt dışına yöneliyor. Büyükşehirlerdeki imarlı bölgelerin çoğaltılması gerekiyor” dedi.

“Vize alamayan ev alıyor”

Vatandaşımız son 2 yıl içerisinde vize ile ilgili çok büyük sorunlar yaşadığını belirten Aydemir, “Ticari vize almakta bile zorluk çekiyor. O yüzden de vatandaşlarımız bu vize olayını çözebilmek için Avrupa ülkelerinden gayrimenkul yatırımlara yönelmiş durumda. Hükümetimizin mutlaka Avrupa’daki vize sorununu çözmesi gerekiyor. Yurtdışına gezmek için gitmeyi bırakın, ticari işleriniz için bile gitmeye kalksanız vize sorunuyla karşılaşıyorsunuz. Vize alamayan gayrimenkul alıyor” diye konuştu. – BURSA