ABD Başkanı Joe Biden, 27 Haziran’da Donald Trump ile yaptığı münazaranın ardından Demokratların haftalarca süren baskısı sonrasında Kasım ayında başkanlığa aday olmayacağını açıkladı. Biden adaylıktan çekilirken yardımcısı Kamala Harris’i adaylık için desteklediğini bildirdi. Biden’ın çekilme kararı birçok yeni tartışmayı da beraberinde getirdi. Karar yalnızca seçim sonuçları için değil, ABD tarihi için de bir kırılma anı gibi görülüyor.

Biden’ın adaylıktan çekilmesi sürpriz bir gelişme değil. Yaşına bağlı olarak bilişsel sağlığının yeni bir başkanlık dönemine uygun olmadığı yönündeki yorumların artması, kendi partisinden Biden’a yönelik çekilmesi baskısının yükselmesine neden olmuştu. ABD’nin Eski Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, Eski Başkan Barack Obama ve Senato Çoğunluk Lideri Chuck Schumer Biden’a çekilme yönünde mesajlar veren en kıdemli Demokratlar olmuştu.

Harris’in adaylığı kesin mi?

Biden’a, kendisine destek verdiği için teşekkür eden Başkan Yardımcısı Kamala Harris’in adaylığı ise kesin değil. Biden’ın desteği adaylık mücadelesinde büyük bir avantaj sağlasa da, Harris’in Demokrat Ulusal Kongreden (DNC) onay alması gerekiyor.

Demokratların Kongresi henüz gerçekleşmedi. Kongre, 19-22 Ağustos günlerinde Chicago’da yapılacak. Biden’ın çekilmesiyle yaklaşık 3.800 Biden delegesinin statüsü ‘serbest temsilcilğe’ evrildi. Demokratik Ulusal Komite kurallarına göre, Biden’a bağlı delegeler, onun seçtiği halefi desteklemek zorunda değil. Ancak çok adaylı bir görüntünün oluşmaması ve Demokratlar içerisinde birlik imajının güçlenmesi için Parti yönetiminden Harris’i destekleme yönünde bir baskı olacağı öngörülüyor.

Demokrat Parti’nin ağır toplarından Hillary ve Bill Clinton hızla Harris’i desteklediklerini açıkladı. ABD Senatosundaki Demokratlar da Harris’in adaylığını destekledi. ABD’nin Demokratlara yakın medya kuruluşlarında Harris’in adaylığının DNC’de resmi statü kazanmasına neredeyse kesin gözüyle bakılırken, Harris’in başkan yardımcısı adaylığına kimi seçeceği, Kasım’da Beyaz Saray’a gelmesi halinde nasıl bir yol haritası çizeceği, Biden’dan ne yönde farklılaşacağı tartışılıyor.

Obama Harris’e rakip olabilir

Obama, kendi başkanlık döneminde başkan yardımcısı görevinde bulunan Biden’ın çekilmesinin ardından yaptığı açıklamada çekilme kararından övgüyle bahsetti. “Joe Biden, Amerika’nın en etkili başkanlarından biri olduğu kadar, benim için yakın bir dost ve ortak oldu. Bugün bir kez daha, en yüksek düzeyde bir yurtsever olduğunu hatırladık” diyen Obama’nın Harris’i desteklememesi dikkati çekti.

Harris’le ilgili herhangi bir yorumda bulunmayan Obama’nın gelecek ay Chicago’da yapılacak Demokratik Ulusal Kongre’de adaylığa talip olabileceği izlenimi güç kazandı.

Biden ABD Başkanlığı görevinden çekilecek mi?

Biden, adaylıktan çekildiğini açıkladığı sosyal medya postunda görev süresini tamamlayacağını ifade etmişti. Biden’ın seçim yarışından çekilmesini talep eden kıdemli Demokrat temsilciler, erkenden istifa etmesi yönünde bir talepte bulunmazken Biden’ın çekilme kararını metheden mesajlar yayınladı. Biden’ın çekilmesinde önemli bir rol oynayan Pelosi “Tanrı Amerika’yı Joe Biden’ın büyüklüğü ve iyiliği ile kutsadı” dedi.

Ancak ABD Senato’su ve Kongre’sinden bazı Cumhuriyetçi temsilciler Biden’ın görevinden çekilme olasılığını gündeme getirdi. Biden’ın başkanlık görevinden erken çekilmesini talep eden Cumhuriyetçiler Biden’ın görevlerini etkin bir şekilde yerine getiremediğini savunarak bunun ulusal güvenlik riski oluşturduğunu öne sürüyorlar.

Biden’ın kampanyasına yapılan bağışlara ne olacak?

Haziran ayı sonu itibarıyla Biden’ın kampanyasının banka hesabında 96 milyon dolar para bulunuyordu. Seçimlerde aday değişikliği durumlarında bağışlara ne olacağına dair bir emsal bulunmasa da ABD medyasında konuyu değerlendiren uzmanlara göre yeni aday Harris olur, banka hesabının kontrolünü sorunsuz bir şekilde devralabilir. Uzmanlar, nihayetinde bu bağışların Biden-Harris ikilisi için kayıtlı bir komiteye yapıldığının altını çizerek, paranın yalnızca Biden’a ait olmadığını söylüyor.

Bazı Cumhuriyetçi yorumculara göre ise Harris’in bu parayı almaya hakkı yok. Harris’in bağışları devralması halinde bunu mahkemede engellemeye çalışacak tarafların olabileceği endişesini de dile getiriliyor.

Biden’ın 81 yaşında olmasının seçimlerde partinin aleyhine olacağını düşünen bazı Demokratlar, en iyi seçeneğin 59 yaşındaki Harris’i aday göstererek seçim kampanyasında yeni bir başlangıç yapmak olduğunu söylüyor.

Ancak Harris’e kamuoyundaki güven oyu düşük ve başkan yardımcısı iken başkan seçilmesinin iyi bir izlenim bırakmayabileceği yönünde kaygılar var.

Kamala Harris siyasete nasıl atıldı?

Kamala Harris 2020’deki başkanlık seçimlerinde ABD’nin ilk kadın, siyah ve Asya kökenli başkan yardımcısı olarak tarihe geçti.

Kasım 2021’de Biden sağlık muayenesinde olduğu sırada 75 dakikalığına başkan vekilliği yaptı.

California- Oakland’da dünyaya gelen Kamala Harris’in annesi Hindistan, babası da Jamaika doğumlu.

Çift Harris 5 yaşındayken boşandıktan sonra Kamala’yı çoğunlukla bir kanser araştırmacısı ve sivil toplum savunucusu olan annesi Shyamala Gopalan Harris büyüttü.

Annesinin onu ve kardeşi Maya’yı Oakland’deki siyah topluluklar arasına katmak için çabaladığını söyleyen Harris, otobiyografik kitabı The Truths We Hold’da “Annem iki siyah kız çocuk büyüttüğünün farkındaydı. Burada bizi kendine güvenli ve gururlu siyah kadınlar olarak büyütme konusunda kararlıydı” diye yazmıştı.

Ülke tarihinde siyahların baskın olduğu okulların başında gelen Howard Üniversitesi’ne gittikten sonra, Güney Afrika’daki ırkçılık ve ABD’de ırk ilişkileri gibi siyasi konulara merak sardı.

California Üniversitesi’nde avukatlık vasfını kazandı. Çeşitli bölge savcılıklarında çalıştıktan sonra, 2010’da California Başsavcısı oldu.

2016’daki seçimleri kazanarak California senatörü oldu.

2020’de başkanlık seçimlerine aday olmak için kampanya yürütse de yarış başladıktan kısa süre sonra adaylıktan çekildi.

Daha sonra aday gösterilen Joe Biden ise Harris’i başkan yardımcısı seçti.

Biden Harris’ten, “Zeki, çetin, deneyimli bir savaşçı” diye bahsediyordu.

İkili Donald Trump ve yardımcısı Mike Pence’i 2020 seçimlerinde yenilgiye uğrattı.

Biden’ın kampanyasında arka planda yer alıyormuş gibi görünse de, ikilinin siyah kadınların yüzde 90’ından oy aldıkları düşünülürse, Harris’in siyah kadın kimliği bu zaferde etkili olmuş olabilir.

Başkan yardımcılığı süresince neler yaptı?

ABD Başkan Yardımcısı Kamala Harris aynı zamanda ABD Senatosu’nun da başkanı olması nedeniyle karar oyu verme yetkisine sahip.

Bu gücünü ABD tarihinde en çok kullanan başkan yardımcısı olan Harris, tam 32 kez karar oyu verdi.

Yüksek Mahkeme’nin ülkede 1973’ten bu yana kürtajı yasal hale getiren Roe vs Wade (Wade’e karşı Roe) kararını iptal etmesi sonrası, 2022’den itibaren kadınların üreme sağlığı haklarını savunmak için ülke çapında kampanya yürüttü.

Ancak başkan yardımcılığı dönemi boyunca güven oyları düşük kaldı. FiveThirtyEight’in kamuoyu anketlerine göre ABD’lilerin ortalama yüzde 51’i performansını yetersiz buldu ve yalnızca yüzde 37’sinden onay aldı.

ABD’de başkanlık seçimlerini izleyen BBC muhabiri Katty Kay’e göre, Biden’ın ona verdiği temel görev ABD’nin güney sınırından ülkeye göçü sınırlandırmak iken, Harris bu sorunu çözmede başarısız oldu.

Biden’ın yerine geçmeye sıcak bakıyor mu?

Televizyondaki seçim tartışmasında rakibi Donald Trump karşısında gösterdiği zayıf performansı gerekçe gösteren ABD Temsilciler Meclisi’ndeki 5 Demokrat isim, 81 yaşındaki Biden’ın başkanlık seçimlerine adaylığını geri çekmesi için açık çağrıda bulundu.

Ohio’nun eski Temsilciler Meclisi üyesi Tim Ryan, Biden’ın yerine geçebilecek isim olarak Harris’i öne çıkardı. Newsweek’te yayımlanan makalesinde Ryan, Kamala Harris’in Trump karşısında “ezici” bir zafer elde edebilecek, “olağanüstü” bir başkan adayı olabileceğini öne sürdü.

Son kamuoyu anketleri, Harris’in Trump karşısında Biden’dan daha iyi bir rakip olabileceğini gösterse de, yine de rakibi Trump’la aralarında başa baş bir yarış geçmesi bekleniyor.

CNN’in 2 Temmuz’da paylaştığı ankete göre, Biden’ın başkan seçilmesini isteyenlerin oranı yüzde 43’ken, Trump’ın seçilmesini isteyenlerin oranı yüzde 49.

Aynı anketin sonuçları, aday olması halinde seçmenlerin yüzde 45’inin Harris’e oy vereceği, ancak Trump’ın oyların yüzde 47’sini alarak öne geçeceğini gösteriyor.

Joe Biden’ın yerine geçebilecek isimler arasında gösterilen diğer isimler, California Valisi Gavin Newsom, Michigan Valisi Gretchen Whitmer ve Ulaştırma Bakanı Pete Buttigieg.

Demokratların liderine olan desteğinin devam ettiğini ilan eden Kamala Harris ise “Bakın, adayımız Joe Biden. Daha önce Trump’ı yendik, yine yeneceğiz, nokta” diye konuştu.

Beyaz Saray Sözcüsü Karine Jean-Pierre, Pazartesi günkü basın toplantısında Biden’ın sağlığına yönelik ısrarlı sorulara, Biden’ın bir hastalığı olmadığını söyleyerek karşılık verdi.

New York Times gazetesi, Beyaz Saray’ın resmi ziyaretçi kayıtlarına dayandırarak, Parkinson uzmanı bir doktorun son sekiz ay içinde sekiz kez Beyaz Saray’ı ziyaret ettiğini bildirmişti.

Sözcü Jean-Pierre, “Başkan Parkinson tedavisi gördü mü? Hayır. Başkan şu an Parkinson tedavisi görüyor mu? Hayır” dedi.

Beyaz Saray kayıtları, gazetenin haberinde bahsedilen ve Walter Reed Ulusal Askeri Tıp Merkezi’nde görevli olan doktorun, 2012-2016 yıllarındaki Barack Obama yönetimi döneminde de Beyaz Saray’ı ziyaret ettiğini gösteriyor.

81 yaşındaki Biden da Pazartesi sabahı beklenmedik bir şekilde MSNBC kanalındaki sabah programını arayarak “Hiçbir yere gitmiyorum” dedi. Kendisine adaylığı bırakma çağrısı yapan Demokrat Partililere de “ya gelecek ayki kongrede bana meydan okuyun ya da Trump’a karşı arkamda durun” diye seslendi.

Biden’ın zihinsel sağlığı, 27 Haziran’da Cumhuriyetçi Parti’nin başkan adayı Donald Trump’la yaptığı televizyon mülakatında gösterdiği düşük performans sonrası kamuoyunun merceği altında.

Biden, bugün ABD’de başlayacak NATO Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak.

Biden’dan Demokrat Kongre üyelerine mektup

Parti içinden baskıların artmasının ardından Biden, Kongre üyesi Demokratlara Pazartesi günü bir mektup gönderdi ve “Trump’ı yenebilecek olduğuma tamamen inanmıyor olsaydım yeniden aday olmazdım” dedi.

İnsanların endişelerini duyduğunu ve gözlerini bunlara kapamadığını belirten Biden, ön seçimlerde Demokrat parti üyelerinin, kendisinin başkan adaylığını istediklerini açık bir şekilde gösterdiklerini savundu; “Ön seçim sürecinin önemsiz olduğunu mu söyleyelim? O seçmenlerin sözü değersiz mi… Bunu yapamam. Kendi partimizin görüşlerini görmezden gelirsek demokrasiyi nasıl savunacağız?” yazdı.

Biden ayrıca Demokrat Parti bağışçılarına da telefon etti. BBC’nin ulaştığı bilgilere göre Biden Eylül ayında Trump’la yapacağı ikinci mülakatta “saldır, saldır, saldır” stratejisini uygulayacak.

Parti içinden baskılar sürüyor

Biden’ın tüm çabalarının yanında, Demokrat Parti içindeki endişe ve huzursuzluk sürüyor. Son olarak partinin kıdemli Kongre üyelerinden Adam Smith, Biden’a “kenara çekil” çağrısı yaptı.

Smith “Amerikan halkı artık Biden’ı dört yıl daha başkanlık yapabilecek bir aday olarak görmediğini açıkça belli etti” dedi.

ABD medyası bir gün önce de Temsilciler Meclisi’ndeki Demokratların lideri Hakeem Jeffries’in parti üyeleriyle yaptığı toplu görüşmede, dört ismin açık şekilde Biden’ın adaylıktan çekilmesi gerektiğini ifade ettiğini aktarmıştı.

Jerry Nadler, Mark Takano ve Adam Smith’in bu dört isim arasında olduğu kesinlik kazandı. Dördüncü isimse CBS ve New York Times gazetesine göre Joe Morelle, Associated Press haber ajansına göreyse Jim Himes.

Toplu görüşmeye katılan diğer Demokrat üyeler de, Biden’ın Trump’a karşı kazanma olasılığına dair endişelerini olduğunu ifade etti.

Öte yandan bir diğer Demokrat kongre üyesi, Alexandria Ocasio-Cortez, Biden’a destek açıklaması yaptı ve “Bu konu kapanmıştır. Bizim adayımız Biden. Yarıştan çekilmiyor ve onu destekliyorum” dedi.

Beyaz Saray Ulusal Güvenlik İletişim Danışmanı John Kirby, telekonferans yoluyla düzenlediği basın brifinginde, Gazze’de olası ateşkes sürecini ve taraflar arasındaki tartışmaları değerlendirdi. Kirby, ABD Başkanı Biden’ın cuma günü detaylarını kamuoyuna duyurduğu Gazze’de 3 aşamalı ateşkes taslağının “İsrail’e ait teklif” olduğunu ancak süreci Amerikan kamuoyu nezdinde daha etkili anlatmak ve ABD’nin de rolüne vurgu yapmak amacıyla öneriyi Biden’ın açıkladığını belirtti.

Beyaz Saray Ulusal Güvenlik İletişim Danışmanı John Kirby

“ŞİMDİ BİR SONRAKİ AŞAMAYA GEÇME ZAMANI”

Cuma günü Biden’ın duyurduğu anlaşma taslağı üzerinde Tel Aviv ile çalıştıklarını ve taslağın İsrail’e ait olduğunu vurgulayan Kirby, Biden’ın konuşmasından önce İsrail tarafıyla görüştüklerini ve kamuoyuna açıklanmayan bazı ilave başlıkların da bulunduğunu kaydetti. Kirby, Hamas’ın yeniden bir 7 Ekim saldırısı düzenleyemeyecek noktaya baskılandığını ve Refah’ta Hamas liderlerinin üzerinde baskı kurulduğunu dile getirerek, “Ancak şu an, bir sonraki aşamaya geçme zamanı. 6 haftalık ateşkesi içeren ilk aşamaya geçilsin, bazı esirler serbest bırakılsın, 600 tır yardım (Gazze’ye) girsin, ondan sonra ikinci aşama olan kalıcı ateşkese doğru ilerleyebiliriz.” diye konuştu.

“BIDEN, İSRAİL’İN ÖNERİSİNİ DUYURDU”

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun, Biden’ın açıkladığı taslak ile kendi önerileri arasında “bazı boşlukların olduğu” şeklindeki açıklamasını değerlendiren Kirby, şunları söyledi: “Hangi boşluklara referans verdiğinizi bilmiyorum. İsrail’den bazı farklı açıklamaları gördüm ancak İsrail Dışişleri Bakanı’nın da söylediği gibi bu, İsrail’in önerisidir ve (Biden’ın) İsrailliler ile üzerinde çalıştığımız bu öneriyi doğru şekilde aktardığından da eminiz. Dolayısıyla konuşacak herhangi bir boşluk olduğunu sanmıyorum.”

“HAMAS BUNU KABUL ETMELİ”

Kirby, İsrail’in Hamas’ı yok etme “misyonunu” ABD olarak her zaman tanıdıklarını ve bu konuda aynı düşündüklerini kaydederek, Biden’ın şu an önceliğinin 6 haftalık ateşkesi içeren ilk aşamaya geçilmesi ve esirlerin serbest bırakılması için anlaşmanın taraflarca kabul edilmesi olduğunu aktardı. Hamas yetkililerinin, cuma günkü ateşkes önerisine ilk tepkilerinin olumlu olduğunu hatırlatan Kirby, hem İsrail’in hem de Hamas’ın bu anlaşma etrafında uzlaşmasının ve bir an önce 6 haftalık geçici ateşkes sürecinin başlamasının önemine işaret etti. “Şu anda top Hamas’ın sahasında, perşembe gecesi öneri kendilerine yazılı olarak iletildi. Bunu kabul etmeliler. Bu öneri, Gazze halkı için de İsrail halkı için de olumlu, şimdi artık ilerlemeleri gerekiyor.” diyen Kirby, Hamas’ın teklifi kabul etmesini umduklarını, sonrasında taraflar arasında yapılacak müzakerelerle kalıcı ateşkese giden yolun açılabileceğini belirtti.

NETANYAHU, ÖNERİDE BOŞLUKLARIN OLDUĞUNU SAVUNMUŞTU

İsrail Başbakanı Netanyahu, Biden’ın açıkladığı taslakla ilgili, esir takası ve ateşkes teklifinin Gazze’ye saldırıları durdurmayacağını, sadece İsrailli esirlerin serbest bırakılması için geçici ateşkes sağlayacağını söylemişti. Netanyahu, Meclisin Dış İlişkiler ve Savunma Komitesi’nde yaptığı konuşmada, ABD Başkanı Biden tarafından kamuoyuna açıklanan Gazze’de ateşkes ve esir takası teklifine karşı çıkmıştı. Biden’ın Gazze’ye saldırıları sona erdirme yönündeki teklife ilk tepkisini veren Netanyahu, İsrail’in önerdiği ile Biden’ın sunduğu teklif arasında “boşlukların” olduğunu öne sürmüştü.

SORUŞTURMA RAPORUNU KAMUOYUNA AÇIKLADI

ABD’de Özel Yetkili Savcı Robert Hur, Biden’ın evinden çıkan gizli belgelerle ilgili soruşturma raporunu kamuoyuna açıkladı. Hur, Biden’ın elindeki gizli belgeleri isteyerek tuttuğunu, ancak soruşturmanın başından itibaren savcılık ekibiyle işbirliği yapması ve belgelerin öncesi ve sonrasına ilişkin pek çok detayı hatırlayamaması gibi nedenlerle ABD Başkanı’na yönelik bir suçlamada bulunmayacaklarını dile getirdi.

“BIDEN KENDİSİNİ HAFIZASI ZAYIF YAŞLI BİR ADAM OLARAK SUNACAKTIR”

Özel Yetkili Savcı Hur, halen görevde olması sebebiyle Biden’a yönelik cezai bir kovuşturma yapılması mümkün olmasa da bu sonuca ulaştıklarını ifade etti. Hur, raporunda, Biden’ın gizli belgeleri isteyerek elinde tuttuğuna ancak soruşturma sürecindeki “iyi haline” atıf yaptıktan sonra, “Bir duruşmada Bay Biden muhtemelen kendisini jüriye karşı sempatik, iyi niyetli ve hafızası zayıf yaşlı bir adam olarak sunacaktır, aynen bizimle görüşmesinde olduğu gibi” diye konuştu.

Özel Yetkili Savcı Robert Hur.

“KÜÇÜK OĞLUNUN ÖLÜM TARİHİNİ HATIRLAMIYOR”

Biden’a yönelik suçlama olmamasına rağmen raporda yer alan ve kendisinin hafızasının başkanlık yapmaya elverişli olup olmadığına ilişkin tartışmaları alevlendirmesi beklenen ifadeler Amerikan medyasının da dikkatini çekti. Raporda, Biden’ın, küçük oğlu Beau Biden’ın ölüm tarihini tam olarak hatırlayamadığı şeklindeki bazı detaylara da yer verildi. Raporda ayrıca, Biden’ın evinden çıkan gizli belgelerde Afganistan savaşı ile ilgili belgelerin çoğunlukta olduğu ve Biden’ın o dönem karşı oy kullanmış olması sebebiyle bu konuya özel ilgisinin olduğuna da dikkati çekildi. Biden, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın evinden çıkan çok sayıda gizli belgeyle ilgili olarak ciddi eleştirilerde bulunmuş ve Trump’ın ulusal güvenliği ihlal ettiğini savunmuştu. Trump’la ilgili dava süreci ise halen devam ediyor.

BIDEN’IN OFİS VE EVİNDEN ÇIKAN GİZLİ BELGELER

Biden’ın danışmanlarından Richard Sauber, 9 Ocak 2023’te yaptığı açıklamada, Biden’ın, Penn Biden Merkezindeki kişisel ofisinde, 2 Kasım 2022’de başkan yardımcılığı görevi döneminden kalan bazı “gizli bilgiler içeren az sayıda belge”nin bulunduğunu söylemişti. Belgelerin “kilitli bir dolapta” bulunduğunu belirten Sauber, belgeler bulunur bulunmaz Biden’ın kişisel avukatlarının Beyaz Saray ve devletin ulusal arşivlerle ilgili kurumlarıyla iletişime geçtiğini açıklamıştı.

Biden, ofisinden gizli belgeler çıktığını duyduğunda “şaşırdığını” söyleyerek, belgelerin içeriği hakkında bilgi sahibi olmadığını kaydetmişti. 21 Ocak’ta ise Biden’in Senatoda ve başkan yardımcılığı yaptığı dönemlere ait 6 gizli belge daha bulunmuştu. Adalet Bakanlığı, söz konusu belgelere ilişkin inceleme yapmak üzere özel yetkili savcı Robert Hur’u atamıştı. Biden’dan önce, FBI ajanlarının 8 Ağustos 2022’de Trump’ın Palm Beach’teki Mar-a-Lago malikanesinde yaptıkları aramada, gizli belgelerin ortaya çıkması ülkede uzun süre tartışılmış, Biden, “Biri nasıl bu kadar sorumsuz olabilir?” diyerek Trump’ı eleştirmişti. Bir süredir Biden’ın ofis ve evinde gizli belgelerin ortaya çıkmasıyla şimdi de Cumhuriyetçiler Biden’a yönelik eleştirilerde bulunuyor.