DENTUROD, yaptığı yazılı açıklamayla Pamukkale Hierapolis Ören Yer’ini bekleyen tehlikeye dikkat çekti. UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunan Pamukkale’nin, travertenleriyle ünlü eşsiz bir doğal oluşum olduğuna dikkat çekilen açıklamada, “Traverten teraslarıyla ünlü Pamukkale’nin, binlerce yıl boyunca mineral bakımından zengin termal suların yeryüzüne çıkarak kalsiyum karbonat bırakmasıyla oluştuğu ancak bu doğa harikasının sürdürülebilirliği, son yıllarda su debisinin azalması ile büyük bir tehlike altında” denildi.

‘ACİL ARAŞTIRMA PROJELERİ GELİŞTİRİLMELİ’

DENTUROD Başkanı Gazi Murat Şen, açıklamanın devamında Pamukkale’nin suyunun son 30 yılda 300 litre azaldığını vurgulayıp, “DSİ tarafından yapılmış termal su debi ölçüm verilerine göre, Pamukkale Jeotermal Sistemi’ndeki termal su kaynaklarının toplam debisi 1993 yılında saniyede 450 litre iken, günümüzde bu rakam saniyede 150 litre seviyesine kadar düşmüştür. 30 yılda saniyede 300 litre debi azalması, Pamukkale’nin sürdürülebilirliği açısından çok büyük risk oluşturmaktadır. Günümüzde termal suyun debisindeki azalma nedeniyle beyaz traverten çökelim alanları daralmıştır. Bu nedenle termal suyun basınç ve debisindeki değişimlerinin incelenmesi ve Pamukkale Jeotermal Sisteminin korunması için acil araştırma projeleri geliştirilmeli ve uygulanmalıdır” dedi.

‘ENERJİ ÜRETİM TESİSLERİNİN ÇOĞALMASI’

Pamukkale su kaynaklarının azalmasının başlıca nedenlerini Şen, “Kontrolsüz bir şekilde aşırı su kullanımı, tarım ve yerleşim alanlarında artan su talebi, jeotermal enerji üretim tesislerinin çoğalması, su kaynaklarının azalmasına neden olmaktadır. İklim değişikliği, küresel ısınma ve yağışların düzensizleşmesi yeraltı su seviyelerinin düşmesine yol açmaktadır. Altyapı yetersizliği, bölgede su yönetimi altyapı yetersizlikleri ve reenjeksiyon olmaması, su kaynaklarının verimli kullanılmasını engellemektedir” diye sıraladı.

‘TERMAL SUYUN KULLANIMI SÜREKLİ DENETLENMELİ’

Pamukkale’nin suyunun kurtarılması için çözüm önerilerini Şen, şöyle anlattı:

“Sürdürülebilir su yönetimi Pamukkale’nin hemen yanındaki Karahayıt Jeotermal Alanı’ndaki termal sondajlarından çıkan suların ve Pamukkale ovası içinde sulama ve kullanım amaçlı açılmış ruhsatlı ve kaçak sondaj kuyuların debi, basınç, kimyasal bileşimleri, Pamukkale fay zonu ve termal su ile ilişkileri izlenmeli ve incelenmeli. Tarım ve yerleşim alanlarında suyun verimli kullanılması ve su tasarrufu sağlanmalıdır. Her ne olursa olsun Pamukkale, Akköy, Karahayıt bölgesindeki kaçak sondajlar kapatılmalı, termal suyun kullanımı sürekli denetlenmeli ve kaçak kullanımın önüne geçilmelidir. Pamukkale bölgesine yakın jeotermal enerji üretim şirketlerinin su kaynaklarına zarar vermemesi için uygun teknolojiler ve yönetim stratejileri kullanılmalı ve sıkı denetimlerle projeler izlenmelidir. Jeotermal enerji üretimi doğru yönetilmezse su seviyelerinde düşüşe su kaynaklarının tükenmesine yol açabilir.”

‘YEREL HALK VE ZİYARETÇİLERDE BİLİNÇLENDİRİLMELİ’

Şen, şöyle devam etti:

“Yerel halk ve ziyaretçilerin de su tasarrufu ve Pamukkale’nin korunması konusunda bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Su yönetimi altyapısının özellikle Karahayıt bölgesinde acilen yenilenmesi gerekmektedir. Pamukkale Üniversitesi bünyesinde Pamukkale jeotermal sistemi araştırma ve izleme enstitüsü kurulmalı, bu enstitüde konusunda uzman ve yetkin araştırmacılar yer almalıdır. Pamukkale’nin korunması ve sürdürülebilirliği ancak gerekli önlemler alınarak sağlanabilir. Eğer bu çalışmalar yapılmazsa Pamukkale’nin su debisi, Küresel iklim değişikliğinin olumsuz etkisiyle daha da azalacak ve belirli bir süre sonra beyaz traverten alanları çok daralacaktır. Bu konuda ilgili tüm Bakanlıklara, Valiliğe, yerel yönetimlere, milletvekillerine, Denizli’de yaşayan Denizli’yi seven tüm bireylere, Denizli’deki sivil toplum kuruluşlarına büyük sorumluluk düşmektedir. Pamukkale’nin gelecek nesillere aktarılabilmesi su kaynaklarının korunması ve verimli kullanılmasıyla mümkündür. Tüm ilgili kurum, kuruluş ve bireyleri Pamukkale’ye sahip çıkmaya davet ediyoruz.”

AA muhabirinin Devlet Su İşleri 19. Bölge Müdürlüğü yetkililerinden aldığı bilgiye göre, Türkiye’nin en uzun nehri Kızılırmak’ın debisi aylık olarak ölçülüyor.

Kızılırmak’ın Sivas girişindeki Dikmencik mevkisinde geçen yıl ocakta saniyede 3,51 metreküp olan ortalama debi, bu yılın aynı ayında saniyede 25,5 metreküp olarak belirlendi. Sivas çıkışındaki Söğütlühan mevkisinde geçen yıl ocakta saniyede 6,57 metreküp olarak tespit edilen ortalama debi, bu sene aynı dönemde saniyede 34,6 metreküp ölçüldü.

Son 5 yılın en yüksek ocak debisine ulaşılan Kızılırmak’ta su seviyesinin kar erimelerinin etkisiyle yükselmeye devam ettiği gözleniyor.

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Coğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Fatih Kartal, AA muhabirine yaptığı açıklamada, daha önceki yıllarda iklim verilerine bakıldığı zaman yörede özellikle karın nisan ve mayıs aylarında eridiğini söyledi.

Kızılırmak’ın su seviyesinin dağlardaki karın erimesiyle yükseldiğine işaret eden Kartal, “Bu dönemde Kızılırmak’ın debisinin çok fazla artmasındaki sebep yıllık ortalama sıcaklığın dünya genelinde 1,5-2 santigrat derece artması.” dedi.

İç Anadolu Bölgesi’nde özellikle Sivas’ta hava sıcaklığının mevsim normallerinin üzerinde seyrettiğini vurgulayan Kartal, “Daha önce kar yağar ve birikirdi, çok fazla erime şansı bulmazdı ama şu anda çok net olarak görüyoruz ki erken erime söz konusu.” diye konuştu.

” İç Anadolu’da beklediğimiz kar ortalaması olmadı”

Kartal, Sivas’ta önceki yıllarda Kızılırmak’ın yüzeyinin soğuk havanın etkisiyle donduğunu ancak bu yıl bunun yaşanmadığını belirterek, “İç Anadolu’da beklediğimiz kar ortalaması olmadı. Kar kütlesinin çok fazla tutmaması, Kızılırmak’ın yüzeyinin donmaması, ortalama sıcaklığın arttığının en büyük göstergesi.” ifadesini kullandı.

Dünya genelinde suların tasarruflu kullanılması gerektiğine dikkati çeken Kartal, şunları kaydetti:

“Sivas ve İç Anadolu Bölgesi’nde kar yağışı ortalamasının düştüğünü çok net olarak görüyoruz. Son yıllar verileri de bunu net olarak gösteriyor, kar yağışlarında ciddi azalma söz konusu ama bunları mevsim kaymalarıyla da açıklayabiliyoruz. Bunun tarım alanlarına etkisine bakacak olursak her bir bitkinin yetişme ve çimlenme dönemi var. Zamanında ekim ve hasat dönemi bizler için çok önemli. Yağışların sarkması ekimlerin zamanında yapılmamasına sebep oluyor. Geçen sene şeker pancarı ekiminin 1 ay sarktığını gördük. Bunun da verimi, ürün kalitesini, dolayısıyla rekolteyi çok fazla etkilediğini görüyoruz. Mevsim sarkmalarının özellikle tarımsal faaliyetlerin sürdürüldüğü döneme denk gelmesi ciddi bir sorun teşkil ediyor.”

Son yıllarda ocak aylarında yapılan ölçümlere göre Kızılırmak’taki ortalama debi değerleri şöyle: