İNGİLTERE’deki müzayede evinde satışa sunulan ve Aydın’ın Milet Antik Kenti’nden kaçırıldığı ispat edilerek, Türkiye’ye iade edilen milattan önce 6’ncı yüzyıla ait ‘kore torsosu’, yakın zamanda Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenecek.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi uzmanları, İngiltere’nin Londra şehrinde faaliyet gösteren Christie’s Müzayede Evi’nin 8 Aralık 2021 tarihli ‘Antiquities’ isimli müzayedesinde yayımlanan kataloğunda 65 lot numarası ile satışa sunulan mermer ‘kore torsosu’nun Anadolu kökenli olabileceğinden şüphelendi. Türkiye’nin girişimleriyle eserin satışı askıya alındı ve yasa dışı yollarla Türkiye’den çıkarıldığına ilişkin delil niteliğinde bilgi ve belgelere ulaşıldı. Bu doğrultuda eserin kökenini belirleyecek arşiv belgeleri İngiliz makamlarına sunuldu. Konuya ilişkin Didim Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma başlattı ve eserin iadesi için talep gönderildi. Talep kapsamında eser Türkiye’ye iade edildi. Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne getirilen eser için sergileme çalışmaları tamamlandı. Eser, yakın zamanda müzede ziyarete açılacak.

‘HEPİMİZ İÇİN GURURLU BİR ANDI’

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kaçakçılıkla Mücadele Daire Başkanı Zeynep Boz, ‘kore’nin Yunan mitolojisinde Persephone’nin adı ve bakire anlamına geldiğini söyleyerek, eserin Türkiye’ye kazandırılma sürecini anlattı. Boz, eserin 2021 yılında satışa sunulduğunda kaçakçılıkla bilinen bir koleksiyoncunun ismini fark ettiklerini ve konunun üzerine gittiklerini söyledi. Boz, “Bu durum bize doğrudan bir kanaat oluşturdu. Daha sonra arşiv belgeleri, isimlerin şaibeli olması ve bunun Anadolu kökenli olduğunu ispatlayan bilimsel verilere ulaşabilmemiz sayesinde Didim Cumhuriyet Başsavcılığımızca da başlatılan bir soruşturma yoluyla adli iş birliği yapabilmiş olmanın avantajıyla, Dışişleri Bakanlığımız Londra Büyükelçiliği ile bağlantılar gerçekleştirdi. Eseri ülkemize getirdik. Hepimiz için gururlu bir andı. Çünkü burada hem bu eserimizin iadesini alırken, hem de İngiliz meslektaşlarımız veya İngiliz yetkililer tarafından ülkemizin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele alanında ne kadar etkin olduğumuzu duymak, onların bakış açısıyla da bunu bir kere daha teyit etmek bizleri çok mutlu eden bir başka yanı oldu” dedi.

Zeynep Boz, eserin önemine de dikkat çekerek, “Milattan önce 6’ncı yüzyıla tarihlenen bu tür kadın yontularına ‘kore’, bunların erkek versiyonuna da ‘kouros’ deniyor. Bunların önemi plastik sanat ürünlerinin ilk örneği olması. Plastik sanat ise üç boyutlu şekilde ürettiğimiz heykel ürünleri aslında plastik sanat olarak geçer. Bunların çok özel örnekleri bunlar. Özelikle Didim tarafında yoğunlukla gördüğümüz eserler. Her şeyden önce yerinden edilmiş, ülkesinin bağrından koparılmış bir kültür varlığıdır bu. Bunu kaçakçılıkla ilişkideki, kriminolojik verilerini ortaya koymak suretiyle iade almak çok önemli. Biliyorsunuz yıllar geçtikçe birtakım arkeolojik objeler eskidikçe nadiriyetlerinin arttığını düşünmek mümkün. Günümüzde daha az korunarak gelmelerini beklemek mümkün. Bu parçanın kondisyonunun da iyi olması aynı zamanda bizim için önemli” dedi.

‘SERGİ ÇALIŞMALARINI TAMAMLADIK’

Eserin müzeye gelmesiyle koleksiyonun zenginleştiğini belirten Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürü Yusuf Kıraç da “Bu eserler bilimsel makalelerle bilim camiasına açıklamalarda bulunuyor. Son yıllarda insanlarımızın müzelere daha çok yurt dışına kaçırılmış eserleri görmeye geldikleri, daha çok sahiplendiklerini görüyor, sevinçle karşılaşıyoruz ve anlatıyoruz. Müzeye gelen eserler bilimsel olarak raporlanır ve bu raporlama yapılırken hangi teşhirde hangi bölümde sergileneceğine karar verilir. Bu eser Helenistik döneme ait bir eser. Diğer eserlerle ilgili sıralaması yapılır ve o envanter numarasını alır. Daha sonra artık bu eser ömür boyu o isimle kalır. Şimdi biz o çalışmaları tamamladık. Biz de artık bir gün bekliyoruz. Yakın bir zamanda teşhire konulur ve ziyaretçilerin beğenisine sunulur” dedi.

Yazıldığından bu yana birçok kez farklı yorumlarla sahnelenen İtalyan besteci Gaetano Donizetti’ye ait Aşk İksiri, ilk kez 1832 yılında Milano’da seyirci karşısına çıktı.

Ankara Devlet Opera ve Balesince sahnelenecek komik opera türünün en iyi örnekleri arasında gösterilen eser, Opera Sahnesi’nde yarın akşam prömiyer yapacak.

Eserin rejisörü Aydın Buğra Güven, temsilin genel provası sonrası AA muhabirine yaptığı açıklamada, Aşk İksiri’nin 1800’lerde geçse de Türkiye’de de çok sık işlenen ve filmlere konu olan zengin kız, fakir oğlan aşkını anlattığını söyledi.

Güven, “Zengin kız, fakir bir oğlana aşık oluyor ama evlenemiyorlar. Onun yerine kendi sınıfından olduğunu düşündüğü Belcore ile evleniyor. Ama sonuçta ne olursa olsun, aşk ve sevgi kazanıyor. Ankara Operası olarak Başkent seyircisi için bu eseri tekrar yorumladık. Klasik bir reji oldu. Dünyada en çok sergilenen operalardan biri Aşk İksiri. Türkiye’de de çok kez sergilendi. Özüne dönerek, eseri 1832’de ilk sahnelendiğindeki haliyle yani klasik bir anlayışla ele alarak sunduk.” dedi.

Rejisör Güven, eserin dekor tasarımını Özgür Usta, kostüm tasarımını Gazal Erten, koreografisini Özge Ay ve ışık tasarımını Bülent Arıslan’ın yaptığını ve bu zamana kadarki tüm eserleri bu ekiple çalıştıklarını söyledi.

Temsilin reji asistanlığını Zeynep Utku ve Cansın Nehir Mansuroğlu’nun yaptığını belirten Güven, Ankara DOB orkestrasını dönüşümlü olarak şef Antonio Pirolli ile Rustam Rahmedov’un yöneteceğini söyledi.

Güven, “Tenorlar için vazgeçilmez olan ve herkesin aşina olduğu ‘Una Furtiva Lagrima’ aryası bu eserin içinde var. Hatta Aşk İksiri’ni bu kadar başarıya taşıyanın bu arya olduğu söylenir. Ankara seyircisinden bizi takip etmelerini ve eserimizi izlemelerini istirham ediyoruz.” dedi.

“Una Furtiva Lagrima, tenor aryaları içerisinde çok özel yeri olan bir arya”

Eserde “Nemorino” rolünü canlandıran tenor Arda Doğan daha önce de aynı rolü severek seslendirdiğini söyledi.

Doğan, Adina’ya aşık bir köylü olan Nemorino’nun aşk iksirine sahip olunca Adina’nın ona aşık olacağını zannettiğini ve olayların bu şekilde geliştiğini anlattı.

Keyifle çalıştıkları bir prova dönemi geçirdiklerini belirten Doğan, “Rolümde müzikseverlerce bilinen ‘Una Furtiva Lagrima’ aryasını da seslendiriyorum ve tenor aryaları içerisinde çok özel yeri olan bir arya. Zorlayıcı ve insanı müziğin içine çeken bir arya. Bu eseri söylemek stresli de olsa keyifli.” dedi.

Arda Doğan, klasik bir anlayışla sahneye koyulan eserleri sevdiğini belirterek, eserin uzun yıllar sahnede olmasını diledi.

“Komik operanın en tatlı örneklerinden bir tanesi”

Soprano Görkem Ezgi Yıldırım ise köyün zengin, neşeli, insanları parmağında oynatan bir kız olan Adina’yı canlandırdığını söyledi.

Yıldırım, “Aşk İksiri, komik opera türlerinden. Bu açıdan çok zevk alıyorum. Müzik parçası içerisindeki duygusal farklılıkların vurgulanması tekniği olan ‘bel kanto’nun sevilen ve dünyada en çok sahnelenen örneklerinden birisi Aşk İksiri. Bir şarkıcı için bel kanto eseri seslendirmek, çok öğretici, teknik olarak ilerletici ve bu açıdan da çok kıymetli. Bir operacı için okul gibi ve onu diri tutan, iyileştiren bir müzik stili. Aşk İksiri tüm dünyada en çok sahnelenen komik operanın en tatlı örneklerinden bir tanesi. Ankara seyircisi zaten çok bilinçli bir izleyici ve komik operaya hasret kaldıklarından keyifle izleyeceklerdir.” ifadelerini kullandı.

Alp Can Kocaay, canlandırdığı Dr. Dulcamara karakterinin eserde, insanlara “iksir” adı altında rahat konuşmalarını sağlayan keyif verici bir içecek ikram ettiğini söyledi.

Eserin bir oyun operası olduğunu ve canlandırdığı karakterin en oyuncu ve dalavereci karakter olduğunu belirten Kocaay, seslendirirken çok keyif aldığını dile getirdi.

Eserin kostüm, makyaj ve dekor açısından son derece başarılı olduğunu kaydeden Kocaay, Ankaralı sanatseverleri oyuna beklediklerini ifade etti.

Fakir genç Nemorino ile servetli toprak sahibi Adina arasındaki aşk üzerine odaklanan eserde dönüşümlü olarak “Adina”yı Görkem Ezgi Yıldırım, Esra Çetiner, Ezgi Biçici, “Nemorino”yu Arda Doğan, Mehmet Kavil, “Belcore”yi Kamil Kaplan, Faik Mansuroğlu, “Dr. Dulcamara”yı Can Kocaay, Savaş Gençtürk, Murat Göçken, Yiğitcan Tatlıoğlu, “Giannetta” rolünü ise İlayda Büyükyörük ve Aslı İşcan canlandıracak.