ASPİLSAN Enerji Genel Müdürü Ahmet Turan Özdemir, AA muhabirine, şirketin 1981 yılında Kıbrıs Barış Harekatı’ndan alınan dersler neticesinde ordunun enerji ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulduğunu söyledi.

1984 yılında ilk defa şarj edilebilir nikel kadmiyum pil üretimi, 1985’te telsiz bataryası, 1993’te havacılık aküleri yaptıklarını anlatan Özdemir, 2015 yılında pil tasarımı ve üretimi için AR-GE faaliyetlerine başladıklarını, 2022 yılında da yeni fabrikalarını devreye alıp pil seri üretimi gerçekleştirdiklerini belirtti.

Özdemir, böylece Türkiye’nin geçmişte şarj edilebilir pil üretiminde ASPİLSAN ile sahip olduğu ve kaybettiği yetenekleri yeni teknolojilerle tekrar kazandığını vurguladı.

Ham maddeden pil üretip, bunu elektronik kart ve yazılımlarla birleştirip, termal yönetimleriyle birlikte bir kasanın içerisine koyup batarya haline getiren sayılı şirketten biri olduklarına işaret eden Özdemir, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Bu yetenek her yerde yok. Türkiye için çok özel olduğu gibi dünyada da yapmış olduğumuz işi yapan çok sayılı firma var. Pili üretip buradan bataryaya dönüştüren bir şirketiz. Bu önemli bir kabiliyet. Tesisimiz daha önce Kayseri Organize Sanayi Bölgesi’nde hem batarya tasarımı yapıyordu hem de raylı sistemler, deniz ve havacılık akülerini nikel kadmiyum kimyasında üreten bir imalat ekibimiz vardı. Bu fabrikamız orada devam ediyor. Pil imalatı, havacılık aküsü imalatı orada sürüyor. Ama zamanla Türkiye’ye dağıldık. İstanbul’da hidrojen ve yakıt pili çalışan bir AR-GE ekibimiz, Ankara’da havacılık bataryaları çalışan başka bir AR-GE ekibimiz, yine Ankara’da elektrikli araç bataryaları çalışan bir ekibimiz, Kayseri’de telsiz ve taşınabilir enerji sistemleri için nispeten daha düşük voltaj, akım ve gerilimlerde çalışan bataryaları tasarlayan başka bir AR-GE ekibimiz bulunuyor. Bunun yanında iki tane fabrikamız Kayseri’de faaliyet gösteriyor.”

Yeni doğan meslekler

Pil ve batarya teknolojilerine yapılan yatırımlar ve kurulan tesislerle Türkiye’de istihdam alanında bir dizi ilke imza attıklarına değinen Özdemir, şöyle konuştu:

“Firmamızda Türkiye’nin ilk elektrot teknikeri, teknisyeni, ham maddeyi alıp karıştırdığımız mikser kısmının ilk operatörleri, montaj kısmında elektrotu sarıp pil hücresini kasa içerisine yerleştiren işleri yapan teknisyenleri çalışıyor. Formasyon hattındaki teknisyenlerimiz, formasyon mühendislerimiz bu alanlarda çalışan, Türkiye’nin bu meslekleri yapan ilk kişileri oldu.

Ekosistem içinde arkadaşlarımızı yetiştirmiş, meslek tanımlarını yapmış, bu yönde ilk istihdamları ülkemize sağlamış olduk. Dolayısıyla istihdama katkısı hem yeni mesleklerin Türkiye’de hayata geçmesi açısından bir önem arz ediyor hem de 2021 öncesinde 180 kişiyken bu fabrika ve diğer lokasyonlarda görev yapan 150 yeni arkadaşla bugün 330 nitelikli istihdamla sektörde hizmet vermeye devam ediyoruz. Bunların rakamların ötesinde nitelik açısından, onlara tanımladığımız işler ve ülkemize kazandırdığımız yeni meslekler anlamında önemli olduğunu değerlendiriyoruz.”

Dünyada taşınabilir enerjiye ihtiyaç arttıkça ki trendin bunu gösterdiğini vurgulayan Özdemir, bu meslek gruplarına sektörün ilgisinin artarak devam edeceğini belirtti. Özdemir, “Batarya tasarımları yapan, yazılımları yapan, gerek mekanik, gerek elektronik, gerekse yazılım anlamında teknik insanlara ihtiyaç duyulduğu gibi savunma ve enerji alanlarında sözleşme yönetimi, proje yönetimi, hukuk danışmanlığı yapan kişiler de mesleklerinde aslında ilk ve daha çok ihtiyaç duyulacak. Gün geçtikçe bu kişilerin istihdamıyla ilgili daha çok potansiyel oluşacak. Bu anlamda enerji ve bunlarla birlikte çalışan meslek gruplarına gelecekte daha çok ihtiyaç duyulacağı, piyasada bu mesleklerin daha çok ilgi göreceği aşikar bir gerçektir.” dedi.

İnsan kaynağı yetiştirmede üniversite-sanayi iş birliği

Ahmet Turan Özdemir, savunma sanayisinde özel alanlarda, mühimmat üretiminde, havacılık ve uzay konularında üniversite veya Milli Eğitim müfredatlarının her zaman ihtiyaç duyulan meslek gruplarını yetiştirecek ölçüde olmayabildiğine işaret ederek, sektörün bazı zamanlarda kendi personelini yetiştirme yoluna gittiğini söyledi.

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bu noktada sektörün farklı ihtiyaçlarını görerek “Sektör Kampüste” isimli bir program başlattığını ifade eden Özdemir, bu programın 11 üniversite ve 11 sanayi kuruluşu olmak üzere 22 paydaşı bulunduğunu, ASPİLSAN’ın da bunlardan biri olduğunu belirtti.

Bu programa, üniversitelerde yeni müfredatların oluşturulması, yeni derslerin tanımlanması ve sektörde ihtiyaç duyulan alanlarda mühendislik eğitimine katkı için kendi mühendisleriyle destek verdiklerini vurgulayan Özdemir, “Savunma Sanayii Başkanlığımız da KÖK programıyla, farklı programlarla ihtiyaç duyan insan kaynağını karşılamak üzere değişik yapılarla bu süreçleri destekliyor. Bu anlamda biz münferiden yine Savunma Sanayii Başkanlığımızın koordinasyonunda, onlarla birlikte bu tür programları destekliyoruz. Bir şekilde sektörün ihtiyaç duyduğu elemanı sektörün desteğiyle birlikte ülkemiz geliştiriyor. Biz de bu anlamda elimizden gelen yardımı esirgemeden sağlıyoruz.” diye konuştu.

Erciyes Teknopark’ta 2017 yılında kurulan şirket, 2 bin metrekarelik alanda savunma sanayisine yerli batarya üreterek, yurt içi ve yurt dışına satış yapıyor.

TÜBİTAK 1512 Girişimcilik Destek Programı ile kurulan şirket, 2019 yılında TÜBİTAK 1507 KOBİ AR-GE Başlangıç Destek Programı, 2020’de ERA NET SES Avrupa Desteği, 2021’de KOSGEB AR-GE, ÜR-GE ve İnovasyon Destek Programı, 2022’de KOSGEB AR-GE, ÜR-GE ve İnovasyon Destek Programı desteği aldı.

2023 yılında TÜBİTAK 1507 KOBİ AR-GE Başlangıç Destek Programı’ndan yeniden yararlanan şirketin aynı yıl Eurogia Avrupa Desteği başvurusu da onaylandı.

Batron Enerji AŞ kurucu ortağı elektronik mühendisi Yusuf Kaya, AA muhabirine, şahsi ve kurumsal olarak 45 yatırımcılarının bulunduğunu, yurt içinde ve yurt dışında ortaklarıyla ürünler geliştirdiklerini söyledi.

Önemli savunma sanayi şirketlerinin tedarikçisi konumunda bulunduklarını belirten Kaya, şöyle konuştu:

“Hem sivil hem savunma sanayi sektöründe çalışıyoruz. Özellikle zorlu şartlarda çalışacak bataryalar yapıyoruz. Hem savunma sanayisi hem tekne sektöründe zorlu şartlar var. Biz burada jammer (sinyal kesici), elektrikli ve zırhlı paletli araçlara, bomba imha robotlarına, mayın tarama robotlarına ve dronlara batarya üretiyoruz. Güneş ve rüzgar enerjisi depolama sistemleri, yani yenilenebilir enerji kaynakları için enerji depolama sistemleri üretiyoruz. Aslında burada önemli olan içindeki bütün elektronik sistemleri kendimiz tasarlıyoruz. Burada hiçbir alt malzemeyi ve bataryanın kendisini hazır almıyoruz. Biz üretici ve tasarımcıyız. Bunların hepsini kendi bünyemizde geliştirip tasarlıyoruz. Yazılımlarını da kendimiz geliştiriyoruz. Biz burada yüzde 100 yerli üretim yapıyoruz, bataryalar ve enerji depolama sistemleri geliştiriyoruz. Bunların hepsi savunma sanayisi ve sivil sektörde kullanılıyor. Bunların yurt içi ve yurt dışına satışlarını yapıyoruz.”

Ürünleri ABD, İtalya, Hollanda ve Romanya’da kullanılıyor

Aldıkları hibe desteğinin 2,8 milyon liralık bir rakama ulaştığını, 10 milyon liralık Eurogia Avrupa Desteği başvurusunun da onaylandığını ifade eden Kaya, yapılan yatırımlarla şirketin AR-GE tarafını güçlendirdiklerini, ABD, İtalya, Hollanda ve Romanya’da ürünlerinin kullanıldığını belirtti.

Kaya, savunma sanayisinde paylarını arttırmak için çalıştıklarını belirterek, geliştirdikleri ürünlerin tamamının askeri alanda duyulan ihtiyacı karşıladığını dile getirdi.

Yurt dışı pazarında daha fazla etkin olmayı hedeflediklerine dikkati çeken Kaya, “Belli bir aşamaya gelerek, bir ciro elde ettik. Personel olarak da günden güne büyüyoruz. Bizim amacımız bunu yurt içinde bırakmamak, özellikle Amerika ve Avrupa’da ofisler açarak, oralarda hem fiziki hem de ürün olarak bulunmaktır. Amacımız aslında ülkemizde belli bir noktaya geldikten sonra daha çok ihracat yapıp yurt dışında büyümek. Savunma sanayisinde ciddi bir tedarikçiyiz. Kayseri’den hem başka şehirlere hem de yurt dışına satış yapıyoruz.” dedi.

Erciyes Teknopark’ta 2017’de 18 metrekarelik alanda faaliyete başladıklarını belirten Kaya, “Birkaç ofis kiralayarak, bunları büyüttük. Şu anda Erciyes Teknopark’ta bir ofisimiz var. İki tesiste faaliyet gösteriyoruz, Teknoparkta bir AR-GE ekibimiz çalışıyor, 2 bin metrekarelik fabrikamızda üretim yapıyoruz. Burada 15 kişilik ekibimiz çalışıyor.” ifadelerini kullandı.