(ORDU) – CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Ordu’da fındık bahçesini ziyaret etti. Özel, üreticilerin sorunlarını dinledi. Fındık üreticisi, “İlk defa hayatımda fındıkçılığı bırakmayı düşünüyorum. Seneye toplamayacağım. Bu fiyatlara daha toplamaz kimse. Bir işçi yevmiyesi bin 500 lira olmuş, gübrenin tonu 12 bin lira olmuş, bir tırpan motor yevmiyesi 4 bin lira günlüğü” diye konuştu.

CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Ordu’da fındık bahçesini ziyaret ederek üreticilerin sorunlarını dinledi. Beline fındık toplama sepetini takan Özel’e sorunlarını anlatan bir üretici, “İlk defa hayatımda fındıkçılığı bırakmayı düşünüyorum. Seneye toplamayacağım. Bu fiyatlara daha toplamaz kimse. Bir işçi yevmiyesi bin 500 lira olmuş, gübrenin tonu 12 bin lira olmuş, bir tırpan motor yevmiyesi 4 bin lira günlüğü” dedi.

Özel’in “Bunlar geçen sene kaç paraydı? Bir geçen senekini söyle bir de bu senekini söyle” sözüne yanıt veren üretici, “Geçen sene bin 500 liraydı tırpan yevmiyesi, şimdi 4 bin lira. 1500 liradan 4 bin liraya çıktı. Yevmiye 700 liraydı, bin 500 lira diyorlar. Gübreyi 7 bin liraya almıştım geçen yıl, bu sene 12 bin liraya aldım” diye konuştu.

Üretici: “Aldığım maaşı, kirayı fındığa yatırdım. Artık ne çıkarsa bahtımıza”

Özel’in, “Geçen sene fındığı kaça sattın?” sorusunu da yanıtlayan üretici, “Geçen sene 78-80 liraya” dedi. Özel, “Şimdi öbürü gibi olsa, kimi dört kat artmış, kimi iki kat. İki kat artsa, 160 lira. 160 lira olsa kurtarır mıydı sizi?” diye sordu. Üretici, “Kurtarmaz, yine kurtarmaz. 140 lira maliyeti var. Ben bundan 20 lira kazanmak için bir de kendi yevmiyem olacak” dedi. Özel’in “Sen bu sene zararına mı satacaksın” sorusuna üretici, “Eve bu sene zarar ediyorum. Aldığım maaşı, kirayı fındığa yatırdım. Artık ne çıkarsa bahtımıza” diye yanıt verdi.

Özel, “Bir de bu maliyet hesaplarını okuyoruz, orada hiç toprağın maliyetini katmıyorlar” dedi. Buna karşılık üretici, “Kendi yevmiyemizi de katmıyoruz. Ben dört gündün harman biçiyorum. Bir motor yevmiyesi 4 bin lira, 16 bin lira yapar. Bir asgari ücret. Bir asgari ücreti ben hiç hesaba katmıyorum” dedi.

Üretici: “Sayın Genel Başkanım 160 lira bile fındığı şu anda kurtarmıyor”

Özel ayrıca, “Fındıkçının borcu var mı? Nerelere borcu var?” diye sordu. Üretici ise “Var tabii. Ziraat Bankasına var, tüccara var. İşçi parası alacağım ben tüccardan, ne olur benim işçilik param? 160-170 bin lira. 170 bin lirayı talep edeceğim, benim fındığımı zaten esir almış oluyor tüccar. İstediği fiyattan fiyatını kesecek. Serbest piyasada satılandan ben daha düşük satmak zorundayım fındığı. Borcu olmayan adam gidecek, 120-125’e fındık satacak. Bana diyecek ki adam, 115 lira senin fındığın… Benim 160 bin lira gibi bir parayı çıkartıp küt diye verme şansım yok. Benim için yevmiye o kadar tutar, diğerleri için 100 bin olur, 250 bin olur. Maliyetleri oluyor. En yüksek maliyet işçilik ve gübre” diye konuştu.

Özel, “Bugün Giresun’a gideceğiz ve mitingi yapacağız. Biz aslında fiyatı ilan edin, bir de maliyetlerin üzerinde en az 165 lira, hatta Trabzon milletvekillerimiz 180 lira diye açıklama yapmıştı. Fiyat isteyelim diyorduk, 130 lira fiyat verdiler. Bakalım nasıl olacak miting” dedi. Üretici, “Sayın Genel Başkanım 160 lira bile fındığı şu anda kurtarmıyor. Ben 98 yılında altı ton Fiskobirlik’e fındık verdiğimde üç tane sıfır araba alıyordum. Fiskobirlik’ten aldığım parayla üç tane sıfır araba alıyordum. Şimdi üç tane sıfır araba 1,5 milyon liradan hesapla, 4,5 milyon lira. Yani o kadar kaybettik, 98’den sonra. Devamlı geri gidiyoruz. Ordu’ya ev yaptırdık, hep 2000’den önce. Fındık parası ile yaptım ben bunları. Şimdi kendi maaşımı harcıyorum ben fındığı bahçede bırakmamak için, rezil olmamak için. Artık bundan sonra da daha da toplamayız” diye konuştu.

Ardından Özel, fındık üreticisi kadınlarla beraber Karadeniz’in fındıkla ilgili yöresel şarkısını söyledi.

Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğünce 10 dönüm alanda Türk fındığı fidanlarının yetiştirildiği Türk Fındığı Tohum Plantasyonu’nda (ağaçlandırma veya dikim sahası) çalışmalar yürüten Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü Silvikültür Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şemsettin Kulaç, AA muhabirine, Türk fındığının tek gövdede 30 metre boy ve 2 metre çapa ulaşabildiğini, bin yıl yaşayabildiğini söyledi.

Kulaç, bu fındığın meyvelerinin şeklinin yuvarlak olmadığını, kabuklarının da daha küçük ve kırılması zor ancak içinin daha yağlı olduğunu belirtti.

Türk fındığı tohumlarına ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Kulaç, “Ticari fındığımızı kurtaracak olarak baktığımız bu fındık ağaçlarının tohumuna ihtiyaç var. Dolayısıyla bu tarz plantasyonların sayısının artırılması gerekiyor. Buralardan kalem alıp aşılı bahçe kuracağız. Aşılı bahçelerden kısa sürede tohum almaya başlayacağız. Bu bahçelerle gen kaynaklarını koruma altına almış olacağız.” diye konuştu.

Türkiye’de 780 bin hektar alanda bulunan ticari fındığın tarımda en önemli gelir kaynaklarından birini oluşturduğunu dile getiren Kulaç, küresel iklim değişikliği nedeniyle birçok yerde fındık bahçelerinin kurumaya yüz tuttuğunu ifade etti.

Türkiye’de çalı formundaki ticari fındık ağacının köklerinin ancak 50-60 santimetre derinliğe gidebildiğine dikkati çeken Kulaç, şunları kaydetti:

“Bir iki ay yağmur yağmadığında toprağın 50-60 santimetresi kuruyor. Kuruyunca fındık suya ulaşamıyor. Dolayısıyla hem verim kaybı oluyor hem de randıman dediğimiz içini dolduramama sorunuyla karşı karşıya kalıyoruz. Orada Türk fındığı devreye giriyor. Türk fındığı, kazık kök sistemine sahip. Bunu altlık olarak kullanıp üzerine ticari fındığı aşılayıp geleceğini koruma altına alıyoruz. Ticari fındığın geleceğini Türk fındığının kurtaracağını söyleyebiliriz. Kökleri derinlere giden Türk fındığı kuraklıktan, ticari fındığa göre daha az etkileniyor. Bu fındığın ağacından faydalanarak ticari fındığa hem yağ hem de diğer besin değerleri açsından katkı yapacağını düşünüyoruz.”

120 santimetre çapında, 25 metre boyunda Türk fındığı ağacı bulundu

Kastamonu Orman Bölge Müdürü Fahri Sönmezoğlu ise farklı türlerden ağaçlar yetiştirdiklerini dile getirdi.

Türk fındığına ayrı önem verdiklerinin altını çizen Sönmezoğlu, “Meslektaşlarımız 2011 yılında Bölge Müdürlüğümüz dahilinde Tunuslar ve Müsellim köylerinde 120 santimetre çapa ulaşmış 25 metre boylanmış fındık ağaçları tespit etti. Bu muhteşem Türk fındıklarından toplanan tohumlar, ağaçları geleceğe taşımak amacıyla başta Daday olmak üzere Gölköy ve Taşköprü fidanlıklarımızda yetiştirilmiş. Daday’da içinde bulunduğumuz alanda 10 yaşına gelmiş Türk fındığı fidanları var.” diye konuştu.

Türk fındığı fidanlarına yoğun talep olduğunu vurgulayan Sönmezoğlu, şunları söyledi:

“Bu taleplere yetişmek için civarda bulunan fındık ağaçlarından elde edilen tohumları alarak fındık yetiştirmeye çalışıyoruz ancak her yıl bol miktarda vermediği için tohum noktasında sorun yaşıyoruz. Kurduğumuz bahçe sayesinde fındık tohumu sorununu da gidermiş olacağız. Piyasanın Türk fındığı talebi 1 milyonlarda. İmkanlarımız dahilinde bazı yıllarda 50 bin, bazen 100 bin, bazen de 200 bine kadar Türk fındığı fidanı yetiştirdik. Yeterli tohum kaynağına ulaşabilirsek 3 fidanlığımızda 500 bin üretim rakamına erişebiliriz.”