Nükleer Santraller Zirvesi’nin 10’uncusu İstanbul’da gerçekleşti. Ankara Sanayi Odası (ASO) ve Nükleer Sanayi Derneği (NSD) tarafından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın destekleriyle gerçekleşen zirveye ilk gün bin 600 ziyaretçi ve 252 firma katılım sağladı.

2-3 Temmuz tarihlerinde düzenlenen 10’uncu Nükleer Santraller Zirvesi (NPPES) İstanbul’da kapılarını açtı. Nükleer enerjinin global oyuncularını, tedarikçileri, akademisyenleri, sivil toplum kuruluşlarını, yerli ve yabancı nükleer enerji uzmanları ile profesyonellerini bir araya getiren zirvede nükleer enerji sektörünün sıfır karbon ekonomisindeki rolü, Türkiye’nin nükleer enerji alanındaki gelecek planları, yeni teknolojiler ve sektörün finansmanı gibi başlıklar ele alınacak. Zirveye Rusya, Çin Halk Cumhuriyeti, Güney Kore, Almanya, İngiltere, Slovenya, İtalya, Fransa, Bulgaristan, Hindistan, Romanya ve İsviçre’den sektör temsilcileri de katılım sağladı.

10’uncu Nükleer Santraller Zirvesi’nin açılışını Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Nükleer Enerji ve Uluslararası Projeler Genel Müdürü Yusuf Ceylan, ASO Başkanı Seyit Ardıç, NSD Başkanı Alikaan Çiftçi, Akkuyu Nükleer A.Ş. Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Anton Dedusenko, Yeni Nükleer İzleme Enstitüsü (NNWI) Başkanı Tim Yeo ile Şangay Nükleer Mühendislik Araştırma ve Tasarım Enstitüsü (SNERDI) Uluslararası Projeler Başkanı Min FEI gerçekleştirdi.

“AKKUYU, TEK BAŞINA İSTANBUL’UN ELEKTRİK İHTİYACININ KARŞILANMASINI SAĞLAYACAK”

Zirve kapsamında Mersin’de yapımı devam eden Akkuyu NGS’deki güncel durum da değerlendirildi. Akkuyu’daki birinci güç ünitesinde inşaat ve kurulum çalışmalarının tamamlandığını aktaran Akkuyu Nükleer AŞ Üretim ve İnşaat Organizasyon Direktörü Denis Sezemin, “Birinci güç ünitesinde, özellikle reaktör binasında çok önemli bir aşamaya gelindi. Burada yakıt yükleme makinası diye tanımlanan çok önemli bir ekipmanın kurulumu devam ediyor. Bu ekipman kurulduktan sonra reaktöre yakıtın yüklenme işleminde önemli bir aşamaya geçilecek. Bir güç ünitesinin devreye alınması sadece temiz elektrik enerjisinin üretimini ifade etmez, bölgedeki tüm altyapıyı etkiler. Akkuyu’daki nükleer santral 4 güç ünitesinden oluşuyor, bu dört güç ünitesinin tamamı devreye alındığında 1 yılda Türkiye için 18 milyon ton karbondioksiti önleyecektir. Ayrıca bu dört güç ünitesi devreye alındığında 35 milyar kilovat elektrik üretimi yapılacaktır. Bu da tek başına İstanbul’un elektrik ihtiyacının karşılanmasını sağlayacaktır. Nükleer santral devreye alındıktan sonra sadece bölge değil, Türkiye genelinde olumlu yönde değişiklikler olacaktır. Öncelikle Türkiye önemli bir deneyim sahibi olacaktır. Türkiye’de nükleer sektörün gelişmesiyle diğer sektörler de olumlu anlamda bu etkiden faydalanacaktır. Bölgesel anlamda ise hem üstyapı hem de altyapıda yukarı yönlü bir ivmeye vesile olacaktır. Öte yandan Akkuyu NGS, bulunduğu bölgede en fazla vergi ödeyen tesis olacak. Dünya genelindeki deneyimlere bakıldığında; nükleer santralde istihdam edilen 1 kişi, yan sanayilerde 10 kişilik istihdam yaratmaktadır. Bu Türkiye için de ekonomik anlamda önemli bir katkı olacaktır. Dolayısıyla nükleer güç santralinin devreye alınmasındaki uzun süreç Türkiye’ye önemli ölçekte deneyim ve istihdam sağlayacaktır” ifadelerini kullandı.

“BİR NÜKLEER TESİSİN YAPIMINDAKİ MALİYETLERİN YÜZDE 40’INI GÜVENLİK SİSTEMLERİ OLUŞTURUYOR”

Nükleer santrallere karşı olumsuz yaklaşımlara yönelik de değerlendirmelerde bulunan Sezemin, ” Rusya Federasyonu’nda halihazırda faaliyet gösteren nükleer güç santrallerine yakın bölgelerde yaşayan halkın yüzde 90’ı bu üretimi destekliyor. Çünkü olumlu etkileri birebir deneyimliyor. Rosatom, Akkuyu NGS projesinde en modern güvenlik önlemlerini alıyor ve buna yönelik üst düzey güvenli reaktörler kullanıyor. Akkuyu’da Nükleer Düzenleme Kurulu’yla yoğun iş birliği içerisinde çalışmalar yürütülüyor. Nükleer Düzenleme Kurulu’nun denetlemelerine ilaveten bağımsız yapı denetim kuruluşları da çalışmalarımızın her aşamasını denetliyor. Nükleer tesisler, inşaat aşamasında iç ve dış etkenlere dayanıklı şekilde tasarlanıyor. Tsunami, deprem gibi doğal afetlere dayanıklı bir şekilde tasarlanıyorlar. Bir nükleer tesisin yapımındaki maliyetlerin yüzde 40’ını güvenlik sistemleri oluşturuyor. Dolayısıyla tüm maliyeti dikkate aldığımızda yüzde 40 hiç de azımsanmayacak bir rakam” dedi.

Bakan Bayraktar, Rusya’nın Soçi kentinde düzenlenen Uluslararası ATOMEXPO-2024 Forumu kapsamında Türk gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Geçen hafta Moskova’da meydana gelen terör saldırısını lanetleyen ve saldırıda hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı dileyen Bayraktar, “Bugün bu toplantıya gelmemizin nedenlerinden biri, bizim dayanışmaya verdiğimiz önem. Rusya ile birçok alanda, özellikle enerji alanında önemli bir işbirliğimiz var. Böyle bir günde burada olmanın, onlar açısından da önemli olduğunu düşünüyorum. Terörün her türlüsüne, terörle çok mücadele vermiş bir ülke olarak karşı olduğumuzu her zaman ifade ediyoruz. Buradaki terör saldırısını da şiddetle bir kez daha sizler vesilesiyle kınadığımızı ifade etmek istiyorum.” dedi.

Bayraktar, bir önceki Uluslararası ATOMEXPO Forumu’ndan bu yana Türkiye’de nükleer enerji sektöründe önemli gelişmelerin yaşandığını ifade ederek, “Türkiye, geçtiğimiz yıl nisan ayında Akkuyu’ya ilk taze yakıtın gelmesiyle beraber nükleer ülke haline geldi. Bu önemli bir değişim. Bir sonraki ATOMEXPO’ya geldiğimizde, Akkuyu’dan elektrik üreten bir ülke olarak burada olacağız.” değerlendirmesinde bulundu.

Nükleerin, Türkiye’nin yenilenebilir enerji hedeflerinin gerçekleştirilmesi noktasındaki rolüne de değinen Bayraktar, “Biz yenilenebilir enerjiyi kullanmak istiyoruz. Ülkemizde çok büyük bir potansiyel var. Mevcut kapasiteyi arttırmak istiyoruz. Ama bu kesintili güneş ve rüzgar gibi kaynakları, mutlaka baz yükle dengelememiz gerekiyor. Dolayısıyla nükleer bu açıdan, yani bizim yenilenebilir enerji hedeflerimizi gerçekleştirmemiz için çok önemli. Türkiye’nin küresel ısınma, iklim değişikliğiyle mücadele hedeflerinde nükleer; temiz, çevreci yakıt olarak da katkı sağlayacak.” diye konuştu.

Sinop ve Trakya için görüşmeler devam ediyor

Bayraktar, Türkiye’nin nükleer enerjide ortaya koyduğu hedeflerin küresel nükleer enerji hedefleriyle uyumlu olduğunu kaydederek, “Türkiye’de 3 ayrı yerde muhtemelen 4’er reaktörle toplam 12 reaktör ve 15 bin megavatlık bir nükleer güce ulaşmayı hedefliyoruz. 2050 yılına kadar da, yani önümüzdeki 20-25 yılda Türkiye’nin mutlaka 20 bin megavat kurulu güce ulaşması gerekiyor. Bizim uzun dönemli enerji planlamamızın içerisinde bu var. Belki geri kalan kısmını küçük modüler reaktörlerle yapacağız. Bu nedenle Sinop fevkalade önemli, Trakya fevkalade önemli.” ifadelerini kullandı.

Trakya’daki projeye değinen Bayraktar, “Trakya tarafında Çin ile sürdürdüğümüz müzakereler var. Bu yıl içerisinde netleştirmek ve nihayete erdirmek istiyoruz. Anlaşma safhasını geçip, inşaat safhasına geçmemiz gerekiyor. Çünkü oranın da 2030’lu yılların başında elektrik üretir hale gelmesi lazım. Trakya bizim elektrik ihtiyacımızın en yoğun olduğu yerlerden biri.” dedi.

Bayraktar, Sinop’ta 2013’te Japonlarla başlayan sürecin ise sonlandığını vurgulayarak, şunları kaydetti:

“Farklı bir alternatif üzerinde çalışıyoruz. Rosatom, Rusya Federasyonu çok ciddi bir ilgi gösterdi. Türkiye’de olmaları, Akkuyu’da olmaları, Akkuyu’da elde ettikleri tecrübe, oradaki insan kaynağı, bunlardan istifade ederek bu tecrübeyi Sinop’a da aktarmak istiyorlar. Biz de bu anlamda Sayın Cumhurbaşkanımız ile Sayın Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Putin’in görüşmelerinde ortaya koydukları bu ortak çalışma hedefi konusunda ilgili kurumlarımız, bizim tarafta bakanlığımız başta olmak üzere, Rosatom ile çalışmalarımıza devam ediyoruz. Çalışma grupları belirli alanlarda, teknik alanlarda, finansal alanlarda çalışmalarını sürdürüyorlar. Bunların neticesine bakacağız.” bilgisini paylaştı.

Türkiye’nin bu projelerin hayata geçirilmesi noktasındaki beklentilerine dikkati çeken Bayraktar, şöyle devam etti:

“Türkiye’nin hem Rusya’yla hem de Çinli şirketlerle süren müzakerelerde üç temel beklentisi var. Bir, biz rekabetçi bir enerji fiyatı istiyoruz. İki, yerlileşme. Artık Akkuyu’dan da daha ileride bir yerlileşme hedefi istiyoruz. Çerçevesi ortaya konmuş bir yerlileşme planı istiyoruz. Üçüncüsü de bizim binlerce insan kaynağına ihtiyacımız var. Hem nükleer santrallerin yapımı esnasında hem de onların işletimi esnasında, yani önümüzdeki 60-80 yıl boyunca. Dolayısıyla bu anlamda da bize önerilecek tekliflerin mutlaka bu üç temel kriteri karşılayacak şekilde sunulmasını bekliyoruz. Bu anlamdaki beklentilerimiz de kendilerine ilettik. Bunların dışında da ilgi alaka gösteren ülkeler var. Dolayısıyla biz diyoruz ki henüz hiç kimseyle nihai imzalar atılmadı. Dolayısıyla bu projeler bu anlamda diğer ilgilenen taraflara da açıktır diyoruz. Onlarla da farklı şekilde görüşmelerimiz devam ediyor.”

Bayraktar, Akkuyu Nükleer Güç Santrali (NGS) projesinde, 29 Ekim’in hedef tarih olarak belirlendiğini anımsatarak, “Akkuyu NGS’nin ilk reaktörünü bu yıl içerisinde devreye almak için yoğun bir gayret sarf ediyoruz. Özellikle Rosatom tarafı, yükleniciler, bizim Nükleer Düzenleme Kurumumuz, bu çerçevede çalışıyoruz, hedef bu. Ama elbette ki nükleer işi, çok dikkatle yapılması gereken, üzerinde nükleer güvenlikle alakalı tüm uluslararası standartlara uyulması gerekerek yapılacak bir iş. Dolayısıyla hiçbir şekilde bunlardan taviz vermeden, bunlara riayet etmek suretiyle bunu gerçekleştirmek istiyoruz. Karşı karşıya kaldığımız farklı zorluklar da var. Teknik zorluklar da, başka zorluklar da var ama hedefimiz bu. Umarım bunu gerçekleştiririz. Rosatom ile ortaya konmuş anlaşma kapsamında bu süre 2025 yılıydı. Biz bunu biraz daha öne çekmeye gayret ediyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

2050’li yıllarda talebin yüzde 20’sinin nükleer enerjiden karşılanması hedefleniyor

Akkuyu NGS’nin, Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yüzde 10’unu tek başına karşılayacağını aktaran Bayraktar, diğer santrallerin devreye girmesiyle 2050’li yıllarda Türkiye’nin, enerjisinin en az yüzde 20’sini nükleer enerjiden karşılayacağını söyledi.

Bayraktar, Akkuyu NGS projesinde deniz suyu sıcaklığı da dahil olmak üzere birçok çevresel etkinin değerlendirildiği çalışmaların yapıldığı ve sonrasında inşaata başlandığını vurgulayarak, “Bu konuda endişe edecek bir şey yok. Süreç bu anlamda takip ediliyor. Gerekli izinler ilgili taraflardan alınmış durumda.” dedi.

8 Mart Dünya Kadınlar Günü kapsamında Akkuyu NGS’de düzenlenen etkinlikte AA muhabirine açıklamalarda bulunan kadın mühendisler, Türkiye’nin ilk nükleer enerji santralinde görev alma deneyimlerini paylaştı.

Akkuyu Nükleer Nükleer Güvenlik Birimi Nükleer Yakıt Kontrol Kıdemli Uzmanı Ebru Adıgüzel, Türkiye’nin ilk nükleer santralinde çalışan nükleer mühendislerden biri olmak için Rusya’da 6,5 yıllık eğitim aldığını belirterek, “Akkuyu’da 2018’den beri çalışıyorum. Sahada çalışmak bir kadın için zorlu ama burada edindiğimiz tecrübeler bütün zorluklara göğüs germemizi sağlıyor.” dedi.

Adıgüzel, Türkiye’nin sanayisinin her gün daha da gelişmekte olduğunu ve bunun için enerjinin çok önemli olduğunu vurgulayarak, “Akkuyu NGS’nin Türkiye’nin elektrik ihtiyacının yüzde 10’unu devamlı şekilde karşılayacak olması Türkiye için çok büyük bir avantaj.” ifadelerini kullandı.

Akkuyu NGS’nin 1. güç ünitesinin işletmeye alınması için ilk önemli aşama olan nükleer yakıtları teslim alan ekipte bulunmaktan gurur duyduğunu dile getiren Adıgüzel, “Nükleer santralde çalışmak bizi her gün biraz daha geliştiriyor. Aynı zamanda katıldığımız projeler ve çeşitli alanlara yönelebilmemiz kariyerimize sürekli katkı sağlıyor.” dedi.

“Atatürk’ün gençlere güvendiği gibi ben de gençlere güveniyorum”

Akkuyu Nükleer Kimya Bölümü Kimyasal Analiz Uzmanı Beyza Kurtuluş Öztürk de santralde çalışmaya 2020’de kimyasal analiz uzmanı olarak başladığını belirterek, “Kimya bölümü aslında bir nükleer güç santralinin en önemli ve kapsamı en geniş bölümlerinden biri diyebilirim, çünkü suyun bulunduğu her alanda kimya birimi de işin içine giriyor.” diye konuştu.

Öztürk, Türkiye’de başka nükleer santrallerin de önümüzdeki dönemde devreye alınacağına inandığını söyleyerek, “Gençlerimiz doğru yoldan şaşmadığı müddetçe ülkemiz her türlü ilerleyecek ve daha gelişmiş bir ülke olacaktır. Mustafa Kemal Atatürk’ün gençlere güvendiği gibi ben de gençlere güveniyorum. Gelecek nesil ülkemizi her türlü ileriye götürecektir.” dedi.

Türkiye’nin en önemli projelerinden olan Akkuyu NGS’de çalışan kadın mühendislerden biri olmanın gurur verici olduğunu vurgulayan Öztürk, şöyle devam etti:

“Kadın ve erkek arasında bir fark olmadığını, olsa bile istediğimiz alanda çalışmaya engel olmadığını kendim de çalışarak göstermek ve diğer kadınların önünü açabilmek benim için çok gurur ve heyecan verici. Umarım genç kızlarımız ileride bakıp ben de burada çalışabilirim diye örnek alabilirler. Bu beni çok mutlu eder.”

“Türkiye’nin ilk nükleer güç santralinde çalışmak gurur verici”

Akkuyu Nükleer Radyoaktif Atıklar Sertifikalandırma Uzmanı Nurberk Sungur ise Akkuyu NGS’de çalışmak için St.Petersburg Politeknik Üniversitesi’ne gönderildiğini söyledi.

Sungur, santralde görev alan kadın çalışanlar için Akkuyu NGS’de görev almanın çok önemli olduğunu belirterek, “Türkiye’nin ilk nükleer güç santralini yapıyoruz. Tabii ki kendimizle gurur duyuyoruz.” ifadelerini kullandı.

Nükleer santralin ülke için büyük bir adım olduğunu vurgulayan Sungur, şunları kaydetti:

“Her şey bir taşı suya atmakla başlar ve biz de bu taşı suya attık, dalgaların oluşmasını bekliyoruz. Dalgalar oluştukça ülke nükleer enerji alanında bugüne kadar gerçekleştirdiği araştırma faaliyetlerini sürdürüp artık nükleerin diğer kollarına adım atacağı için biz de o açıdan çok memnunuz ve mutluyuz.”