Emir Efe BENLİOĞLU/ İSTANBUL, İSTANBUL’DA bulunan barajların ortalama doluluk oranı yüzde 61.42’ye düştü. Barajlar geçen yılın aynı dönemine göre daha dolu olsa da önceki 8 yılın ortalama doluluk değerlerinin altında kaldı. Ortalama doluluk oranı sıcak havaların etkisiyle son 14 günde ortalama yüzde 5 düştü. Barajların yağış takviyesi almaması durumunda doluluk oranındaki düşüşün daha da hızlanacağı öngörülüyor.
Hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte su kullanım miktarı arttı. Mevsim itibariyle yağışların azalmasının da etkisiyle İstanbul’un barajlarındaki doluluk oranı düşmeye başladı. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) tarafından yapılan ölçümlerde bugün itibariyle ortalama baraj doluluk oranları yüzde 61.42 olarak kaydedildi. 61.42’lik doluluk oranı geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 39.56’lık doluluk oranına göre yaklaşık yüzde 22 daha yüksek olsa da 2015-2022 arasındaki 8 yılın aynı dönemlerindeki doluluk oranlarına göre ise yaklaşık yüzde 10 daha düşük seviyede ölçüldü. Son 10 yıl içerisindeki aynı dönemlerde en yüksek doluluk oranına 2015 yılında yüzde 80.71 ile ulaşılırken en düşük doluluk oranının kaydedildiği yıl ise yüzde 20.24 ile 2014 yılı olmuştu.
SON 14 GÜNDE DOLULUK ORANINDA HIZLI DÜŞÜŞ YAŞANIYOR
Özellikle son günlerde artan hava sıcaklıkları sebebiyle barajların doluluk oranında hızlı düşüş yaşanıyor. 9 Temmuz’da kaydedilen ortalama doluluk oranı yüzde 66.63 olurken 14 günün ardından bugünkü doluluk seviye olan yüzde 61.42’ye düşüldü. Ortalama yüzde 5’lik hızlı düşüşün sebebi son günlerde artan hava sıcaklarına bağlı su tüketiminin artması olarak gösterildi. Barajların yağış takviyesi almaması durumunda doluluk oranındaki düşüşün daha da hızlanacağı öngörülüyor.
EN DÜŞÜK ORAN EKİM, EN YÜKSEK ORAN NİSAN AYINDA GÖRÜLDÜ
Son 12 aylık dönemde barajların doluluk oranı değerlendirmesinde ise en düşük doluluk seviyesinin 2023 yılı Ekim ayında yüzde 18.59 olarak ölçüldüğü görüldü. Yıl içerisindeki en yüksek doluluk seviyesi ise ortalama yüzde 82,62 ile Nisan ayında kaydedildi. Son 12 ayın ortalama doluluk oranı ise yaklaşık yüzde 50 seviyesinde oldu. Bu oranın da Kasım ayı sonuna kadar düşüş göstereceği ve ardından döngüsel olarak tekrar artacağı değerlendiriliyor.
İSTANBUL’UN KULLANADIĞI SUYUN YÜZDE 69’U 3 BARAJDAN KARŞILANIYOR
Barajlardaki tekil su miktarının İstanbul’da kullanılan tüm su miktarına oranları da derlenen veriler içerisinde yer aldı. Buna göre İstanbul’un tüm su varlığı içerisindeki en büyük oran yüzde 30.03 ile Ömerli Barajı’na ait. Ömerli’yi yüzde 22.58 ile Terkos Barajı ve yüzde 16.20 ile Büyükçekmece Barajı takip ediyor. Bu 3 barajdaki suların, İstanbul’un tüm barajları içerisindeki oranı ise yüzde 68.81 olarak kaydedildi. İstanbul’un toplam su hacmine en az katkıyı sağlayan baraj ise yüzde 0.45 ile Istrancalar Barajı oldu.
BARAJLARDAN EN DOLUSU TERKOS, EN BOŞU ALİBEY
İstanbul’daki barajların kendi kapasitelerine göre doluluk verileri de değerlendirmeye alındı. Buna göre İstanbul’un doluluk oranı en yüksek barajı yüzde 74,25 ile Terkos Barajı olurken doluluk oranı en düşük baraj ise yüzde 30,51 ile Alibey Barajı oldu. Diğer barajlardaki doluluk oranları da şu şekilde kaydedildi;
Ömerli: Yüzde 68.07
Darlık: Yüzde 62.71
Elmalı: Yüzde 63.85
Büyükçekmece: Yüzde 58.04
Sazlıdere: Yüzde 54.53
Istrancalar: Yüzde 38.32
Kazandere: Yüzde 34.36
Pabuçdere: Yüzde 43.88
]]>
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) verilerine göre, barajlardaki su doluluk oranı yaklaşık bir aydır aynı seviyelerde seyrediyor.
Bugün itibarıyla barajlardaki doluluk oranı yüzde 81,29 ölçüldü.
Su miktarı; Istrancalar’da yüzde 42,89, Terkos’ta yüzde 86,19, Sazlıdere’de yüzde 60,27, Alibey’de yüzde 66,63, Büyükçekmece’de yüzde 76,03, Ömerli’de yüzde 92,15, Darlık’ta yüzde 86,35, Elmalı’da yüzde 88,46, Pabuçdere’de yüzde 73,51 ve Kazandere’de yüzde 74,52 olarak kaydedildi.
Melen ve Yeşilçay’dan bu yıl 189,32 milyon metreküp su alındı. İçme suyu arıtma tesislerinden bu yıl kente verilen su miktarı ise 310 milyon 96 bin metreküp olarak hesaplandı.
Bu yılın ilk 4 ayında barajlara düşen yağış miktarı metrekare başına 248,89 kilogram oldu.
Kente su sağlayan baraj ve göletler 868 milyon 683 bin metreküp biriktirme hacmine sahipken su miktarı bugün itibarıyla 706,18 milyon metreküp olarak kaydedildi.
İstanbul’da günlük su tüketimi, dün itibarıyla 3 milyon 92 bin metreküp olarak ölçüldü.
Son 10 yılın doluluk oranları
İSKİ istatistiklerine göre, 15 Nisan tarihli baraj doluluk oranları 2014’te yüzde 32,95, 2015’te yüzde 97,32, 2016’da yüzde 86,69, 2017’de yüzde 87,38, 2018’de yüzde 91,21, 2019’da yüzde 92,93, 2020’de yüzde 70,07, 2021’de yüzde 80,48, 2022’de yüzde 87,91, 2023’te yüzde 45,18 iken, bugünkü oran yüzde 81,29 olarak kayıtlara geçti.
“Yer altındaki su, barajları beslemeye devam ediyor”
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, AA muhabirine yaptığı açıklamada, İstanbul’un barajlarının doluluk oranının arzu edilen seviyede olmadığını söyledi.
Oranların geçen yıla göre yüksek olmasını sevindirici bir durum olarak niteleyen Toros, “İstanbul barajlarındaki doluluk oranı uzun zamandır yüzde 80 civarında seyrediyor. Sonbaharda yağmur yağdığı zaman yağmur suyunun birçoğu buharlaşır, birçoğu da akıp gider ama ilkbaharda genellikle sağanak şeklindeki hafif yağışlar olduğu zaman bu yağış toprak tarafından emilir. Yer altındaki su, bilhassa nisan ve mayıs aylarında barajı beslemeye devam eder. Onun için barajlardaki doluluk seviyesi dikkat ederseniz hep yüzde 80 civarında seyrediyor.” dedi.
İstanbul’un genelde en fazla yağışı aralıkta aldığını aktaran Toros, ekim, kasım, aralık, ocak, şubat ve mart ayının yağışların en çok görüldüğü dönemler olduğunu, nisandan itibaren eylüle kadarki dönemin yağışın son derece az olduğu aylar olduğunu belirtti.
Prof. Dr. Toros, şu anda biriktirilen suyun yazın haziran, temmuz, ağustos ve eylül aylarında çok iyi şekilde kullanılması gerektiğine dikkati çekerek, “Bir sonraki yıl veya 2024 yılının eylül, ekim, kasım ve aralık ayları geldiği zaman susuzluk çekmeyelim. ‘Acaba İstanbul’un suyu bitecek mi, bitmeyecek mi?’ diye böyle bir yapıya girmememiz için nisan ayına kadar barajdaki doluluk oranı bizim geleceğe bakmamız anlamında son derece anlam ifade ediyor. Dolayısıyla şu an için barajlardaki doluluk oranı idare edecek seviyede diyebiliriz.” diye konuştu.
Kentte 2013 yılında günlük su tüketiminin ortalama 2,5 milyon, 2023 yılında ise ortalama 3 milyon metreküpü geçtiğini aktaran Toros, su tüketimi artışının bu şekilde devam etmesi durumunda barajların yüzde 100 dolu olması durumunda bile suyun yetersiz hale geleceğini kaydetti.
“Yağmur hasadı” konusunun önemli olduğunu vurgulayan Toros, fabrikanın, sitelerin ve parkların kullanım suyunun yerinde biriktirilmesi durumunda sorunun çözüleceğini belirtti.
Prof. Dr. Toros, “İstanbul’un suyu bitecek mi, bitmeyecek mi?” tartışmasına girilmemesi için şu önerilerde bulundu:
“Yağmur hasadı yapmak ve evimizdeki, iş yerimizdeki suyu daha verimli kullanmak. Yağmur hasadı yaptığımız takdirde hem maliyet anlamında hem de İstanbul’un var olan su kaynağını uzun süre kullanabilme anlamında iyi bir çözüm olacağını düşünüyorum.”
İstanbul’un barajlardaki en yüksek su seviyelerine, nisan ve mayıs aylarında, çok nadir olarak haziran ayında ulaşıldığını anlatan Toros, “Dolayısıyla barajların doluluk oranının artık bu yüzde 80’ler civarından daha fazla artacağını tahmin etmiyorum. Bundan sonraki süreçte var olan suyu, bu yüzde 81’lik doluluğu yıl boyu daha verimli nasıl kullanabiliriz, bunu tartışmak lazım. Büyük ihtimalle daha yüksek seviyelere ulaşmaz.” değerlendirmesini yaptı.
Prof. Dr. Toros, evlerde suyun en fazla sifonda kullanıldığını, bu sistemde bir kerede 4 litre su harcamak yerine kademeli sifon sisteminin oluşturulabileceğini söyledi.
Mutfakta meyve ve sebzelerin yıkandığı suyun, çiçekleri sulamada veya lavaboda da kullanılabileceğini aktaran Toros, diş fırçalarken muslukların açık kalmaması gerektiğini vurguladı.
Muslukların başlarına tasarruf başlıkları takılmasını tavsiye eden Toros, “Biz evimizde, iş yerimizde ‘Bir damla suyu daha verimli nasıl kullanabiliriz? Bir damla suyu nasıl israf etmeyebiliriz’, bunun çalışmalarını yapmamız gerekiyor, düşünmemiz gerekiyor. Su tasarrufu yaptığımız zaman hem bütün su ihtiyacımız giderilmiş olacak hem de su giderimiz daha az olacağı için ekonomik olarak cebimize katkı sağlamış olacağız.” ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Toros, “Eğer Melen ve Yeşilçay olmasaydı 2023 yılında İstanbul susuz kalacaktı. 2023 yılında kente 1 milyar 117 milyon metreküp su verildi. Bunun 748 milyon metreküpü Melen ve Yeşilçay’dan geldi. Dolayısıyla artık Melen ve Yeşilçay’a can simidi gözüyle bakıyoruz. O barajlar olmazsa İstanbul susuz kalır.” dedi.
“Atalarımız ‘Su hayattır’ demişler”
Bu çağda en önemli varlığın su olduğunun altını çizen Toros, şu ifadeleri kullandı:
“Atalarımız ‘Su hayattır’ demişler. Dolayısıyla suyu daha verimli nasıl kullanabiliriz? Sudan daha fazla daha farklı nasıl istifa edebiliriz? Bunu her kurum, kuruluş, kişi kendi çapında öneriler üretmesi ile güzel çözümler ortaya çıkabilir. Bizim benim önereceğim bir çözüm sizin önereceğiniz çözümün yanında çok basit kalabilir. Onun için her bir vatandaşımızın kendi çapında çözüm üretmesi son derece değerlidir.”
Prof. Dr. Toros, tüketilen suyun yüzde 75’inin tarımda kullanıldığını, bu nedenle tarımda sulamanın sızma ve damlama gibi sistemlerle planlanması gerektiğini kaydetti.
Tarımda, soğuk ve rüzgarsız zamanlarda sulamanın yapılması gerektiğini anlatan Toros, her ürünün su ihtiyacının farklı olduğunu, bunun belirlenerek ona göre bir sulama yapılması gerektiğini sözlerine ekledi.
]]>Trakya’dan İstanbul’un su ihtiyacı karşılayan Kırklareli’nin Vize ilçesi sınırlarındaki Kazandere, Pabuçdere ve Istrancalar barajlarındaki doluluk oranı, son 4 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Kasım ve aralık ayında yüzde 7 doluluk oran ile dip seviyeyi gören barajlar, kış aylarındaki yağışlarla hayat buldu. Kazandere’nin doluluk oranı yüzde 72,18’e, Pabuçdere’nin yüzde 69,94 ve Istrancalar’ın yüzde 77,42’ye ulaştı. İstanbul’un su ihtiyacını karşılayan toplam 10 barajdaki doluluk oranı da yüzde 79,10 olarak ölçüldü.
NKÜ Çorlu Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Lokman Hakan Tecer, “Bu sene, bölgemiz geçen seneye oranla ciddi manada aldı. Barajlardaki doluluk oranı da geçen yıl yüzde 7’lerdeydi. Bölgemizdeki Kazandere, Pabuçdere, Istrancalar’da bugün o doluluk oranı yüzde 70’lere ulaşmış durumda, bu sevindirici bir durum. Bu rakamlarla 2020 yılından itibaren aslında doluluk oranlarında yakaladığımız en yüksek ikinci seviye. 2022 yılını hariç tuttuğumuz zaman 2020’den itibaren bu kadar doluluk oranına ulaşılmamıştı” dedi.
‘YER ALTI SULARI İLE İLGİLİ RİSKİ AZALTMAZ’
Barajları dolduran yağışların yer altı sularında artış göstermeyeceğini söyleyen Prof. Dr. Tecer, “Yağan yağışların yüzde 10 ila 13’ü oranında bir miktar su yer altı sularına karışıyor. Fakat bu sene, bu yağışların yer altı sularına katkısının olduğunu söylemek; bu bölgede kriz boyutunda olan yer altı suyu tüketiminin tablosunun iyi anlaşılmayacağına sebebiyet vermiş oluruz. Böyle yağan yağmurlarla, bir sene bol bir yağış geçirilmesiyle, bu bölgede tükenen yer altı sularının telafi edilmesi mümkün değil. Evet bir miktar katkısı olmuştur ama bu miktar asla, bu bölgedeki yer altı sularıyla ilgili riski azaltmaz” diye konuştu.
‘YER ALTI SUYU YER YER 600 METRELERE KADAR İNMİŞ’
Prof. Dr. Tecer, Trakya’nın sanayi bölgesi olması nedeniyle su tüketiminin fazla olduğunu belirterek, “Yer altı suyu yer yer 600 metrelere kadar inmiş durumda. Bizim kampüsümüzde bile 450 metreden su çeker hale geldik. Düşünün bu bölgelerde 50-60 metrelerden suya ulaşılabiliyordu. Artık 300 metrelerin altında herhangi bir bölgede suya ulaşmamız mümkün değil. Bu konuda öncelikle bireysel tüketimi gözden geçirmemiz lazım. Her zaman söylüyoruz. Bireysel olarak tüketiminde tasarrufa yönelmemiz lazım, yağmur hasadı yapmamız gerekiyor. Özellikle belli metrekarelerdeki yapılarda bu zorunlu hale geldi ve en önemlisi de tarımsal sulamada, vahşi sulamadan vazgeçmemiz lazım. Daha modern teknikler ile sulama yapmamız gerekir. Ama bu bölgede günde 450 bin metreküp su tüketen sanayinin de bu atık sularını arıtarak geri kazanıp, tekrar proseslerde kullanılması elzem. Orta vadede bu bölgede birçok sanayi tesisi su bulamadığı için kapılarını kapatmak zorunda kalabilir” dedi.
‘SON 2-3 SENE ÇOK SIKINTI ÇEKİLDİ’
Barajların bulunduğu Aksicim köyünde yaşayan Yaşar Sağdıç da “Barajların dolması, bizleri çok mutlu etti. Şükür, yağmurlar yağdı, barajlar doldu, geçen sene çok sıkıntı çekildi. 3 veya 4 yıl önce daha doluydu. Son 2-3 sene çok sıkıntı çekildi. Bu sene çok şükür; yağışların olması bizi çok mutlu etti” diye konuştu.
]]>İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) verilerine göre, geçen yıl 21 Şubat’ta yüzde 34,92 olan barajlardaki doluluk oranı, bugün itibarıyla yüzde 76,25 olarak ölçüldü.
Buna göre, barajlardaki doluluk geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 118 arttı.
Su miktarı Istrancalar’da yüzde 76,68, Terkos’ta yüzde 71,57, Sazlıdere’de yüzde 55,29, Alibey’de yüzde 75,32, Büyükçekmece’de yüzde 73,08, Ömerli’de yüzde 88,59, Darlık’ta yüzde 90,23, Elmalı’da yüzde 89,21, Pabuçdere’de yüzde 56,8 ve Kazandere’de yüzde 60,68 olarak ölçüldü.
Kente su sağlayan ve azami 868 milyon 683 bin metreküp biriktirme hacmine sahip baraj ve göletlerdeki su miktarı ise 662 milyon 4 bin metreküp seviyesinde bulunuyor.
Son 9 yılın doluluk oranları
İSKİ istatistiklerine göre, 21 Şubat tarihli baraj doluluk oranları 2016’da yüzde 86,79, 2017’de yüzde 86,81, 2018’de yüzde 79,91, 2019’da yüzde 91,46, 2020’de yüzde 62,18, 2021’de yüzde 50,56, 2022’de yüzde 80,37, 2023’te yüzde 34,92 iken, bugünkü oran yüzde 76,25 olarak kayıtlara geçti.
Alibey Barajı’ndaki doluluk geçen yıla göre yüzde 544 arttı
Alibey Barajı’nda geçen yıl 21 Şubat’ta yüzde 11,69 olan doluluk oranı, bugün 75,32’ye yükseldi. Artış, yüzde 544 olarak gerçekleşti.
Büyükçekmece Barajı’nda geçen yıl yüzde 32,79 olarak ölçülen doluluk oranı, bu yıl yüzde 123 yükselişle yüzde 73,08 olarak kayıtlara geçti.
Darlık Barajı’nda geçen yıl aynı tarihte 38,56 olarak ölçülen doluluk oranı, bugün itibarıyla yüzde 90,23 oldu. Darlık’ta doluluk, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 134 arttı.
Elmalı Barajı’nda geçen yıl 21 Şubat’ta yüzde 36,58 olan doluluk oranı, bu yıl yüzde 144 yükselişle yüzde 89,21 olarak kaydedildi.
Istrancalar’da geçen yıl yüzde 42,81 olan doluluk oranı, bugün yüzde 76,68 olarak kaydedildi. Barajdaki doluluk geçen yıla göre yüzde 79’a yükseldi.
En çok artış Kazandere Barajı’nda
Kazandere Barajı’nda 21 Şubat 2023’te yüzde 3,62 olarak ölçülen doluluk oranı, bu yıl yüzde 1576 artışla 60,68 olarak kayıtlara geçti.
Ömerli Barajı’nda su doluluk oranı bugün itibarıyla yüzde 88,59 olurken, geçen yıl aynı dönemde bu oran yüzde 48,79 olarak kayıtlara geçmişti. Geçen yıla göre artış yüzde 82 oldu.
Pabuçdere Barajı’nda su doluluk oranı geçen yıl 21 Şubat’ta yüzde 6,77 iken, bugün yüzde 739 artışla yüzde 56,8’e yükseldi.
Sazlıdere Barajı’nda geçen yıl aynı tarihte yüzde 33,93 olan doluluk, bugün yüzde 55,29 olarak ölçüldü. Geçen yılın aynı dönemine göre barajdaki artış yüzde 63 oldu.
Terkos Barajı’nda su doluluk oranı bugün itibarıyla yüzde 71,57 oldu. Geçen yılın aynı dönemindeki oran yüzde 32,87 olurken, artış yüzde 118 olarak gerçekleşti.
“Daha çok tasarruf yapılması gerekiyor”
İstanbul Aydın Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi, meteoroloji mühendisi Güven Özdemir, AA muhabirine yaptığı açıklamada, geçen yıl büyük kuraklık yaşandığını, bu durumun bir dönem İstanbul’daki barajları kuruma noktasına getirdiğini söyledi.
Eylülden itibaren yağışların artmasıyla barajların yeniden dolmaya başladığını belirten Özdemir, kente su sağlayan barajlardaki doluluk oranındaki artışın İstanbul halkı için sevindirici bir gelişme olduğunu kaydetti.
Özdemir, barajlarda su doluluk oranı artsa da bunun yeterli olmadığını vurgulayarak, “İstanbul’un nüfusu yüksek. Barajlar tam dolu olsa bile yetme ihtimali yok. Onun için vatandaşlarımızın dikkat etmesi, daha çok tasarruf yapılması gerekiyor. Suyu daha fazla biriktirmemiz, gökyüzünden düşen her damlayı tekrar kazanmamız lazım.” diye konuştu.
İstanbul’a su sağlayan barajların her birinin doluluk seviyesinin yüzde 50’nin üzerinde olduğunu aktaran Özdemir, mayısa kadar yaşanacak yağışlarla barajlardaki su seviyesinin daha da yükseleceğini sözlerine ekledi.
“Su kaynağımızı verimli kullanmak zorundayız”
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros ise barajlarda doluluk oranının artmasının önemli olduğunu belirtti.
Barajlardaki doluluğun yüzde 77 seviyesine yaklaştığını vurgulayan Toros, “Her ne kadar barajların doluluk oranı sevindirici olsa bile su kaynağımızı verimli kullanmak zorundayız. Başta yağmur hasadı olmak üzere su kaynaklarımızı daha verimli kullanma konusunda farkındalık, duyarlılık çalışmaları yanında yeni ürünler geliştirmeliyiz.” değerlendirmesinde bulundu.
]]>